บทบาทการมีส่วนร่วมและผลกระทบทางสังคมจากการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ในรูปแบบการจัดการป่านันทนาการ: กรณีศึกษา ป่านันทนาการน้ำตกเขาอีโต้ จังหวัดปราจีนบุรี

แนวคิดการจัดการป่านันทนาการเป็นอีกหนึ่งกลไกสำคัญในการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ โดยการพัฒนาพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศ ซึ่งภาคส่วนต่าง ๆ สามารถเข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารจัดการป่านันทนาการเพื่อการสร้างคุณค่าร่วมที่ยั่งยืน การศึกษาครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทการมีส่วนร่วมและผลกระทบทางสังคมจากการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ในรูปแบบการจัดการป่านันทนาการ โดยมีป่านันทนาการน้ำตกเขาอีโต้ จังหวัดปราจีนบุรี เป็นกรณีศึกษา เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้ให้ข้อมูลหลัก ได้แก่ บุคลากรภาครัฐ ภาคเอกชนและภาคประชาชน จำนวน 34 คน และการสังเกตการณ์อย่างมีส่วนร่วมใช้การวิเคราะห์ข้อมูลในแนวปรากฏการณ์วิทยาแนวการบรรยายและแนวตีความ ผลการศึกษาพบว่า บทบาทการมีส่วนร่วมในการจัดการป่านันทนาการแบ่งเป็น 3 ระดับ คือ ระดับชาติ ระดับจังหวัด และระดับท้องถิ่น ดำเนินการอย่างบูรณาการระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาชน โดยในระดับชาติ ภาครัฐ มีบทบาทในการกำหนดนโยบายและบูรณาการการดำเนินงานร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ระดับจังหวัด ภาครัฐ มีการกำหนดทิศทางการส่งเสริมและพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวในระดับนโยบายของจังหวัด พร้อมบูรณาการการทำงานกับภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาชน เพื่อส่งเสริมการทำงานระหว่างหน่วยงาน และผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ในระดับท้องถิ่น หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาชน ได้บูรณาการร่วมกันบริหารจัดการป่านันทนาการ ผ่านการจัดกิจกรรมส่งเสริมการออกกำลังกายและนันทนาการ กิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ กิจกรรมความรับผิดชอบต่อสังคมขององค์กร และการรวมกลุ่มเพื่อพัฒนาชุมชน ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการจัดการป่านันทนาการ ส่งผลให้เกิดการสร้างผลกระทบเชิงบวกในมิติสังคม เศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อม เช่น ชุมชนรู้สึกเป็นเจ้าของป่า รักและหวงแหนป่ามากขึ้น เกิดความตระหนักในการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ ชุมชนโดยรอบมีอาชีพและรายได้ พื้นที่ป่าเพิ่มขึ้น และอัตราการบุกรุกป่าลดลง เป็นต้น ดังนั้นภาคส่วนที่เกี่ยวข้องควรส่งเสริมการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ในรูปแบบการจัดการป่านันทนาการเพื่อให้เกิดรูปธรรมของการพัฒนาป่าสงวนแห่งชาติและการพัฒนาชุมชนโดยรอบอย่างยั่งยืน