five

KK1-1147 - Tsi hkrung tsi nan lap (Nhkum Tu Yau and medical plants) with English translation

收藏
Research Data Australia2024-12-14 收录
下载链接:
https://researchdata.edu.au/kk1-1147-tsi-english-translation/1544973
下载链接
链接失效反馈
官方服务:
资源简介:
Translation (Htoi San) A long time ago, there was a great hunter. That professional hunter's name was Nhkum Tu Yau. At the time of Nhkum Tu Yau, the weapons were not implemented. Therefore, hunters used knives and spears to thrust for their hunting at that time. One day, he went hunting to get meat. He hunted for the whole day until sunset. He could thrust a wild boar and sprawled it when it was almost totally sunset. Then he cut and brought one side of the wild boar's ear and went home. As the light was getting dark, he could not cut it into pieces and brought the wild boar alone. In his village, there was a nat-priest who practiced divination. That nat-priest had a thing called 'Machyu Lung Sha,' which means a reliable item. When the villagers fell sick, or anything happened, he used that 'Machyu Lung Sha' to see whether it was right or not, then he cured the sick people or divined. The great hunter Nhkum Tu Yau wanted to test whether the spirit priest's Machyu Lung Sha was true, so he cut a piece of the wild boar's ear. "I shot a wild boar yesterday. Can you see whether I can eat that meat or not?" asked the hunter. Then the divine spirit priest said, "Alright." Then he said, "Nhkum Tu Yau is in sorrow; the wild boar revives." The nat-priest answered. He told him that he could not eat that meat. "How come I cannot eat! How can't I eat?" The hunter took out and showed a piece of the wild boar's ear. The divine spirit priest was so shameful and thought, "My reliable thing is not true anymore." Then he cut it into pieces and threw it. So the Machyu Lung Sha was spread into pieces. Those pieces were stuck on divining leaves and bamboo leaves. After that, Nhkum Tu Yau went to the forest with the confidence that he could eat the meat, but there was no wild boar meat. He felt ashamed when he found out that the wild boar he killed was not there. He even invited his friends there, but the meat was not found, so he was angry and traced the footsteps of the wild boar. The truth was the leaves he used to cover the wild boar were the medicine leaves. The leaves which he chose were the medicine leaves that could heal and join the wound and injury. The wild boar was covered by those leaves, and it could walk around. Thus the hunter hunted it until he reached the Sun Land. When he got to the Sun Land, he met with the Sun children and asked, "Is my wild boar here?" The people from the Sun Land replied, "Ahh, you are the one who injured our wild boar." Then the Sun people kept the hunter in their land. The hunter was there for some time, and it was time to go home. "Even though you asked to give the wild boar, we could not give it back. Therefore we give you a girl," said the Sun people. Although they said, "We give you a girl," they also gave him a gilt piglet. "Take this pig and rear it nicely. When your bride-giving clan arrives and meets you, cook this for the relatives deliciously," asked the Sun people. "You have an experience of touching the medicine leaves." "So from today onwards, you may have healer hands for whoever sprain or dislocate their joints can feel better when you rub gently to cure. Your hands touched the leaves that can raise the dead." The people from Sun Land marked him with this ability. After that, the Sun people released him and the girl into the world with the piglet. The hunter and the girl lived in the hunter's village. A sparrow, a tiger, and a frog asked each other, "What are you eating that you are fat and good-looking staying there?" One answered, "I eat boar meat, and I suck boar oil so that I am fat." The sparrow from a tree heard this and sent this message to the Sun people who gave this gilt piglet and said, "Today, they killed and ate your pig." The Sun people were angry and took back their girl. They asked the girl, "Why did you kill the pig and eat it?" The girl answered, "We have not done predation yet." "We will kill it only when my parents arrive. Now the pig is still with us," explained the girl. "If so, you can go back." The Sun people let the girl return home. From that time onwards, the hunter and the girl got married well. When the bride-giving clan people arrived, they killed the pig and fed the girl's relatives. From this Nhkum Tu Yau, the Nhkum clan has been blessed with curing people because of Nhkum Tu Yaw, who had touched the medicine leaves called 'Tsi Hkrung Tsi' leaves. The couple gave a blessing gift to the Sun people. From that time onwards, people marked the Nhkum clan as they had become medicine people who could cure with their massage. Transcription (La Ring) Moi shawng de wora jaugawng kaba langai mi nga ai da. Jaugawng kaba dai na mying gaw Nhkum Tu Yau ngu ai wa re da. Dai Nhkum Tu Yau ngu ai wa gaw dai aten hta gaw machyu pala nga ai baw ni ma nnga ai. Rai yang she nhtu ningri ni hte le i dai hte galun sat na jaugawng gawng re ten re da. Dai kaw she shi gaw lani mi na nhtoi hta nam de jaugawng gawng sa shan gyam sa rai yang she shani tup shi gaw jan du hkra rai mat ai da. Shaloi she jan du wa mahka she shan wadu langai mi hpe lu htingkrang galun da ai da. Shaloi she shi gaw wadu na na maga mi ma kahtam gun wa rai na she nta de wa. Nsin sin mat sai da wadu dai hpe hpya gun na mung shi hkrai sha rai jang she wa mat rai jang she dai mare shanhte na mare kaw ningwawt wawt sha ai ningwawt dumsa kaba langai mi nga ai da. Dai wa gaw machyu lung sha ngu ai dai langai mi lu ai da. Dai machyu lung sha hte dai mare na ni gaw lama ma machyi makaw byin rai jang teng nteng dai wa na machyu lung sha e teng nteng yu rai na tsi tsi shaba wawt re rai malu ai da. Shaloi she dai Nhkum Tu Yau ngu ai jaugawng kaba wa mung shi gaw dai wa na machyu lung sha teng nteng chyam yu na hku wa na kadoi di gun nna wa ai da. Shaloi she "Gai ya ngai e mani ngai gap da ai wa ndu shan lu sha na nlu sha na naw e yu ya rit" ngu ai da. Shaloi she dai ningwawt dumsa wa mung e e rai yang she shi gaw "Nhkum Tu Yau yawn wa ndu prawn rai nga ai" ngu na she bai tsun ya ai da. Shaloi she nlu sha na lam hpe tsun ya ai le. Shaloi she "Kaning rai me nlu sha na kaning me nlu sha na law nang gaw le lu sha na nlu sha na gaw" nga na she wa na shi kadoi di gun wa ai wa na madun dan ai da. Shaloi she dai ningwawt dumsa wa gaw "Shi na machyu lung sha nteng sai" ngu ai lam hpe gaya hkrum nna she kabai kahtan kau dat ai da. Shaloi she dai machyu lung sha gaw kahtan bra mat. Kahtan bra mat na she arai shaba lap kaw kap rai na she wora kawa ndan kawa dai baw kaw kap rai mat ai da. Shaloi she Nhkum Tu Yau mung dai wa tsun dat ya ai hte maren shi bai sa mat wa shi na shan lu sha sai ngu hku na sa mat wa yang she shan gaw bai n nga taw nga la. Shan gaw shi gap shi galun da ai wa ndu gaw bai hkawm mat wa bai nnga nga la rai jang she shi mung gaya da. Shi gaw manang saw hkra rai na sa wa yang she wa ndu shan bai nnga nga la rai jang she pawt mayu na she wo wa ndu hkang lagaw hkang rep hkawm mat wa ai da. Hkrak nga jang dai shi dan magap da ai namlap gaw tsi lap byin taw ai da. Dai tsi lap gaw i hpye ai ningma di mat ai dan re ni hpe matut ai tsi lap ang ai da. Shaloi she wa ndu dai gaw dai tsi lap ang ai magap ang ai majaw shi gaw dai hte rawt hkawm mat wa rai jang she wo wa ndu dai na hpang hkan ai nga yang she wo jan ga de bai du mat wa sai da. Jan ga de du mat wa rai yang she dai kaw she jan sha ni kaw bai wa "Ndai kaw nye a wa ndu wa a ni" ngu yang she dai jan ga kaw na ni "Aw anhte a wa ningma hkang hkang wa ai ngu yang nang wa she rai nga hka i" ngu na she shi hpe hkap zing kau ma ai da. Hkap zing kau rai yang she tsawmra na tsawmra nhtoi na ram shi hpe hkap zing la kau rai na she e wa hkyen sai shaloi she shi hpe "E nang gaw e wa jaw mi ngu tim bai njaw rai jang she nang hpe anhte shayi sha langai jaw dat na" ngu ai da. "Shayi sha langai jaw dat na" ngu na she shanhte na wa kasha wa kanu langai mi ma jaw dat ma ai da. "Ndai gaw anhte mayu ni du jang atsawm sha rem da mu dai shaloi anhte mayu ni sa jahkrum ai ten hta hkap sat jaw mi" ngu na tsun dat ai da. Dai she bai na shi hpe "Nang gaw tsi hkrung tsi nan lap ma jum ga sai wa rai nit dai re majaw gaw daini kaw na gaw nang nang masawp shamai ai gayaw kashin re byin ai ni hpe nang masawp yang hkrak sha mai na nit dai masha hpe shamai shatsai ya lu ai lata rai na nit dai na lata gaw tsi hkrung tsi nan lap nan jum hkra ai lata re" ngu na jan ga kaw na ni shi hpe dai hku e masat jaw dat ai da. Shaloi she wa kasha ma jaw dat rai na shan lahkawng hpe dinghta ga de bai dinghta ga de bai dat kau dat rai yang she shan lahkawng gaw dai kaw nga rai yang she wa wora arai u tsa langai wa she sharaw yan wora shu chyit she "Nang dai kaw nga ai hpabaw sha na hpum tsawm ai law" ngu na she san hkat ma ai da. Dai shaloi she "Ngai gaw wa la shan sha wa la sau chyu na hpum ai" ngu rai hkat rai jang she ntsa e nga ai u tsa wa gaw na la na she wo dai jan gaw de dai wa jaw dat ai madu ni kaw wa tsun na she "Daini wa sat sha kau ya masai lo" ngu na she bai wa tsun ai da. Shaloi she bai masin pawt na she shi na shayi sha jaw sha ai dai hpe bai wa woi la kau ya ai da. Wa woi la kau ya rai na she "Nre ai hpa majaw wa sat sha kau ya ai" ngu yang she "An lahkawng wa nsat sha shi ai. Nanhte nu wa ni du ai shaloi she sat sha na ngu naw yaw tawn da nga ai naw nga nga ai" ngu na re da. Rai she "Shing nga jang gaw ngu na she naw wa masu" ngu na num kasha hpe bai dat dat ya rai na she dai kaw na e shan lahkawng mung e atsawm akawm rai na um mayaw dinggaw bai de rai na she mayu ni bai du re shaloi wa dai hpe mung atsawm rai na bai lu sat jaw ma ai da. Shaloi dai kaw na dai Nhkum Tu Yau ngu ai wa le i ndai nhkum ni ya prat hta nhkum ni atsi tai ai nga dai shi tsi hkrung tsi nan lap e dan hkrup ai jum hkrup ai de a marang e jan sha ni e mang gala hkawli jaw dat ai kaw na nhkum ngu ai amyu ni tsi masha hpe manat hpan shamai re ai nhkum ni tsi tai ai ngu ai dai kaw na masat wa ai re da. . Language as given: Jinghpaw

【译版(Htoi San)】 远古之时,有一位卓越的猎手。这位职业猎手名为恩昆·图尧(Nhkum Tu Yau)。恩昆·图尧所处的时代,尚未出现制式武器,彼时猎手们仅能以刀、矛作为狩猎的刺杀工具。 一日,他外出狩猎以获取肉食,终日奔波直至日落时分。临近黄昏之际,他成功刺杀一头野猪并将其扑倒在地。随后他割下野猪的一只耳朵,便独自返程。因天色渐暗,他无法将整猪肢解,只得独自背负野猪返回。 在他的村落中,有一位祭师(nat-priest)专司占卜。这位祭师拥有一件名为‘玛丘隆沙(Machyu Lung Sha)’的信物,意为灵验可靠的神物。每当村民患病或遭遇变故,他便借助‘玛丘隆沙’占验吉凶,随后为病患施治或卜决疑云。 卓越猎手恩昆·图尧欲验证该祭师的‘玛丘隆沙’是否灵验,遂又割下一块野猪耳,问道:‘我昨日猎杀一头野猪,你能否占算我能否食用其肉?’ 祭师应下,随后言道:‘恩昆·图尧心怀悲戚,野猪已复生。’并告知他绝不可食用该猪肉。 ‘我为何不能食用?怎会如此!’猎人取出野猪耳展示于祭师。祭师羞愧难当,暗道:‘我这灵验的信物竟失灵了。’遂将其撕碎丢弃,‘玛丘隆沙’就此碎裂成若干小片,粘附在了占卜叶与竹叶之上。 此后,恩昆·图尧深信自己可安然食用猪肉,遂重返山林,却遍寻不着野猪的踪迹。发现自己所猎之猪不见踪影时,他羞愧不已,甚至邀约好友一同前往,仍未寻得猪肉,愤怒之下他循着野猪的脚印追踪而去。 原来,他当初用来遮盖野猪的叶片乃是药草。他所选的叶片正是可疗伤愈创的灵药,野猪被这些叶片覆盖后竟得以苏醒行走。猎手一路追踪,直至抵达太阳之地。 抵达太阳之地后,他遇见了太阳的子民,问道:‘我的野猪在此吗?’太阳之地的居民答道:‘啊,正是你弄伤了我们的野猪。’遂将猎手留了下来。 猎手在太阳之地停留了一段时间,临近归家之时,太阳子民说道:‘你既索要野猪,我们无法归还,便赠予你一位女子。’他们虽言明赠予女子,同时还赠给他一头小母猪。‘好生饲养这头猪,待你的聘礼宗族前来相见时,将其烹煮为佳肴款待亲友。’太阳子民叮嘱道。 ‘你曾触碰过药草叶片,从今往后,你将拥有疗愈之手——但凡关节扭伤或脱臼之人,经你轻柔推拿便能痊愈。你所触碰的叶片本可起死回生。’太阳子民为他赋予了这项能力。 此后,太阳子民将猎手与女子连同那头小母猪一同送回凡间。猎手与女子定居在猎手的村落中。 一日,麻雀、老虎与青蛙聚在一起闲聊:‘你们体态丰腴、容貌姣好,究竟食用何物?’其中一位答道:‘我以野猪肉为食,吸食野猪油脂,故而身形饱满。’树上的麻雀听闻此言,便将此事告知赠予小母猪的太阳子民:‘如今他们已宰杀并食用了你们赠予的猪。’太阳子民闻讯大怒,将那位女子带回,并质问她:‘你为何宰杀并食用那头猪?’ 女子辩解道:‘我们尚未动用这头猪。我们要等到我的亲友前来时才会宰杀它,如今猪仍好好地待在我们身边。’太阳子民听罢:‘既然如此,你便回去吧。’遂准许女子返家。 自此,猎手与女子顺利成婚。待到聘礼宗族到访时,他们宰杀了那头猪,设宴款待了女子的亲友。 正是经由恩昆·图尧,恩昆氏族得以获得疗愈世人的福泽——只因他曾触碰过名为‘茨克伦茨(Tsi Hkrung Tsi)’的药草。这对夫妇还为太阳子民送上了祝福贺礼。自此,恩昆氏族便以擅长推拿疗愈的医者族群为人所知。 【转录(La Ring)】 Moi shawng de wora jaugawng kaba langai mi nga ai da. Jaugawng kaba dai na mying gaw Nhkum Tu Yau ngu ai wa re da. Dai Nhkum Tu Yau ngu ai wa gaw dai aten hta gaw machyu pala nga ai baw ni ma nnga ai. Rai yang she nhtu ningri ni hte le i dai hte galun sat na jaugawng gawng re ten re da. Dai kaw she shi gaw lani mi na nhtoi hta nam de jaugawng gawng sa shan gyam sa rai yang she shani tup shi gaw jan du hkra rai mat ai da. Shaloi she jan du wa mahka she shan wadu langai mi hpe lu htingkrang galun da ai da. Shaloi she shi gaw wadu na na maga mi ma kahtam gun wa rai na she nta de wa. Nsin sin mat sai da wadu dai hpe hpya gun na mung shi hkrai sha rai jang she wa mat rai jang she dai mare shanhte na mare kaw ningwawt wawt sha ai ningwawt dumsa kaba langai mi nga ai da. Dai wa gaw machyu lung sha ngu ai dai langai mi lu ai da. Dai machyu lung sha hte dai mare na ni gaw lama ma machyi makaw byin rai jang teng nteng dai wa na machyu lung sha e teng nteng yu rai na tsi tsi shaba wawt re rai malu ai da. Shaloi she dai Nhkum Tu Yau ngu ai jaugawng kaba wa mung shi gaw dai wa na machyu lung sha teng nteng chyam yu na hku wa na kadoi di gun nna wa ai da. Shaloi she "Gai ya ngai e mani ngai gap da ai wa ndu shan lu sha na nlu sha na naw e yu ya rit" ngu ai da. Shaloi she dai ningwawt dumsa wa mung e e rai yang she shi gaw "Nhkum Tu Yau yawn wa ndu prawn rai nga ai" ngu na she bai tsun ya ai da. Shaloi she nlu sha na lam hpe tsun ya ai le. Shaloi she "Kaning rai me nlu sha na kaning me nlu sha na law nang gaw le lu sha na nlu sha na gaw" nga na she wa na shi kadoi di gun wa ai wa na madun dan ai da. Shaloi she dai ningwawt dumsa wa gaw "Shi na machyu lung sha nteng sai" ngu ai lam hpe gaya hkrum nna she kabai kahtan kau dat ai da. Shaloi she dai machyu lung sha gaw kahtan bra mat. Kahtan bra mat na she arai shaba lap kaw kap rai na she wora kawa ndan kawa dai baw kaw kap rai mat ai da. Shaloi she Nhkum Tu Yau mung dai wa tsun dat ya ai hte maren shi bai sa mat wa shi na shan lu sha sai ngu hku na sa mat wa yang she shan gaw bai n nga taw nga la. Shan gaw shi gap shi galun da ai wa ndu gaw bai hkawm mat wa bai nnga nga la rai jang she shi mung gaya da. Shi gaw manang saw hkra rai na sa wa yang she wa ndu shan bai nnga nga la rai jang she pawt mayu na she wo wa ndu hkang lagaw hkang rep hkawm mat wa ai da. Hkrak nga jang dai shi dan magap da ai namlap gaw tsi lap byin taw ai da. Dai tsi lap gaw i hpye ai ningma di mat ai dan re ni hpe matut ai tsi lap ang ai da. Shaloi she wa ndu dai gaw dai tsi lap ang ai magap ang ai majaw shi gaw dai hte rawt hkawm mat wa rai jang she wo wa ndu dai na hpang hkan ai nga yang she wo jan ga de bai du mat wa sai da. Jan ga de du mat wa rai yang she dai kaw she jan sha ni kaw bai wa "Ndai kaw nye a wa ndu wa a ni" ngu yang she dai jan ga kaw na ni "Aw anhte a wa ningma hkang hkang wa ai ngu yang nang wa she rai nga hka i" ngu na she shi hpe hkap zing kau ma ai da. Hkap zing kau rai yang she tsawmra na tsawmra nhtoi na ram shi hpe hkap zing la kau rai na she e wa hkyen sai shaloi she shi hpe "E nang gaw e wa jaw mi ngu tim bai njaw rai jang she nang hpe anhte shayi sha langai jaw dat na" ngu ai da. "Shayi sha langai jaw dat na" ngu na she shanhte na wa kasha wa kanu langai mi ma jaw dat ma ai da. "Ndai gaw anhte mayu ni du jang atsawm sha rem da mu dai shaloi anhte mayu ni sa jahkrum ai ten hta hkap sat jaw mi" ngu na tsun dat ai da. Dai she bai na shi hpe "Nang gaw tsi hkrung tsi nan lap ma jum ga sai wa rai nit dai re majaw gaw daini kaw na gaw nang nang masawp shamai ai gayaw kashin re byin ai ni hpe nang masawp yang hkrak sha mai na nit dai masha hpe shamai shatsai ya lu ai lata rai na nit dai na lata gaw tsi hkrung tsi nan lap nan jum hkra ai lata re" ngu na jan ga kaw na ni shi hpe dai hku e masat jaw dat ai da. Shaloi she wa kasha ma jaw dat rai na shan lahkawng hpe dinghta ga de bai dinghta ga de bai dat kau dat rai yang she shan lahkawng gaw dai kaw nga rai yang she wa wora arai u tsa langai wa she sharaw yan wora shu chyit she "Nang dai kaw nga ai hpabaw sha na hpum tsawm ai law" ngu na she san hkat ma ai da. Dai shaloi she "Ngai gaw wa la shan sha wa la sau chyu na hpum ai" ngu rai hkat rai jang she ntsa e nga ai u tsa wa gaw na la na she wo dai jan gaw de dai wa jaw dat ai madu ni kaw wa tsun na she "Daini wa sat sha kau ya masai lo" ngu na she bai wa tsun ai da. Shaloi she bai masin pawt na she shi na shayi sha jaw sha ai dai hpe bai wa woi la kau ya ai da. Wa woi la kau ya rai na she "Nre ai hpa majaw wa sat sha kau ya ai" ngu yang she "An lahkawng wa nsat sha shi ai. Nanhte nu wa ni du ai shaloi she sat sha na ngu naw yaw tawn da nga ai naw nga nga ai" ngu na re da. Rai she "Shing nga jang gaw ngu na she naw wa masu" ngu na num kasha hpe bai dat dat ya rai na she dai kaw na e shan lahkawng mung e atsawm akawm rai na um mayaw dinggaw bai de rai na she mayu ni bai du re shaloi wa dai hpe mung atsawm rai na bai lu sat jaw ma ai da. Shaloi dai kaw na dai Nhkum Tu Yau ngu ai wa le i ndai nhkum ni ya prat hta nhkum ni atsi tai ai nga dai shi tsi hkrung tsi nan lap e dan hkrup ai jum hkrup ai de a marang e jan sha ni e mang gala hkawli jaw dat ai kaw na nhkum ngu ai amyu ni tsi masha hpe manat hpan shamai re ai nhkum ni tsi tai ai ngu ai dai kaw na masat wa ai re da. 【语言说明】本数据集原始语言为景颇语。
提供机构:
PARADISEC
二维码
社区交流群
二维码
科研交流群
商业服务