ประสิทธิผลการบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติผิดกฎหมายภายหลังสถานการณ์โควิด-19 คลี่คลายตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม 2565

การศึกษาวิจัยเรื่อง ประสิทธิผลการบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติผิดกฎหมาย ภายหลังสถานการณ์โควิด - 19 คลี่คลาย ตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม 2565 มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติ ระหว่างเกิดสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 และศึกษาปัญหาและอุปสรรคในการแก้ไขปัญหาขาดแคลนแรงงานข้ามชาติในช่วงสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 เพื่อเสนอ แนวทางการบริหารจัดการแรงงานต่างด้าวให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) เก็บข้อมูลผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) ผู้มีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบายและการนำนโยบายไปปฏิบัติ นายจ้าง/สถานประกอบการที่มีการจ้างแรงงานต่างด้าว และบริษัทนำคนต่างด้าวมาทำงานกับนายจ้างในประเทศ ผลการศึกษาวิจัย พบว่า ปัจจัยที่มีผลต่อการบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติให้เกิดประสิทธิภาพและประสิทธิผล ประกอบด้วย 3 ด้านหลัก คือ 1) ด้านนโยบายและกฎหมาย 2) ด้านการบริหารจัดการ และ3) ด้านนายจ้างผู้ประกอบการ และผู้ทำวิจัยได้ค้นพบเพิ่มเติมว่านโยบายของประเทศต้นทางมีส่วนสำคัญในการบริหารจัดการแรงงานต่างชาติเช่นกัน สรุปผลการวิจัยครั้งนี้พบว่า การเปิดขึ้นทะเบียนแรงงานต่างชาติตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม 2565 เริ่มดำเนินการตั้งแต่วันที่ 1 สิงหาคม 2565 จนถึง 13 กุมภาพันธ์ 2566 ระยะเวลาดำเนินการ 6 เดือน สามารถนำแรงงานต่างชาติเข้าสู่ระบบการทำงานอย่างถูกต้องตามกฎหมายเพิ่มขึ้น จำนวน 482,988 คน ถือว่าสามารถแก้ไขปัญหาขาดแคลนแรงงานถูกกฎหมายได้ระยะเวลาหนึ่ง แต่ไม่สามารถแก้ปัญหาได้อย่างยั่งยืน ทำให้เกิดการลักลอบเข้าประเทศไทยเพื่อทำงานอย่างผิดกฎหมายไม่มีที่สิ้นสุด เพราะปัญหาที่แท้จริงเกิดจากกระบวนการนำเข้าแรงงานต่างชาติมาทำงานอย่างถูกต้องตามกฎหมายตอบสนองความต้องการนายจ้างในประเทศไทยไม่เพียงพอ และยังทำให้นายจ้างเคยชินกับการผ่อนปรนของภาครัฐ ไม่ตระหนักถึงความสำคัญของการใช้แรงงานถูกกฎหมาย และพัฒนาสู่การมีทัศนคติยึดประโยชน์ตนเองเป็นที่ตั้ง มากกว่าประโยชน์ส่วนรวม ในส่วนขั้นตอนการดำเนินการมีการนำระบบอิเล็กทรอนิกส์มาปรับใช้ แต่ยังวางระบบการจัดการไม่ดีพอทำให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทำงานในลักษณะต่างคนต่างทำหน้าที่ จนเกิดขั้นตอนไม่จำเป็นขึ้น อย่างไรก็ตามการดำเนินการของเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงาน และการประชาสัมพันธ์เป็นส่วนสำคัญในการสร้างการรับรู้ สร้างความเข้าใจที่ถูกต้อง ทำให้ประชาชนสามารถดำเนินการตามขั้นตอนจนสำเร็จได้ ดังนั้น เพื่อให้กระบวนการจ้างงานในประเทศเป็นไปอย่างถูกต้องตามกฎหมายและแก้ไขปัญหาขาดแคลนแรงงานอย่างยั่งยืน รัฐบาลควรกำหนดนโยบายส่งเสริมการนำเข้าแรงงานต่างด้าวถูกกฎหมาย เพื่อจูงใจให้นายจ้าง/สถานประกอบการที่มีการจ้างแรงงานต่างด้าวหันมาจ้างแรงงานอย่างเป็นระบบ ส่งเสริมและลงทุนด้านการวิจัยเทคโนโลยีและนวัตกรรม การใช้ปัญญาประดิษฐ์ หรือหุ่นยนต์ (Robots) ทำงานแทนมนุษย์หรือทำงานร่วมกับมนุษย์อย่างจริงจริง เพื่อลดการพึ่งพาแรงงานต่างชาติระดับไร้ฝีมือ โดยรัฐทำหน้าที่ช่วยเหลือสนับสนุนสถานประกอบการที่ต้องการเปลี่ยนผ่านไปใช้เทคโนโลยี รวมถึงผลักดันแรงงานที่มีอยู่แล้วในประเทศไทยเข้าสู่ตลาดแรงงาน อาทิ นักเรียน นักศึกษาและชนกลุ่มน้อยในประเทศไทย เพื่อทดแทนแรงงานต่างชาติไร้ทักษะ