Dataset van archeologisch bureauonderzoek: Oude Rijn te Alphen aan den Rijn (gemeente Alphen aan den Rijn).

<p>Het onderzoeksgebied ligt in het archeologisch landschap 'Rijn-Maasdelta', in de landschapszone open water;stroom- en crevasseruggen aan de oever van de Oude Rijn. De huidige loop van de Oude Rijn is vrijwel onveranderd sinds de afdamming van de rivier in 1122. De ondergrond van het plangebied bestaat waarschijnlijk uit ophooglagen (laatmiddeleeuws en/of nieuwe tijds) op restgeulafzettingen op beddingafzettingen.</p><p>
Waarschijnlijk bestaat Alphen aan de Rijn al in de Vroege Middeleeuwen als klein dorp nadat de Romeinen hun fort hadden verlaten. Het Zuid-Hollandse rivierengebied wordt grootschalig ontgonnen tussen de 10e en de 12 eeuw. Aarlanderveen en Oudshoorn op de rechteroever van de Oude Rijn ontstaan waarschijnlijk in deze periode of kort daarna in de 13e en 14e eeuw. Begin 17e eeuw bestaat Alphen uit een compacte kern met aaneensluitende bebouwing langs de Rijndijk. De bebouwing bevindt zich zowel aan de land- als aan de waterzijde van de dijk. Tegenover Alphen ligt Aarlanderveen, eveneens met een aan de waterzijde aaneensluitend bebouwingslint.</p><p>
Begin 19e eeuw (kadastrale minuut) zijn alle percelen langs het plangebied bebouwd/in gebruik. Bebouwing staat regelmatig tot tegen de oever. De huidige oever ligt op de kadastrale minuut op dezelfde positie als nu, of ligt ter hoogte van wat toen nog water was.
In het plangebied kunnen archeologische resten aanwezig zijn uit de IJzertijd tot en met Nieuwe tijd. Het belangrijkste complextype waarmee rekening moet worden gehouden in de top van het bodemprofiel betreft resten van oude waterwerken (beschoeiingen met ankers, dammen, sluizen) om wonen en werken op de rand van de oever mogelijk te maken. Op grotere diepte, de (oorspronkelijke) waterbodem ligt het plangebied waarschijnlijk ter hoogte van restgeulafzettingen op beddingafzettingen van de Oude Rijn. In de restgeulafzettingen en in de beddingafzettingen kunnen archeologische resten aanwezig zijn die verband houden met scheepvaart (wrakken), afvaldumps/-lagen en verloren voorwerpen en rituele deposities. </p><p>
Bij de ingreep vinden op land graafwerkzaamheden plaats tot circa 1,5 m -mv. Hierbij kunnen archeologische resten worden vergraven. Echter, als het betreffende gebied op de begin 19e eeuwse kadastrale minuut nog water was, dan is de kans klein dat het om behoudenswaardige archeologische resten gaat. Tot circa 1 m van de oorspronkelijke waterdiepte (geschat op -1,61 m NAP) zullen dan alleen 19e, 20e, en 21e eeuwse ophooglagen aanwezig zijn.
Achterin het rapport zijn kaarten opgenomen waarin deze twee situaties met de kleuren groen en rood zijn aangegeven. Vervolgonderzoek wordt aanbevolen indien dieper dan 50 cm -mv wordt gegraven in de rode zones en indien dieper wordt gegraven dan ‑1,61 m NAP in de groene zones.</p><p>
Om praktische redenen wordt aanbevolen het archeologisch onderzoek uit te voeren als begeleiding van de civiele graafwerkzaamheden. </p><p>
De werkwijze van het onderzoek dient vastgelegd te worden in een door de bevoegde overheid goed te keuren Programma van Eisen (PvE).</p><p>
Het plaatsen van de damwanden in de gegraven sleuven op land, of direct in het water, kan als toelaatbare verstoring worden beschouwd.</p>