SAYOHATNOMALARNING TARIXIY AHAMIYATI

Ushbu maqolada sayohatnomalarning tarixiy manba sifatidagi o‘rni, ularning kelib chiqish sabablari va Yevropalik sayyohlarning O‘rta Osiyo haqida qoldirgan yozuvlari tahlil qilinadi. Sayohatnomalar savdo, diplomatik aloqalar, missionerlik va ilmiy qiziqishlar asosida shakllangan bo‘lib, ular mintaqa tarixi, etnografiyasi, siyosiy tuzumi va madaniy hayotini yoritishda muhim ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa, Plano Karpini, Ruruk, Marko Polo, Klavixo, Jenkinson, Vamberi kabi yevropalik sayyohlar asarlarida O‘rta Osiyo xalqlarining ijtimoiy va moddiy hayotiga oid noyob ma’lumotlar saqlanib qolgan. Maqolada ushbu manbalarning tarixiy tahlili, ularning ilmiy ahamiyati va tarixshunoslikdagi o‘rni ochib berilgan.本文对游记作为历史史料的地位、其形成动因，以及欧洲旅行者留下的关于中亚的传世记述展开分析。游记多基于商贸往来、外交活动、传教事业与学术兴趣而形成，对于阐释该区域的历史、民族志、政治制度与社会文化生活具有重要意义。尤为值得关注的是，柏朗嘉宾（Plano Carpini）、鲁布鲁克（Rubruck）、马可·波罗（Marko Polo）、克拉维霍（Clavijo）、詹金森（Jenkinson）、万贝里（Vámbéry）等欧洲旅行者的著作中，留存有关于中亚各民族社会与物质生活的珍贵一手史料。本文还对上述史料的史学分析路径、其学术价值以及在历史研究中的地位进行了系统阐释。