VERTUAL OLAM VA UNGA QARAMLIKNING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI

Zamonaviy texnologiyalarning rivojlanishi bilan virtual olamga qaramlik-bu jamiyat va shaxs salomatligi uchun katta xavf tugʻdiruvchi global muammoga aylanmoqda. Ushbu tadqiqot virtual qaramlikning psixologik xususiyatlarini (masalan, ijtimoiy izolyatsiya, hissiy beqarorlik, internet-ba'zilik sindromi) va ularga ta'sir etuvchi omillarni (yosh, jins, virtual faoliyat turi) Oʻzbekiston kontekstida oʻrganishga qaratilgan. Tadqiqotda 2022–2023 yillarda 400 nafar (15–35 yosh) ishtirokchida oʻtkazilgan soʻrov, klinik psixologlar bilan intervyular va “Internet qaramligi testi” (IAT) asosidagi baholash usullari qoʻllanildi. Natijalar shuni koʻrsatdiki, respondentlarning 30% klinik darajada qaramlik belgilariga ega, 55% esa oʻrtacha darajadagi alomatlarni bildiradi. Qaramlik darajasi bilan depressiya (r=0.62), kayfiyat oʻzgarishi (r=0.58) va ijtimoiy fobiya (r=0.45) oʻrtasida kuchli bogʻliqlik aniqlandi. Xulosa qilib, virtual muhitning salbiy ta'sirini kamaytirish uchun psixoprofilaktika dasturlarini joriy etish, raqamli madaniyatni shakllantirish va qonuniy tartibga solish tavsiya etiladi.随着前沿技术的发展，对虚拟世界的沉溺已演变为一项对社会与个人健康构成重大威胁的全球性难题。本研究旨在以乌兹别克斯坦为研究语境，探究虚拟沉溺的心理学特征（例如社交隔离、情绪不稳定、网络成瘾综合征）及其影响因素（年龄、性别、虚拟活动类型）。本研究于2022至2023年间，针对400名年龄介于15至35岁的受试者开展了问卷调查、临床心理学家访谈，并采用基于网络成瘾测试（Internet Addiction Test, IAT）的评估方法。研究结果显示，30%的受访者表现出临床级别的成瘾症状，另有55%的受访者存在中等程度的成瘾相关症状。研究还发现，成瘾程度与抑郁（相关系数r=0.62）、情绪波动（r=0.58）以及社交恐惧症（r=0.45）之间存在显著相关性。综上，为缓解虚拟环境带来的负面影响，建议推广心理预防项目、塑造数字文化，并建立健全相关法律规制体系。