Haaren (NB), Centrumplan

<p>Op 15 januari 2009 verleende ’t Heem aan BILAN opdracht voor een definitieve opgraving voor het plangebied Centrumplan in de gemeente Haaren (provincie Noord Brabant). De aanleiding voor het onderzoek was de voorgenomen nieuwbouw in het plangebied.</p><p>Uit de bodemopbouw blijkt dat het plangebied deel uitmaakte van een vruchtbaar en lemig dekzandgebied, dat in zuidoostelijke richting afhelt naar het beekdal van de Ruysbossche Loop. Gezien het matig tot sterk siltige karakter van het moedermateriaal, zijn oorspronkelijk moderpodzolen aanwezig geweest in het plangebied. Alleen in het noorden van het onderzoeksgebied werd nog een restant van de<br>B-horizont van een moderpodzol aangetroffen.</p><p>Omdat de bodem hier vruchtbaar was, zal het gebied al vrij vroeg zijn ontgonnen. Er werden echter geen aanwijzingen gevonden om de eerste ontginning nader te dateren. In de ijzertijd is het plangebied in gebruik geweest als nederzettingsterrein waar twee spiekers en enkele kuilen hebben gelegen. Hoofdgebouwen die op basis van het vooronderzoek werden verwacht, werden niet aangetroffen. Nadat men deze nederzetting verlaten had, is het gebied niet meer in gebruik geweest voor bewoning.</p><p>In het uiterste zuidoosten, op de rand, van het onderzoeksgebied werd een palenrij aangetroffen. Bij gebrek aan vondstmateriaal kan deze structuur niet gedateerd worden. De functie van de palenrij is evenmin duidelijk. Op een historische kaart uit het begin van de negentiende eeuw zijn in de directe omgeving van het onderzoeksgebied perceelsgrenzen zichtbaar waarvan de oriëntatie overeen komt met de palenrij. Waarschijnlijk behoren de paalkuilen tot een oude perceelsgrens.<br>In het noordelijke deel van het onderzoeksgebied werden paalkuilen aangetroffen zonder zichtbaar structureel verband. Voor de afwezigheid van hoofdgebouwen zijn er twee verklaringen. In de eerste plaats kunnen de hoofdgebouwen buiten het onderzoeksgebied hebben gelegen, spiekers liggen in het algemeen op enige afstand van hoofdgebouwen. In de tweede plaats blijkt uit het fysisch-geografisch onderzoek dat in het noordelijke deel van het plangebied een vondstrijke lichtgele verbruiningshorizont aanwezig was, waarin sporen gedeeltelijk zijn opgenomen en niet meer op het leesbare niveau bewaard zijn gebleven.</p><p>Op basis van de verzamelde gegevens is het niet mogelijk om uitspraken te doen over de ruimtelijke inrichting (erven) van de nederzetting. De relatie tussen de verschillende structuren is moeilijk te interpreteren vooral omdat de hoofdgebouwen ontbreken. Over het algemeen werd een erf gevormd door een woonstalhuis met één tot vijf spiekers, schuren, (drenk)kuilen en waterputten. De inrichting van erven<br>was in de ijzertijd vrij willekeurig. Er werden in het plangebied twee spiekers aangetroffen die mogelijk gelijktijdig in gebruik zijn geweest of elkaar hebben opgevolgd. Er werden geen erfbegrenzingen aangetroffen. De structuren behoren bij een nederzetting die zich grotendeels buiten het plangebied moet uitstrekken, waarschijnlijk in zuidoostelijke richting.</p><p>De datering van de nederzetting is gebaseerd op het aardewerk dat in kuilen en paalkuilen werd aangetroffen. Enkele scherven zijn op basis van hun algemeen voorkomen, geplaatst in de late ijzertijd – vroeg Romeinse periode.</p>