KK1-1583 - Kaja ai amu galaw ra (The Generous Boy and the Greedy Man) with English translation

Translation (Rita Seng Mai) Once upon a time, there was a rich man in a village. Although he was rich, he was stingy. At his house, he had a boy whom he raised. The boy was well-behaved. He cared for his friends and spent his life happily. One day, some people came to the rich man's house to ask for help. The wealthy man said to the boy, "Tell them that I am not at home." The boy said, "The house owner is not at home. What can I help you?" They said, "We are here to ask for help." He said, "I will give you what I have." He gave them money and a few pieces of gold he had. And he treated them to some meals. The rich man told him, "You fed them a meal. As you have treated them to some food, you don't eat anything. Don't eat any food this morning. Just work! Don't eat anything!" He blamed the boy and punished him without feeding any food. The boy said, "Okay. I won't die just because I miss one meal. Helping others is a good thing to do. It's okay even if I die." He said that to the rich man. The rich man got angry at him and went out of the house. At that time, he got pricked by a thorn. The wound became swollen and started to pus. He had to stay in bed due to his wound. Eventually, he died because of it. After he died, he had to go to hell. When he was alive, he didn't help anyone. He only cared for him and didn't help anybody. So, he had no choice, but to go to hell. All the money he had left became the boy's money. Then, the boy became rich. When he became rich, he helped every neighbour or relative who asked for help. He only did good things. When he became older, he died. He was destined to be in Heaven. When he was alive, he did only good things. He helped everyone with what he had. So, when he died, he went to Heaven. Transcription (Lu Awng) Moi shawng ye kahtawng langai mi kaw she da grai lu ai ja gumhpraw ni grai lu ai shi dai la langai mi nga ai da. Dai la wa gaw da dai grai lu tim shi gaw grai maji ai da. Maji grai maji ai da grai maji na she shi gaw nga nga nga re ai shaloi she da shi nta kaw she da shi woi nga ai la langai mi ma nga ai da. Dai la kasha wa gaw grai myit su ai da. Grai myitsu na she manang ni hpe rai tim shi gaw grai chye tsawra ai da. Grai chye tsawra na shanhte gaw nga ai da. Dai hku re nga ai shaloi she da lani mi na aten hta she da shanhte nta kaw she da dai garum hpyi sa ai ni nga ai da. Garum hpyi sa ni nga ai shaloi she da shi dai lusu zahte ai dingla wa gaw da shi gaw n nga ai ngu tsun u ngu tsun ai da. Dai shi nta woi nga ai la dai hpe dai hku ngu tsun shangu ai da. Dai la kasha wa gaw lauban wa n nga ai ngu tsun ai da e rai jang gaw hpabaw garum ya na rai ngu tsun ai da. E i anhte ndai hku i garum hpyi sa ai re ngu tsun ai da. Dai hku ngu tsun ai shaloi she rai jang gaw ngai lu ai hpe nang hpe jaw dat na yaw ngu ai da. Rai na she shi lu ai ja gumhpraw ni shi makoi da ai dan re ai ni shat ni dan re ni jaw sha dat ai da. Jaw sha dat re ai shaloi she da e lani mi dai lauban wa gaw lauban wa gaw tsun ai da. Lauban wa gaw tsun ai shaloi she e rai jang gaw nang gaw ngai nang nang sha na shat hpe da nang manang ni hpe jaw kau dat ai gaw da e manang ni hpe jaw kau dat ai gaw da nang ya gaw shat ngat u nang gaw dai hpawt na matu nanang shat hkum sha sa nang shat ngat hpa mung hkum galaw aw hpa mung hkum sha sa bungli sha galaw nga u ngu tsun ai da. Dai hku ngu tsun ai shaloi dai shi nta nga ai mayam la wa gaw mai ai le ngai shat dami sha n sha ai gaw ngai nsi wa ai da manang ni hpe jaw sha ai manang ni hpe garum ai gaw da kaja lam she re gaw da ngai si mat tim hpa n ra ngu dai hku ngu ni tsun ai da. Dai hku ngu tsun na shi gaw dai hku nga ai da. Nga re na she lauban wa gaw dai hku ngu shi nta mayam la hpe pawt na pru wa ai da. Pru wa re na pru wa ai shaloi she da dai shi pru wa ai shawng kaw she da tingsi ju la ai da. Lagaw tingsi ju la na shi gaw dai tingsi ju la ai nma hkan ni machyi na shi gaw kawut machyi na yup ra kaw tawn nga ai da. Lani mi na aten hta yup ra kaw tawn nga na she lani mi gaw si mat wa ai da. Shi si mat wa re ai shaloi she da shi gaw oh sumsin mungdan kaw du re ai shaloi shi gaw ngarai mung de hkrat mat ai da. Ngarai mung de shang mat re ai shaloi da shi dinghta ga ntsa naw nga yang shi gaw kadai hpe mung jaw sha ai lam n nga shi na shi hkra nga re dang re n kaja lam ni galaw ai re majaw da shi gaw ngarai mung de shang mat ai da. Rai na she dai lauban wa na ja gumhpraw dang re ni hpe gaw da dai shi nta nga ai mayam la wa bai mayam la wa bai lu na she nga taw ai da. Nga taw ai shaloi she dai mayam la wa mung lauban byin mat ai da. Lauban byin mat na she shi gaw da dang re byin mat ai lauban byin mat ai rai tim mung htingbu htingpye ni jinghku jingyu ni dang re sa garum hpyi ai yawng hpe bai garang jaw garang jaw re shi gaw mai kaja lam ni dai hku galaw galaw galaw ai da. Galaw na shi mung asak aprat ram wa na dingla wa na si mat wa ai shaloi mung da shi gaw sumsin mungdan du mat wa ai da. Sumsin mungdan du mat wa re ai shaloi she da shi gaw oh mare kaw naw nga ai shaloi gaw shi gaw dinghta ga naw nga ai shaloi gaw shi gaw kaja lam ni galaw shi pi n sha hkra manang hpe garum kahtau re dang re re majaw da shi gaw si mat wa shaloi tim da sumsing mungdan kaw lu shang lu ai da. . Language as given: Jinghpaw

【译版（丽塔·森·迈）】从前，某村落中住着一位富商。尽管家财万贯，他却生性吝啬。他在家中收养了一名孩童，这孩子品行端正，善待友人，一生都过得快活无忧。一日，数人登门向富商求助。富商对孩童说道：“告诉他们我不在家。”孩童遂对来人言道：“家主不在此处，不知我能为诸位提供何种帮助？”来人答道：“我们特来求助。”孩童却说：“我愿将我所拥有之物赠予诸位。”他将自己积蓄的钱财与数枚金币赠予众人，还设宴款待了他们。富商得知此事后怒斥孩童：“你竟为他们设宴！既然你已用食物招待他们，今日便不许进食。今早不准吃任何东西，只管干活！不准碰任何食物！”他斥责了孩童，且不给其食物作为惩罚。孩童答道：“无妨，即便错过一餐也不至于丧命。助人乃是善事，即便因此殒命也无妨。”他将这番话告知富商。富商闻言大怒，愤然离家而去。此时，富商不慎被荆棘刺伤，伤口肿胀化脓，只得卧床休养，最终因伤势过重离世。他死后堕入地狱：生前从未帮助过任何人，只顾自身私利，从不施予援手，故而只能坠入地狱。他遗留的所有财产都归了孩童所有，孩童自此变得富足。孩童发迹后，但凡有邻居或亲友前来求助，他都会倾囊相助，只做善事。年迈后，他安然离世，因其生前积德行善，死后得以升入天堂。【转录版（卢·翁）】Moi shawng ye kahtawng langai mi kaw she da grai lu ai ja gumhpraw ni grai lu ai shi dai la langai mi nga ai da. Dai la wa gaw da dai grai lu tim shi gaw grai maji ai da. Maji grai maji ai da grai maji na she shi gaw nga nga nga re ai shaloi she da shi nta kaw she da shi woi nga ai la langai mi ma nga ai da. Dai la kasha wa gaw grai myit su ai da. Grai myitsu na she manang ni hpe rai tim shi gaw grai chye tsawra ai da. Grai chye tsawra na shanhte gaw nga ai da. Dai hku re nga ai shaloi she da lani mi na aten hta she da shanhte nta kaw she da dai garum hpyi sa ai ni nga ai da. Garum hpyi sa ni nga ai shaloi she da shi dai lusu zahte ai dingla wa gaw da shi gaw n nga ai ngu tsun u ngu tsun ai da. Dai shi nta woi nga ai la dai hpe dai hku ngu tsun shangu ai da. Dai la kasha wa gaw lauban wa n nga ai ngu tsun ai da e rai jang gaw hpabaw garum ya na rai ngu tsun ai da. E i anhte ndai hku i garum hpyi sa ai re ngu tsun ai da. Dai hku ngu tsun ai shaloi she rai jang gaw ngai lu ai hpe nang hpe jaw dat na yaw ngu ai da. Rai na she shi lu ai ja gumhpraw ni shi makoi da ai dan re ai ni shat ni dan re ni jaw sha dat ai da. Jaw sha dat re ai shaloi she da e lani mi dai lauban wa gaw lauban wa gaw tsun ai da. Lauban wa gaw tsun ai shaloi she e rai jang gaw nang gaw ngai nang nang sha na shat hpe da nang manang ni hpe jaw kau dat ai gaw da e manang ni hpe jaw kau dat ai gaw da nang ya gaw shat ngat u nang gaw dai hpawt na matu nanang shat hkum sha sa nang shat ngat hpa mung hkum galaw aw hpa mung hkum sha sa bungli sha galaw nga u ngu tsun ai da. Dai hku ngu tsun ai shaloi dai shi nta nga ai mayam la wa gaw mai ai le ngai shat dami sha n sha ai gaw ngai nsi wa ai da manang ni hpe jaw sha ai manang ni hpe garum ai gaw da kaja lam she re gaw da ngai si mat tim hpa n ra ngu dai hku ngu ni tsun ai da. Dai hku ngu tsun na shi gaw dai hku nga ai da. Nga re na she lauban wa gaw dai hku ngu shi nta mayam la hpe pawt na pru wa ai da. Pru wa re na pru wa ai shaloi she da dai shi pru wa ai shawng kaw she da tingsi ju la ai da. Lagaw tingsi ju la na shi gaw dai tingsi ju la ai nma hkan ni machyi na shi gaw kawut machyi na yup ra kaw tawn nga ai da. Lani mi na aten hta yup ra kaw tawn nga na she lani mi gaw si mat wa ai da. Shi si mat wa re ai shaloi she da shi gaw oh sumsin mungdan kaw du re ai shaloi shi gaw ngarai mung de hkrat mat ai da. Ngarai mung de shang mat re ai shaloi da shi dinghta ga ntsa naw nga yang shi gaw kadai hpe mung jaw sha ai lam n nga shi na shi hkra nga re dang re n kaja lam ni galaw ai re majaw da shi gaw ngarai mung de shang mat ai da. Rai na she dai lauban wa na ja gumhpraw dang re ni hpe gaw da dai shi nta nga ai mayam la wa bai mayam la wa bai lu na she nga taw ai da. Nga taw ai shaloi she dai mayam la wa mung lauban byin mat ai da. Lauban byin mat na she shi gaw da dang re byin mat ai lauban byin mat ai rai tim mung htingbu htingpye ni jinghku jingyu ni dang re sa garum hpyi ai yawng hpe bai garang jaw garang jaw re shi gaw mai kaja lam ni dai hku galaw galaw galaw ai da. Galaw na shi mung asak aprat ram wa na dingla wa na si mat wa ai shaloi mung da shi gaw sumsin mungdan du mat wa ai da. Sumsin mungdan du mat wa re ai shaloi she da shi gaw oh mare kaw naw nga ai shaloi gaw shi gaw dinghta ga naw nga ai shaloi gaw shi gaw kaja lam ni galaw shi pi n sha hkra manang hpe garum kahtau re dang re re majaw da shi gaw si mat wa shaloi tim da sumsing mungdan kaw lu shang lu ai da. 所用语言：景颇语