ZAMONAVIY GADJETLAR VA UZOQ MUDDATLI EKRAN VAQTINING TALABA YOSHLAR OLIY ASAB FAOLIYATI KOʻRSATKICHLARIGA TA'SIRI

Ushbu maqolada zamonaviy axborot texnologiyalari va gadjetlardan uzoq muddat foydalanishning yoshlar (talabalar) oliy asab faoliyati koʻrsatkichlariga ta'siri fiziologik jihatdan baholangan. Tadqiqot davomida koʻngillilarning kunlik ekran vaqti (Screen time) tahlil qilinib, ular ikki guruhga ajratildi. Oliy asab faoliyatining funksional holatini aniqlash maqsadida Shulte jadvali metodikasi (diqqat barqarorligi va ishchanlik qobiliyati) hamda qisqa muddatli xotirani hajmini aniqlash testlaridan foydalanildi. Olingan natijalar shuni koʻrsatdiki, kunlik ekran vaqti 4 soatdan yuqori boʻlgan yoshlarda diqqat konsentratsiyasining tarqoqligi, axborotni qayta ishlash tezligining pasayishi va qisqa muddatli xotira hajmining qisqarishi (nazorat guruhiga nisbatan p < 0.05) kuzatildi. Maqolada yoshlarning aqliy ishchanlik qobiliyatini saqlash va "raqamli amneziya" asoratlarining oldini olish boʻyicha fiziologik tavsiyalar ilgari surilgan.本文从生理学角度评估了长期使用现代信息技术与电子设备对青少年（大学生）高级神经活动指标的影响。研究过程中对受试者的每日屏幕使用时间（Screen time）进行了统计分析，并将其划分为两组。为明确高级神经活动的功能状态，本研究采用了舒尔特方格（Schulte Grid）测试法（用于评估注意力稳定性与工作能力），同时辅以短时记忆容量测定测试。研究结果显示，每日屏幕使用时间超过4小时的青少年，其注意力分散、信息处理速度下降以及短时记忆容量降低（与对照组相比，p < 0.05）均被观测到。本文还提出了保护青少年脑力工作能力、预防数字失忆（digital amnesia）现象的生理学建议。