เปรียบเทียบภาวะผู้นำของนายกรัฐมนตรีไทยภายใต้สภาวะวิกฤตด้านสาธารณสุข: ดร.ทักษิณ ชินวัตร และพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา

การศึกษาวิจัยเรื่อง “เปรียบเทียบภาวะผู้นำของนายกรัฐมนตรีไทยภายใต้สภาวะวิกฤตด้านสาธารณสุข: ดร.ทักษิณ ชินวัตร และพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา” มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาเปรียบเทียบความแตกต่างด้านภาวะผู้นำระหว่างดร. ทักษิณ ชินวัตรและพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา ภายใต้สภาวะวิกฤตด้านสาธารณสุข และ 2) เพื่อศึกษาคุณลักษณะที่พึงมีของผู้นำภายใต้สภาวะวิกฤตด้านสาธารณสุข เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้วิธีการศึกษาจากเอกสาร หนังสือ งานวิจัย และบทความที่เกี่ยวข้อง ทฤษฎีภาวะผู้นำ ภาวะผู้นำภายใต้สภาวะวิกฤต และการจัดการสภาวะวิกฤต ตลอดจนข่าวสารที่เกี่ยวกับผู้นำทั้งสองท่าน ได้แก่ ดร.ทักษิณ ชินวัตร และพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา ทั้งที่เป็นสื่อสิ่งพิมพ์ ข่าวจากเว็บไซต์ และคลิปสัมภาษณ์จากนักวิชาการ เพื่อนำมาวิเคราะห์เปรียบเทียบความแตกต่างด้านภาวะผู้นำภายใต้สภาวะวิกฤตด้านสาธารณสุข โดยใช้ทักษะที่สำคัญของผู้นำภายใต้สภาวะวิกฤต 5 ทักษะ ได้แก่ 1) ทักษะการสื่อสารในสภาวะวิกฤต 2) ทักษะการสร้างความร่วมมือกัน 3) ทักษะการคิดเชิงวิพากษ์และการตัดสินใจ 4) ทักษะความคิดที่ยืดหยุ่น 5) ทักษะการจัดลำดับความสำคัญ จากการศึกษาเปรียบเทียบภาวะผู้นำของดร.ทักษิณ ชินวัตร ภายใต้สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคไข้หวัดนก และพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา ภายใต้สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 พบว่า ความแตกต่างด้านภาวะผู้นำของทั้งสองท่าน ที่ปรากฏเด่นชัดที่สุดและได้นำไปสู่ความสำเร็จในการดำเนินมาตรการการจัดการสภาวะวิกฤตด้านสาธารณสุข และก่อให้เกิดการสร้างความร่วมมือที่ดีจากประชาชนต่อการทำงานของรัฐบาล คือ ทักษะการสื่อสารในสภาวะวิกฤตของผู้นำ ที่จะพบว่า ดร.ทักษิณ ชินวัตร สามารถปฏิบัติได้ดีกว่าพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา จากการเลือกใช้กลยุทธ์ในการสื่อสารในลักษณะของการปฏิบัติให้เห็นเป็นรูปธรรม ยึดหลักการผู้นำต้องทำก่อน เพื่อเป็นต้นแบบให้ประชาชนปฏิบัติตาม และสามารถสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ประชาชนในการดำเนินชีวิตภายใต้สภาวะวิกฤตด้านสาธารณสุข แตกต่างจากพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา ที่ใช้การสื่อสารในลักษณะของการออกคำสั่ง การสั่งการ มากกว่าการโน้มน้าวใจเพื่อขอความร่วมมือจากประชาชน เกิดความสับสน กำกวม ทำให้ส่งผลต่อการสร้างความร่วมมือที่ดีจากประชาชนในการร่วมกันแก้ไขปัญหาการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19

本研究题为《公共卫生危机下泰国总理的领导风格比较：他信·西那瓦（Thaksin Shinawatra）博士与巴育·占奥差（Prayut Chan-o-cha）上将》，研究目的分为两点：其一，比较分析他信·西那瓦博士与巴育·占奥差上将在公共卫生危机下的领导风格差异；其二，探究公共卫生危机情境下领导者应具备的核心特质。本研究属于质性研究（qualitative research），采用文献研究法，搜集相关书籍、学术论文、研究报告、专业文章，以及领导理论、危机情境下领导理论与危机管理相关资料；同时收集两位领导人的相关公开信息，包括印刷媒体报道、网络新闻及学者访谈视频，资料覆盖他信·西那瓦博士与巴育·占奥差上将的公开言行。本研究以危机情境下领导者的5项核心技能为分析框架，对比分析两位领导人在公共卫生危机下的领导风格差异，该五项技能分别为：1）危机沟通技能（crisis communication skill）；2）协作构建技能（collaboration skill）；3）批判性思维与决策技能（critical thinking and decision-making skill）；4）灵活应变思维技能（flexible thinking skill）；5）优先级排序技能（priority setting skill）。本研究选取两位领导人执政期间的公共卫生危机场景作为分析样本：他信·西那瓦博士执政时期的禽流感（avian influenza）疫情，以及巴育·占奥差上将执政时期的COVID-19疫情。研究结果显示，两位领导人最显著的领导风格差异，同时也是影响公共卫生危机防控成效与民众政府协作度的关键因素，为危机沟通技能：他信·西那瓦博士的表现优于巴育·占奥差上将。他信的沟通策略以“以身作则、率先垂范”为核心，通过具象化的实际行动为民众树立行为典范，有效增强了民众在公共卫生危机下的生活信心。而巴育·占奥差上将的沟通方式更多体现为下达指令与命令，而非通过说服引导获取民众合作，这一方式引发了民众的困惑与倦怠，进而削弱了民众在新冠疫情防控中的协作意愿。