НАВОИЙ МИСРАЛАРИГА ОИД БАЪЗИ МУЛОҲАЗАЛАР

Адабиётимизнинг асосчиси Алишер Навоийнинг форс-тожик адабиёти тарихида ҳам тутган ўрни жуда муҳим. У ўз устози ва дўсти Абдураҳмон Жомий билан биргаликда XV аср Ҳирот адабий мактабининг бошида турди, жуда кўп шоирлар, ёзувчилар, тарихчилар, адабиётшунослар, мусиқашунослар, рассомлар, меъморлар ва бошқа санъаткорларга ҳомийлик қилди. Ўзининг «Мажолисун-нафоис», «Муфрадот», «Хамсатул-мутаҳай- йирин», «Муҳокаматул-луғатайн» каби чуқур илмий асарларида ҳам, бошқа бадиий асарларида ҳам форс-тожик адабиёти ва классик тожик тили — форсий ҳақида қимматли мулоҳазалар, нодир илмий умумлашмалар қолдирди. Буюк шоир Фоний тахаллуси билан ёзган форсий шеърларида эса форс-тожик классик адабиётининг моҳир устозлари қаторида тура оладиган асарлар яратди, ўз давригача беш юз йиллик тараққиёт даврини босиб ўтган тожик адабиётини маълум даражада янгилади.作为我国文学的奠基人，阿利舍尔·纳沃伊（Alisher Navoiy）在波斯-突厥文学（Persian-Turkic literature）史上同样占据着举足轻重的地位。他曾与自己的导师兼挚友阿卜杜拉·查米（Abdurahmon Jomiy）一同身处15世纪赫拉特（Herat）文学界的核心领军位置，培育并资助了大量诗人、作家、历史学家、文学研究者、音乐学者、画家、建筑师及其他文艺从业者。无论是《群星荟萃》(Majalis al-Nafais)、《穆夫拉多特》(Mufradot)、《哈姆萨图勒-穆塔哈伊尔因》(Hamsatul-mutahayirin)、《两种语言的辩论》(Muhokamatul-lugatayn)等重磅学术著作，还是其他文学作品，他都留下了关于波斯-突厥文学与古典突厥语——波斯语（Forsiy）的珍贵学术见解与罕见的系统性学术总结。以法尼（Foni）为笔名创作的波斯语诗歌中，他同样创作出了足以跻身波斯-突厥古典文学大师行列的经典作品，将彼时已历经近五百年发展历程的突厥文学推向了新的发展高度。