Valkenswaard (NB). Unastraat

<p>Op 20 november 2009 verleende D&P Projectontwikkeling aan BILAN opdracht voor een definitieve opgraving voor het plangebied Unastraat in de gemeente Valkenswaard (provincie Noord-Brabant). Per 1 januari 2010 is Fontys Bilan opgegaan in het archeologisch onderzoeks-bureau BAAC bv en daarmee is deze rapportage een uitgave geworden van BAAC bv.</p><p>De aanleiding voor het onderzoek was de voorgenomen nieuwbouw in het plangebied, waardoor archeologische waarden werden bedreigd.</p><p>Voorafgaand aan de defi nitieve opgraving heeft voor-onderzoek plaatsgevonden in de vorm van een bureau-onderzoek, een inventariserend veldonderzoek door middel van boringen en een proefsleuvenonderzoek. Gezien de resultaten van de vooronderzoeken werd in een deel van het plangebied een definitieve opgraving uitgevoerd.</p><p>Tijdens de definitieve opgraving werden sporen van agrarische activiteiten aangetroffen. De sporen en structuren zijn op basis van het aardewerk in de vijftiende en begin van de zestiende eeuw gedateerd. Aan de hand van oversnijdingen en de oriëntatie van de sporen kan er een relatieve chronologie worden gegeven. Het oudste spoor is een kuil, structuur 17, die gegraven is voor het winnen van leem of als waterput waarvan later de houtconstructie is verwijderd. Hierna volgden enkele NO-ZW georiënteerde greppels met rijen plantkuilen (structuur 3, 5, 6, 7/8) die de grenzen hebben gevormd tussen verschillende percelen, akkers of weiden. Waarschijnlijk zijn deze structuren niet allemaal gelijktijdig in gebruik geweest, maar hierover is verder geen informatie beschikbaar. De volgende fase bestaat uit greppels die een NW-ZO oriëntatie hebben (structuren 10, 11, 12, 13). Waarschijnlijk bleef structuur 5 ook in deze fase in gebruik en is deze greppel opgenomen in het nieuwe percelerings-systeem. De laatste fase wordt gevormd door twee diepe kuilen (structuur 15, 16) en een waterput (structuur 14). De overige sporen en structuren konden niet in deze relatieve chronologische ontwikkeling worden opgenomen, omdat ze niet werden oversneden of andere sporen oversneden.</p><p>Op basis van de aardewerksoorten werd duidelijk dat een groot aandeel hiervan in verband kan worden gebracht met het melken van vee en de verwerking van de melk. Waarschijnlijk werden er binnen het onderzoeksgebied koeien gehouden en gemolken. De greppels en rijen planten of boompjes vormen grenzen en afrasteringen tussen verschillende percelen of weiden of zijn de sporen van een omheining rond het gehucht De Haag die uit historische bronnen bekend is. In de diepe kuilen was mogelijk water voorhanden om het vee te drenken. Deze kuilen waren echter niet tegelijkertijd met de greppels in gebruik. Ook de waterput is mogelijk gebruikt voor de watervoorziening van het vee of bijvoorbeeld voor het bewateren van gewassen. Een andere mogelijkheid is dat de waterput zich in de buurt van bebouwing heeft bevonden, daar zijn echter geen aanwijzingen voor aangetroffen. De historische bebouwing die op het minuutplan uit begin negentiende eeuw te zien is bevindt zich ten noordwesten van het onderzoeksgebied, langs de huidige Haagdijk. Waarschijnlijk was dit ook in de vijftiende eeuw het geval en hebben de bewoners hiervan het onderzoeksgebied gebruikt voor het weiden van het vee en mogelijk als akkers.</p><p>Vanaf de halverwege de zestiende eeuw is het onderzoeks-gebied als bouwland in gebruik genomen en is langzamer-hand een plaggendek ontstaan.</p>