Bureauonderzoek en Verkennend booronderzoek Archeologie Plangebied Puikman 1 te Castricum, gemeente Castricum

Hamaland Advies heeft in opdracht van B4 Groep een archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek uitgevoerd voor de geplande nieuwbouw aan de Puikman 1 te Castricum, gemeente Castricum. Het totale gebied waarbinnen de ontwikkeling plaatsvindt, heeft een omvang van 9.500 m². De maximale verstoringsdiepte is nog niet bekend, maar zal meer dan 80 cm-mv bedragen (vorstvrij funderen).In het bestemmingsplan Buitengebied Castricum uit 20141 heeft het plangebied een Waarde Archeologie 2. Dit houdt in dat archeologisch onderzoek noodzakelijk is bij bodemingrepen groter dan 500 m2 en dieper dan 40 cm-mv. Het door Hamaland Advies uitgevoerde onderzoek bestaat uit een KNA conform Bureauonderzoek en verkennend booronderzoek met een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel voor het plangebied.Conclusie Op grond van de bestudeerde bronnen kan geconcludeerd worden dat het plangebied een middelhoge tot hoge verwachting heeft op archeologische resten uit de periode vanaf het Mesolithicum tot aan de Nieuwe Tijd. Vondsten in de directe omgeving van het plangebied zijn afkomstig uit de Romeinse IJzertijd.In het plangebied is sprake van wash-overgronden op oude strandafzettingen of getijdeafzettingen. Hierin heeft zich op basis van de Bodemkaart een kalkhoudende vlakvaaggrond ontwikkeld. De afzettingen worden gerekend tot het Laagpakket van Walcheren (Formatie van Naaldwijk).Voorafgaand aan het booronderzoek is een Plan van Aanpak opgesteld dat op 18 maart 2019 getoetst is door mw. L. Verniers van NMF Erfgoedadvies, waarna het booronderzoek uitgevoerd is. Op grond van de resultaten van het uitgevoerde booronderzoek is het volgende geconcludeerd. De basis van het profiel wordt in boring 3 en boring 5 gevormd door een pakket van goed gesorteerd, fijn, zwak siltig, geel, kalkrijk zand met complete schelpen (‘nonnetjes’) en schelpfragmenten. Op basis van de korrelgrootte, de sortering en de aanwezigheid van complete schelpen is dit pakket geïnterpreteerd als de afzetting van een strandvlakte welke behoort bij het Laagpakket van Zandvoort (Formatie van Naaldwijk). Op basis van lithologie/sediment is een strandwal- en vlakte echter slecht van elkaar te onderscheiden. Hierbij vormt de aanwezigheid van intacte schelpen, als aanwijzing voor een strandvlakte, het voornaamste argument. De sedimentaire gelaagdheid alsmede het lithologische onderscheid tussen een strandvlakte en strandwal is in de praktijk in een smalle guts echter zeer moeilijk waarneembaar. Deze interpretaties zijn daarom niet alleen als doorslaggevend argument gebruikt in de uiteindelijke interpretatie.In de overige boringen is sprake van homogene afzettingen van fijn zand met schelpgruis. Op basis van de hierboven beschreven redenering is het mogelijk dat deze strandafzettingen de strandwal betreffen, maar dit kan op basis van een verkennend booronderzoek met een guts niet bevestigd worden.In boring 1 en 6 is een kleilaag aangetroffen. De kleilagen komen op respectievelijk 172-188 cmmv en 110-125 cm-mv voor en zijn geïnterpreteerd als wash-overgronden. De klei is ongerijpt en kalkrijk. Deze afzettingen zijn alleen in boring 1 en 6 aangetroffen en komen voor in de strandafzettingen van de Formatie van Naaldwijk, Laagpakket van Zandvoort.In slechts één boring zijn onder de jonge strandafzettingen aantoonbaar oude strandzanden aangetroffen. In boring 4 komen deze afzettingen van 160 cm-mv voor. Het onderscheid tussen de jonge strandafzettingen en de oude strandafzettingen is gemaakt op basis van de korrelgrootte: de oude strandzanden bestaan uit matig fijn zand in plaats van fijn zand. Omdat de oude strandzanden in slechts één boring aangetroffen zijn binnen de maximale boordiepte (340 cm-mv), mag aangenomen worden dat het oude landschap een grillig reliëf kende. Tot slot is in boring 3 en 5 een oude bouwvoor of akkerlaag aangetroffen die vermoedelijk dateert uit de Nieuwe tijd. De datering is gebaseerd op basis van de stratigrafische positie van deze laag, omdat er geen dateerbaar vondstmateriaal aangetroffen is in deze laag.Selectieadvies Op basis van het verkennend booronderzoek is aangetoond dat er in het plangebied sprake is van een bodemverstoring tot minimaal 80 cm-mv en maximaal 110 cm-mv (uitgezonderd gestuite boringen). Onder de bodemverstoringen is sprake van een geleidelijk profielverloop, waarin, behalve de akkerlaag uit de Nieuwe Tijd ter plaatse van boring 3 en 5, geen oude cultuurlagen of tekenen van menselijke activiteit in het verleden zijn aangetroffen. Hierbij moet vermeld worden dat verkennende boringen niet primair bedoeld zijn om vindplaatsen op te sporen. Hamaland Advies adviseert echter om het plangebied vrij te geven voor de geplande ontwikkelingen. De kans dat met de toekomstige ingrepen archeologische waarden verloren gaan, wordt gering geacht.Selectiebesluit Het conceptrapport en het selectieadvies zijn op 4 april 2019 en 16 mei 2019 beoordeeld door de adviseur van de gemeente, NMF Erfgoedadvies (mw. L. Verniers). De opmerkingen zijn verwerkt in deze definitieve versie 2.2 van het rapport. NMF Erfgoedadvies adviseert om het gebied nog niet vrij te geven voor de geplande ontwikkelingen. Het verkennende booronderzoek is een eerste stap in het archeologisch bodemonderzoek geweest. Op verschillende niveaus zijn interessante lagen aangetroffen. In de omgeving van het plangebied zijn resten uit de (Romeinse) IJzertijd aangetroffen en in het huidige plangebied wordt de kans op sporen uit deze periode reëel geacht.NMF Erfgoedadvies geeft aan dat het plangebied tot 50 cm-mv vrijgegeven kan worden wegens de bestaande bodemverstoring. Er dient echter vooraf bepaald te worden wat de toekomstige verstoringsdiepte van de funderingen en kabels en leidingen is, alsmede op welke wijze gebruik gemaakt gaat worden van heipalen (aantal en onderlinge afstand). NMF Erfgoedadvies adviseert daarom een waarderend proefsleuvenonderzoek uit te laten voeren in het westelijk en middelste deel van het plangebied. Indien hier archeologische resten worden aangetroffen, kan besloten worden dat het proefsleuvenonderzoek richting boorpunt 2 wordt uitgebreid. Deze boring is gestuit wegens funderingsresten. Mogelijk dat onder deze oude funderingsresten nog ongestoorde lagen aanwezig zijn. Bij boring 1 is een bodemverstoring tot 160 cm-mv aangetoond. Alleen indien diepe archeologische resten worden aangetroffen, kan het proefsleuvenonderzoek hier worden uitgebreid.Er dienen 4 proefsleuven aangelegd te worden van elk 6x20m, waarbij rekening moet worden gehouden met het vertrapt aanleggen van de sleuven waarbij het diepste niveau een breedte heeft van 2 meter, en de inzet van bronbemaling om wateroverlast op een dieper niveau tegen te gaan. De proefsleuven bevinden zich bij boorpunt 1 (NO-ZW), 4 (N-Z), 5 en 6 (NW-ZO). Ter hoogte van boring 6 is het plangebied nu bestraat of geasfalteerd. Dit zal moeten worden verwijderd voor de start van het onderzoek, zodat de proefsleuf kan worden aangelegd. ter hoogte van boring 5 zijn bosschages aanwezig. Ook deze moeten zijn verwijderd, voordat het proefsleuvenonderzoek kan worden uitgevoerd.Voorafgaand aan het proefsleuvenonderzoek dient een Programma van Eisen te worden opgesteld, dat voor de start van het onderzoek is goedgekeurd door de bevoegde overheid. Voorbehoud Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (Erfgoedwet 1-7-2016, art. 5.10 en 5.11) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: ‘Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister’. Deze aangifte dient te gebeuren bij de RCE te Amersfoort en de gemeente Castricum. (mw. A. van Breugel).

本数据集对应考古调查详情如下：
Hamaland Advies受B4 Groep委托，为卡斯里克姆（Castricum）市Puikman 1号地块的新建工程，开展了考古场地调查与勘探钻孔作业。本次开发涉及的总用地面积为9500平方米，最大土壤扰动深度暂未明确，但预计将超过80cm-mv（采用防冻基础）。根据2014年版《卡斯里克姆乡区规划》，本次规划区的考古价值等级为2级，即当土方工程规模超过500平方米且深度超过40cm-mv时，必须开展考古调查。本次由Hamaland Advies实施的调查包含符合KNA标准的场地调查与勘探钻孔作业，并针对规划区建立了专属的考古预期模型。

### 调查结论
基于现有研究资料，可得出以下结论：规划区从中石器时代至近现代均存在中等到较高的考古遗存预期，规划区周边区域曾发现罗马铁器时代的考古遗存。规划区地表覆盖冲溢滩（wash-overgronden），其下伏古海岸沉积（strandafzettingen）或潮汐沉积（getijdeafzettingen），根据土壤图显示，该区域发育有石灰性浅淋溶土。上述沉积属于瓦尔赫伦层（Laagpakket van Walcheren），对应奈特韦克组（Formatie van Naaldwijk）。

钻孔作业前编制的实施方案已于2019年3月18日通过NMF Erfgoedadvies的L. Verniers女士审核，随后正式开展钻孔作业。根据钻孔结果可进一步分析：
1. 钻孔3与钻孔5的剖面基底由一套分选良好、细粒、弱粉砂质、黄色、富钙质的砂层构成，其中包含完整小型海生贝壳（"nonnetjes"）与贝壳碎片。根据粒度特征、分选程度与完整贝壳的存在，该套砂层被解释为属于赞德沃特层（Laagpakket van Zandvoort，奈特韦克组）的海岸坪沉积。不过海岸堤与海岸坪在岩性/沉积特征上难以直接区分，完整贝壳是区分海岸坪的核心依据，但沉积层理与岩性差异在窄径钻孔中难以观测，因此该解释并非唯一决定性依据。
2. 其余钻孔的沉积均为均质细砂夹贝壳砾石，根据前述分析逻辑，该类沉积可能属于海岸堤，但无法通过本次勘探钻孔予以确认。
3. 钻孔1与钻孔6中发现黏土层，埋深分别为172-188cm-mv与110-125cm-mv，被解释为冲溢滩沉积，该黏土未成熟且富钙质，仅在这两个钻孔中被发现，赋存于奈特韦克组赞德沃特层的海岸沉积中。
4. 仅在钻孔4的160cm-mv埋深处，发现了赋存于现代海岸沉积之下的古海岸砂。二者的区分依据为粒度特征：古海岸砂为中细砂，而非现代海岸沉积的细砂。由于古海岸砂仅在最大钻孔深度（340cm-mv）内的单个钻孔中被发现，可推测古地貌存在显著起伏。
5. 钻孔3与钻孔5中发现古耕作面或农田层，推测年代为近现代，该判断基于地层位置，未在该层中发现可用于测年的遗存。

### 选择建议
本次勘探钻孔显示，规划区的土壤扰动深度范围为80-110cm-mv（受阻钻孔除外）。扰动层之下的剖面呈渐变特征，除钻孔3与钻孔5处的近现代耕作层外，未发现古文化层或过往人类活动痕迹。需说明的是，勘探钻孔并非专门用于发现考古遗存的手段。尽管如此，Hamaland Advies仍建议批准规划区的开发计划，因为未来工程对考古遗存造成损失的风险较低。

### 选择决定
概念报告与选择建议分别于2019年4月4日与2019年5月16日通过市政顾问NMF Erfgoedadvies（L. Verniers女士）的审核，相关修改意见已纳入本报告2.2最终版。
NMF Erfgoedadvies建议暂不批准本次开发计划，理由如下：本次勘探钻孔仅为考古土壤调查的第一步，已在多个层位发现具有研究价值的沉积；规划区周边曾发现罗马铁器时代遗存，区内该时期遗存的存在概率较高。
NMF Erfgoedadvies指出，基于现有土壤扰动情况，规划区50cm-mv深度以内的区域可批准开发，但需明确未来基础工程、管线铺设的扰动深度，以及打桩的数量与间距。因此该机构建议在规划区西部与中部开展价值评估型试槽调查。若调查中发现考古遗存，可将试槽范围扩大至钻孔2点位（该钻孔因发现基础遗存而中止钻进），推测其下方可能存在未受扰动的沉积层。钻孔1处的土壤扰动深度达160cm-mv，仅当发现深层考古遗存时，方可扩大该区域的试槽范围。

### 试槽作业要求
本次试槽调查需设置4个尺寸为6×20米的试槽，采用阶梯式开挖方式，最深层开挖宽度为2米，并需配备水泵以防止深层积水。试槽位置分别为钻孔1（北西-南东向）、钻孔4（北-南向）、钻孔5与钻孔6（北西-南东向）。钻孔6点位现有路面或沥青铺装，需先移除后方可开展试槽作业；钻孔5点位存在植被，也需先行清除。试槽调查前需编制《要求大纲》（Programma van Eisen），并经主管部门批准后方可启动。

### 法定保留条款
在发放施工许可时，需始终告知相关方法定申报义务（《遗产法》（Erfgoedwet）2016年7月1日第5.10、5.11条），以确保意外发现的考古遗存得到完整记录："除正式发掘外，任何人发现其知晓或理应知晓为文物（可移动或不可移动）的物品，应尽快向荷兰文化遗产部长报告"。申报需提交至阿默斯福特的荷兰文化遗产局（Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed，简称RCE）与卡斯里克姆市政府。（A. van Breugel女士）