พฤติกรรมการใช้สื่อสังคมออนไลน์และผลกระทบต่อนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย ในกรุงเทพมหานคร

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาพฤติกรรมการใช้สื่อสังคมออนไลน์ของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลายในกรุงเทพมหานคร 2) ศึกษาผลกระทบจากการใช้สื่อสังคมออนไลน์ของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลายในกรุงเทพมหานคร 3) เปรียบเทียบผลกระทบจากพฤติกรรมการใช้สื่อสังคมออนไลน์ของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลายในกรุงเทพมหานครจำแนกตามลักษณะประชากรของนักเรียน การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่างคือ นักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายที่กำลังศึกษาในโรงเรียนสังกัดรัฐบาลในกรุงเทพมหานคร จำนวน 400 คนที่ได้มาจากการสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้คือ แบบสอบถามออนไลน์ การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติวิเคราะห์ ได้แก่ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าไคสแควร์ การทดสอบค่าที และการวิเคราะห์ความแปรปรวนผลการวิจัยพบว่า 1) นักเรียนส่วนใหญ่ใช้โทรศัพท์มือถือเป็นอุปกรณ์หลักในการเข้าถึงสื่อสังคมออนไลน์โดยมีพฤติกรรมการใช้งานทุกวันและนิยมใช้อินสตาแกรมมากที่สุด รองลงมาคือ ติ๊กต๊อก และเฟซบุ๊ก ตามลำดับ โดยใช้เพื่อความบันเทิงเป็นหลัก ได้แก่ ดูหนัง ฟังเพลง และติดตามข่าวสารของศิลปินและดารา รองลงมาคือ หาเพื่อนใหม่ โพสต์ข้อความ รูปภาพ วิดีโอ อัปเดตสถานะ และเพื่อการเรียน ตามลำดับ 2) ผลกระทบจากการใช้สื่อสังคมออนไลน์พบผลกระทบอยู่ในระดับปานกลาง โดยเป็นผลกระทบเชิงบวกคือ เพิ่มช่องทางการติดต่อสื่อสารทางไกลระหว่างสมาชิกในครอบครัวและช่วยผ่อนคลายความเครียดได้ ในขณะที่ผลกระทบเชิงลบคือทางด้านจิตใจและอารมณ์ที่ส่งผลต่อปัญหาสุขภาพได้แก่ เครียด ปวดหัว นอนไม่เพียงพอ ขาดสมาธิในการเรียนตามลำดับ และ 3) เปรียบเทียบผลกระทบพฤติกรรมการใช้สื่อสังคมออนไลน์กับลักษณะประชากรของนักเรียนพบว่า เพศ อายุ แผนการเรียน ไม่มีความแตกต่างทางสถิติอย่างมีนัยสำคัญ || The objectives of this research were: 1) to study the social media use behavior of upper secondary school students in Bangkok; 2) to study the effects of social media use on upper secondary school students in Bangkok; and 3) to compare the effects of social media use behavior when dividing the students by demographic factors.                         This research used the quantitative research with a survey method. The sample was 400 of the upper secondary students of the public schools in Bangkok. Multi stages sampling was used. The research tool was an online questionnaire. Data were analyzed by Descriptive statistics of frequency, percentage, mean, standard deviation, chi square, T- test and ANOVA.  Results found 1) most of the students used smart phones as their primary device for accessing social media every day. Instagram was most used followed by TikTok and Facebook respectively. Main reasons of using social media were entertainment such as movies, music, and the artists’ news followed by seeking for new friends, updating their own status such as posting photo, contents and videos; then lastly for their studies.  2) Effect of using social media was mainly positive at a medium level. Social media helped them to contact and communicate with their family members remotely followed by their relaxation. The negative effects found mainly on emotional and psychological effects affected to their health such as stress, headaches, insufficient sleep, and lack of concentration respectively. 3) The comparative effects found demographic factors had no statistically significant differences among their gender, age, and field of study.

本研究旨在达成三项研究目标：其一，探究曼谷地区公立普通高中高年级学生的社交媒体（social media）使用行为；其二，分析该群体使用社交媒体所产生的影响；其三，按学生人口统计学特征分组，对比其社交媒体使用行为带来的影响差异。本研究为定量研究，采用问卷调查法，研究样本为曼谷地区公立普通高中的高年级学生，通过多阶段抽样法选取400名研究对象。研究工具为在线调查问卷，数据分析采用描述性统计方法，涵盖频次、百分比、均值、标准差、卡方检验、t检验以及方差分析（ANOVA）。研究结果显示：第一，多数学生以智能手机作为访问社交媒体的核心设备，每日均会使用社交媒体，其中使用频率最高的平台为Instagram（照片墙），其次依次为TikTok（抖音国际版）与Facebook（脸书）。学生使用社交媒体的首要目的为娱乐，包括观看影视内容、收听音乐以及关注艺人与明星资讯，其次依次为结识新朋友、发布文字、图片与视频内容、更新个人状态，最后为学业相关用途。第二，社交媒体使用带来的整体影响处于中等水平，其中积极影响主要包括拓展远程沟通渠道，便于与家庭成员保持联系，以及帮助缓解精神压力；而消极影响则主要体现在心理与情绪层面，进而对健康造成损害，依次表现为压力、头痛、睡眠不足以及专注力下降。第三，按人口统计学特征（性别、年龄、学习领域）分组对比后发现，不同分组间的社交媒体使用影响差异均无统计学显著性。