ANTROPOTSENTRIZMDAN EKOTSENTRIZMGA O'TISH: TABIATGA BO'LGAN MUNOSABATNING AKSIOLOGIK TAHLILI

Ushbu maqola zamonaviy ekologik inqiroz sharoitida inson va tabiat o‘rtasidagi munosabatlarning aksiologik (qadriyatli) o‘zgarishini tahlil qiladi. Tadqiqotning maqsadi antropotsentrik dunyoqarashning cheklanganligini ko‘rsatib berish va ekotsentrizmning mustaqil ilmiy qadriyat sifatidagi o‘rnini ochib berishdan iborat. Maqolada komparativ-falsafiy va aksiologik tahlil metodlari orqali tabiatning faqatgina instrumental (vositaviy) obyektdan mustaqil ichki qadriyatga ega (intrinsic value) bo‘lgan subyekt darajasigacha bo‘lgan evolyutsiyasi yoritiladi. Asosiy natijalar shuni ko‘rsatadiki, ekologik ong va ekotsentrik tafakkurning shakllanishi barqaror rivojlanishning ajralmas qismi hisoblanadi. Xulosa o‘rnida O‘zbekiston sharoitida ekologik qadriyatlarni ijtimoiy amaliyot va ta’lim tizimiga joriy etish zarurati bo‘yicha ilmiy tavsiyalar ilgari suriladi.本文针对当代生态危机背景下人类与自然之间关系的价值论（axiology）变迁展开分析。本研究的核心目标在于揭示人类中心主义（anthropocentrism）世界观的局限性，并阐明生态中心主义（ecocentrism）作为独立科学价值范畴的地位。本文通过比较哲学（comparative philosophy）与价值论分析方法，阐释了自然从仅作为工具性（手段性）客体，进化至拥有独立内在价值（intrinsic value）的主体层级的演化历程。核心研究结果表明，生态意识（ecological consciousness）与生态中心主义思维的形成，是可持续发展不可或缺的组成部分。结语部分针对乌兹别克斯坦语境下，将生态价值理念融入社会实践与教育体系的必要性，提出了相应的学术建议。