การพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ในรูปแบบปุ๋ยคอกอัดเม็ดผสมจุลินทรีย์เพื่อส่งเสริมการเจริญเติบโตและการควบคุมโรคขอบใบทองของคะน้า

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อคัดเลือกจุลินทรีย์ปฏิปักษ์ที่มีประสิทธิภาพในการส่งเสริมการเจริญเติบโตและควบคุมโรคขอบใบทองของคะน้า และพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ในรูปแบบปุ๋ยคอกอัดเม็ดผสมจุลินทรีย์ที่มีประสิทธิภาพในการส่งเสริมการเจริญเติบโตและควบคุมโรคขอบใบทองของคะน้า วางแผนการทดลองแบบสุ่มสมบูรณ์ (completely randomized design, CRD) โดยทำการคัดเลือกแบคทีเรียปฏิปักษ์จากดินและส่วนต่าง ๆ ของพืช ได้แบคทีเรียทั้งหมดจำนวน 102 ไอโซเลท และพบว่ามีแบคทีเรียปฏิปักษ์จำนวน 35 ไอโซเลท เกิดปฏิกิริยาการตอบสนองอย่างเฉียบพลันบนต้นมะเขือเทศ เมื่อนำไปทดสอบการยับยั้งการเจริญของเชื้อ Xanthomonas campestris pv. campestris (Xcc) พบว่า แบคทีเรียปฏิปักษ์ไอโซเลท TU125 มีประสิทธิภาพในยังยั้งการเจริญของเชื้อ Xcc สาเหตุโรคขอบใบทองของคะน้าได้ดี (27±0.00 มิลลิเมตร) นอกจากนี้ ในการทดสอบด้วยวิธี blotter method ของคะน้าอายุ 10 วัน พบว่าแบคทีเรียปฏิปักษ์ไอโซเลท TU125 ส่งผลให้ต้นกล้าคะน้ามีความสูงต้น ความยาวราก น้ำหนักสด และน้ำหนักแห้งมากที่สุด และส่งผลให้ต้นกล้าคะน้ามีปริมาณคลอโรฟิลล์-เอ คลอโรฟิลล์-บี และปริมาณคลอโรฟิลล์ทั้งหมดสูงที่สุดแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) เช่นเดียวกับการทดสอบในระดับโรงเรือนทดลอง และเมื่อทำการทดสอบประสิทธิภาพของแบคทีเรียปฏิปักษ์ในการผลิตฮอร์โมนพืชไซโตไคนินและกระตุ้นภูมิต้านทานโรคขอบใบทอง พบว่า กรรมวิธีการฉีดพ่นด้วยแบคทีเรียปฏิปักษ์ไอโซเลท TU125 ส่งผลให้ปริมาณคลอโรฟิลล์-เอ คลอโรฟิลล์-บี คลอโรฟิลล์ทั้งหมด และการสะสม salicylic acid สูงที่สุด นอกจากนี้ ยังพบว่ากรรมวิธีการฉีดพ่นด้วยแบคทีเรียปฏิปักษ์ดังกล่าว สามารถลดความรุนแรงของโรคได้สูงถึง 89.89 เปอร์เซ็นต์ เมื่อนำแบคทีเรียปฏิปักษ์ไอโซเลท TU125 ไปทดสอบการย้อมแกรม พบว่าเป็นแบคทีเรียแกรมบวก จึงนำไปทำการทดสอบและระบุชนิดของแบคทีเรียดังกล่าว พบว่า มีความใกล้เคียงกับ Bacillus amyloliquefaciens ถึง 99 เปอร์เซ็นต์ ตามฐานข้อมูลของ NCBI จากนั้นจึงนำไปผสมในผลิตภัณฑ์ใหม่ในรูปแบบปุ๋ยคอกอัดเม็ด พบว่า กรรมวิธีที่ 4 (มูลหมู + แคลเซียมฟอสเฟต + cell suspension TU125 + กรดคาซามิโน + ไทอามีน + น้ำกลั่น) คงความมีชีวิตรอดของประชากรแบคทีเรียได้สูงที่สุดในระยะเวลา 4 เดือน ซึ่งแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) เมื่อเปรียบเทียบกับกรรมวิธีอื่น ๆ และจากการทดสอบประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์ปุ๋ยคอกอัดเม็ดผสมจุลินทรีย์ในการส่งเสริมการเจริญเติบโตของคะน้า พบว่า กรรมวิธีที่มี B. amyloliquefaciens TU125 ส่งผลต่อการเจริญเติบโตได้ดีกว่ากรรมวิธีที่ไม่มีแบคทีเรียปฏิปักษ์ เมื่อถึงช่วงระยะเก็บเกี่ยวที่ 42 วัน พบว่า กรรมวิธีที่ 4 ส่งผลให้คะน้ามีการเจริญเติบโตที่ดี และเมื่อทดสอบประสิทธิภาพผลิตภัณฑ์ปุ๋ยคอกอัดเม็ดผสมจุลินทรีย์ในการผลิตฮอร์โมนพืชไซโตไคนินและควบคุมโรคขอบใบทองของคะน้า (ที่มีและไม่มีการปลูกเชื้อ Xcc) พบว่า กรรมวิธีที่มีแบคทีเรียปฏิปักษ์ไอโซเลท TU125 ส่งผลให้มีปริมาณคลอโรฟิลล์-เอ คลอโรฟิลล์-บี และคลอโรฟิลล์ทั้งหมดสูงกว่ากรรมวิธีที่ไม่มีแบคทีเรียปฏิปักษ์ ซึ่งเมื่อคะน้ามีอายุ 26-37 วันหลังปลูก กรรมวิธีที่ 4 ส่งผลให้มีปริมาณคลอโรฟิลล์การสะสม salicylic acid และสามารถลดความรุนแรงของโรคได้สูงที่สุด

本研究旨在筛选可有效促进甘蓝生长并防控其黄边病的生防微生物，并开发兼具生长促进与病害防控功效的新型复合微生物菌肥颗粒剂。本实验采用完全随机设计（completely randomized design, CRD），从土壤及植物各组织中分离生防细菌，共获得102株细菌分离物。经番茄植株上的快速拮抗活性筛选，最终得到35株可显著抑制野油菜黄单胞杆菌甘蓝致病变种（Xanthomonas campestris pv. campestris, Xcc）生长的生防细菌。其中，分离物TU125对Xcc的抑菌效果最优，抑菌圈直径达27±0.00 mm。采用10日龄甘蓝幼苗的吸水纸法（blotter method）测定结果显示，该菌株可显著提升甘蓝幼苗的株高、根长、鲜重与干重，同时显著提高幼苗的叶绿素a、叶绿素b及总叶绿素含量，差异均具有统计学意义（p<0.05），该结果在温室盆栽实验中得到验证。此外，针对TU125的促生及抗病机制研究表明，该菌株可合成植物细胞分裂素，并可诱导植株产生抗病性。喷施TU125菌悬液可显著提升甘蓝的叶绿素a、叶绿素b、总叶绿素含量及水杨酸（salicylic acid）积累量，对甘蓝黄边病的防治效果可达89.89%。经革兰氏染色鉴定，TU125为革兰氏阳性细菌；通过NCBI数据库比对，该菌株与解淀粉芽孢杆菌（Bacillus amyloliquefaciens）的同源性高达99%。将该菌株制备为复合微生物菌肥颗粒剂，经配方筛选发现，配方4（猪粪+磷酸钙+TU125菌悬液+酪蛋白氨基酸+硫胺素+无菌水）可在4个月储存期内维持最高的活菌种群数量，与其他配方相比差异具有统计学意义（p<0.05）。针对该复合菌肥颗粒剂的促生效果验证显示，添加解淀粉芽孢杆菌TU125的处理组可显著促进甘蓝生长。在定植后42天的收获期，配方4处理组的甘蓝生长状态最佳。进一步测定该菌肥对甘蓝细胞分裂素分泌及黄边病防控效果（接菌与未接菌Xcc处理）发现，含TU125的处理组叶绿素a、叶绿素b及总叶绿素含量显著高于无菌对照组。在定植后26~37天，配方4处理组的叶绿素含量、水杨酸积累量最高，且病害防控效果最优。