การปรับตัวและปัจจัยที่สัมพันธ์กับการปรับตัวของผู้อุปการะเด็กแบบครอบครัวอุปถัมภ์ของสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดนครนายก

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการปรับตัวและปัจจัยที่สัมพันธ์กับการปรับตัวของผู้อุปการะเด็กแบบครอบครัวอุปถัมภ์ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวมรวมข้อมูลด้วยแบบสัมภาษณ์อย่างมีโครงสร้าง ผู้มีส่วนร่วมในการวิจัย คือ ผู้อุปการะเด็กแบบครอบครัวอุปถัมภ์ที่ให้การอุปการะเด็กมาแล้วมากกว่า 5 ปี และเป็นผู้ใช้บริการของสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดนครนายก จำนวน 10 กรณี ผลการศึกษา พบว่า ผู้อุปการะเด็กแบบครอบครัวอุปถัมภ์สามารถปรับตัวในการรับอุปการะเด็กได้ดีครอบคลุมทั้งด้านร่างกาย โดยจะปรับเปลี่ยนการดูแลสุขภาพให้เหมาะสมกับการดูแลเด็ก ด้านอัตมโนทัศน์ ผู้อุปการะรู้สึกมีคุณค่าในตนเองและเชื่อในความสามารถของตนเอง โดยสามารถก้าวผ่านช่วงที่ยากลำบากที่สุดในการอุปการะเด็กได้จากการมีความมั่นคงทางจิตใจและได้รับการสนับสนุนทางสังคมจากบุคคลในสังคม ด้านสังคม มีการปรับเปลี่ยนบทบาทหน้าที่ในการดูแลเด็กเมื่อเป็นผู้ใช้บริการของสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดนครนายก บทบาทหน้าที่ในการดูแลสมาชิกในครอบครัว เศรษฐกิจของครอบครัว และการเป็นสมาชิกของชุมชนได้ดีและเป็นไปอย่างสอดคล้องกับการดูแลเด็ก และด้านการพึ่งพาระหว่างกัน ผู้อุปการะได้รับการยอมรับจากบุคคลในครอบครัวและคนรอบข้างด้วยการปรับตัวเพื่อรักษาสัมพันธภาพระหว่างกันได้เป็นอย่างดีซึ่งส่งผลให้ได้รับการสนับสนุนช่วยเหลือเกี่ยวกับการเลี้ยงดูเด็ก โดยการปรับตัวด้านอัตมโนทัศน์เป็นด้านที่สำคัญและมีอิทธิพลต่อการปรับตัวด้านอื่น ๆ มากที่สุด เนื่องจากเกี่ยวข้องกับความมั่นคงภายในของผู้อุปการะทั้งนี้ การปรับตัวทั้ง 4 ด้าน มีความสัมพันธ์กับปัจจัยส่วนบุคคลของผู้อุปการะ ได้แก่ เพศ อายุ อาชีพ/ รายได้ สถานภาพสมรส จำนวนสมาชิกในครอบครัว ระยะเวลาในการรับอุปการะเด็ก สาเหตุการอุปการะเด็ก ความเห็นจากสมาชิกในครอบครัว ความคิดและทัศนคติที่มีต่อการรับอุปการะเด็ก และการดำรงบทบาทหน้าที่ต่าง ๆ ของตนเองอย่างเหมาะสม ปัจจัยด้านเด็ก เกี่ยวกับอายุและภาวะสุขภาพของเด็กที่รับอุปการะ ปัจจัยภายในครอบครัว เกี่ยวกับการมีสมาชิกในครอบครัวที่มีความพิการและความต้องการพิเศษ การรับหน้าที่เป็นผู้หารายได้หลัก และสถานะทางเศรษฐกิจของครอบครัว และปัจจัยเกี่ยวกับการได้รับการสนับสนุนทางสังคมจากบุคคลในสังคม ประกอบด้วย บุคคลในครอบครัวและเครือญาติ และบุคคลในระบบสนับสนุนทางสังคม ได้แก่ เพื่อนบ้าน คนในชุมชน นายจ้าง เจ้าหน้าที่จากองค์กรและหน่วยงานต่าง ๆ โดยปัจจัยสำคัญที่มีอิทธิพลต่อการปรับตัวของผู้อุปการะในการรับอุปการะเด็กแบบครอบครัวอุปถัมภ์มากที่สุด คือ การได้รับการสนับสนุนทางสังคมจากบุคคลในครอบครัวและเครือญาติ ข้อเสนอแนะที่สำคัญจากการศึกษา ได้แก่ ครอบครัวและเครือญาติ และบุคคลในระบบสนับสนุนทางสังคม ควรสนับสนุนการปรับตัวของผู้อุปการะ โดยเน้นการสนับสนุนทางสังคมที่จำเป็นต่อการปรับตัวและการเลี้ยงดูเด็ก ควรเตรียมความพร้อมครอบครัวก่อนรับอุปการะเด็กแบบครอบครัวอุปถัมภ์ และติดตามอย่างใกล้ชิดในช่วง 6 เดือนแรก โดยดำเนินการในรูปแบบของความร่วมมือระหว่างเครือข่ายในพื้นที่ ได้แก่ ผู้นำชุมชน อาสาสมัครพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ในพื้นที่ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลในพื้นที่ ในการสนับสนุนทางสังคมด้านต่าง ๆ ตั้งแต่ช่วงแรกของการรับอุปการะเด็กเพื่อสนับสนุนการปรับตัวของผู้อุปการะและครอบครัว ให้สามารถเลี้ยงดูเด็กได้อย่างมั่นคงในระยะยาว

本研究旨在探讨儿童寄养家庭（foster family）照料者的适应状况及其相关影响因素，采用质性研究方法，通过结构化访谈采集研究数据。研究对象为那空那育府（Nakhon Nayok）社会发展与人类安全办公室服务的、从事儿童寄养照料满5年以上的照料者，共计10名。
研究结果显示，儿童寄养家庭照料者的儿童照料适应表现良好，覆盖四大维度：生理维度上，照料者可调整健康照护方案以适配儿童照料需求；认知维度上，照料者能够获得自我价值认同与自我效能感，凭借心理韧性与社会支持度过照料过程中的最艰难阶段；社会维度上，作为那空那育府社会发展与人类安全办公室的服务对象，照料者可良好协调儿童照料、家庭照护、家庭经济以及社区成员等多重角色，实现角色适配统一；人际互动维度上，照料者通过调整自身行为维系家庭及周边人群的关系，获得家人与周遭社会成员的认可，进而获取儿童照料相关的支持与帮助。其中，认知维度的适应是最为核心且对其他维度适应影响最大的因素，因其与照料者的内在心理稳定性直接相关。
上述四大维度的适应状况均与照料者的个人因素相关，具体包括性别、年龄、职业/收入、婚姻状况、家庭人口数、寄养照料时长、寄养原因、家人的看法、对儿童寄养照料的认知与态度，以及自身角色履行的恰当性；儿童相关因素涵盖被寄养儿童的年龄与健康状况；家庭内部因素包括家庭中存在残疾或有特殊需求的成员、作为家庭主要经济支柱的角色，以及家庭经济状况；社会支持相关因素则包括来自家人、亲属的支持，以及来自社会系统的支持，如邻居、社区民众、雇主、各类机构与组织的工作人员。其中，对儿童寄养家庭照料者的照料适应影响最大的关键因素，为来自家人与亲属的社会支持。
本研究提出的重要建议如下：家人、亲属及社会支持系统应聚焦于照料者适应与儿童照料所需的社会支持，为寄养家庭照料者提供前置帮扶准备，并在照料开始后的前6个月进行密切跟进；相关工作可通过本地协作网络开展，涵盖社区领袖、本地社会发展与人类安全志愿者、村级公共卫生志愿者、地方行政机构以及本地村级健康促进医院，从寄养照料初期便为照料者及家庭提供多维度社会支持，助力其实现长期稳定的儿童照料。