Bureauonderzoek en Karterend Booronderzoek Archeologie Plangebied Weenkweg 13 te Rietmolen Gemeente Berkelland

Hamaland Advies heeft in opdracht van dhr. J. Essink een bureauonderzoek en een karterend booronderzoek uitgevoerd voor de uitbreiding van een machineloods aan de Weenkweg 13 te Rietmolen, gemeente Berkelland. Het plangebied heeft een totale oppervlakte van ca. 306 m². De nieuwe verstoringdiepte van de fundering is 1,0m–mv. Het plangebied ligt op de archeologische beleidskaart van gemeente Berkelland in de attentiezone van een bekende archeologische vindplaats (AWG3). Bij deze archeologische verwachtingen is archeologisch onderzoek nodig bij een bodemverstoring over een oppervlakte van meer 50 m² en dieper dan 30cm minus maaiveld. Het plangebied dient door de overschrijding van de vrijstellingsgrens van 50m² (AWG3) en de verstoringsdiepte voorafgaand aan de vergunningverlening in het kader van de Wet op de archeologische monumentenzorg (Wamz), te worden onderzocht. Het uitgevoerde onderzoek bestaat uit een KNA 4.0 en SIKB BRL 4002 conform bureauonderzoek dat aangevuld is met een inventariserend veldonderzoek (Karterende fase) conform SIKB BRL 4003.Conclusie Het bureauonderzoek toonde aan dat er zich mogelijk archeologische waarden in het plangebied zouden kunnen bevinden vanaf de Prehistorie tot en met de huidige tijd.Volgens het bureauonderzoek is er sprake van een dekzandrug waarop een oude landbouwdek is gevormd. Bovendien bevindt het plangebied zich binnen de contouren van een historisch erf dat in oorsprong teruggaat tot de Late Middeleeuwen (Essinck). De vorming van het eerddek bij bruine enkeerdgronden heeft als bijkomstigheid dat het eventuele vindplaatsen uit de Late Middeleeuwen en ouder mogelijk beschermd (heeft) tegen (sub)recente bodemingrepen als bouwen, slopen, en erfinrichting. Er is sprake van een onbekende bodemverstoring door de winning van zand ten behoeve van de bouw van een loopstal en latere erfinrichtingen. De werkelijke omvang en diepte van de bodemverstoring zal getoetst moeten worden door middel van booronderzoek.Op grond van de onderzoeksresultaten van het booronderzoek kan herleid worden dat in het onderzoeksgebied sprake is van een grotendeels subrecent verstoorde bodem op een ondergrond van dekzand. Wel is onder de subrecente bouwvoor in boring 1 en boring 4 een zwarte siltige beekeerd aangetroffen die kenmerkend is voor beekdalen. Dit kan verklaard worden door het feit dat het plangebied binnen de invloedssfeer van de Poelsbeek gelegen is. Ook de toponiem van het gebied, “Broeke”, refereert aan drassig land.Selectieadvies Op grond van het grotendeels ontbreken van een intact bodemprofiel en de afwezigheid van archeologische indicatoren voor een vindplaats, adviseren wij om geen vervolgonderzoek in het plangebied uit te voeren. Bovendien is het plangebied gelegen in een voormalige beekdal, waardoor de kans op permanente menselijke bewoning door landbouwende samenlevingen in het verleden gering is. Wel kan het plangebied in het verleden gebruikt zijn als fourageergebied voor jagers/verzamelaars, maar resten hiervan zijn lastig aan te tonen met behulp van booronderzoek. Vanwege de aanwezigheid van een afgetopte C-horizont zal ook de trefkans op vindplaatsen van jagers/verzamelaars echter gering zijn.Selectiebesluit Het conceptrapport en het selectieadvies zijn op 11 april 2017 beoordeeld door gemeente Berkelland en diens archeologisch adviseur van de ODA, mw. A. Lugtigheid-Hendriks. Het rapport en het selectieadvies zijn akkoord bevonden. Vervolgonderzoek wordt niet noodzakelijk geacht. Voorbehoud Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen.Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (Erfgoedwet 1-7-2016, art. 5.10 en 5.11) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: ‘Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister’. Deze aangifte dient te gebeuren bij de RCE te Amersfoort. Het verdient aanbeveling ook de verantwoordelijk ambtenaar van de gemeente Berkelland (mw. A. Lugtigheid-Hendriks) hiervan per direct in kennis te stellen.

哈马兰咨询（Hamaland Advies）受J·埃辛克（J. Essink）先生委托，为荷兰伯克伦德（Berkelland）自治市里特莫伦（Rietmolen）镇Weenkweg 13号的工业厂房扩建项目，开展了案头考古调研与勘探性钻探工作。该规划用地总面积约306平方米，新建基础的扰动深度为1.0米（以地面标高maaiveld为基准，缩写mv）。
该规划用地位于伯克伦德自治市的考古政策地图中，属于一处已知考古遗址（AWG3）的关注区。根据该考古预判，当土壤扰动面积超过50平方米且扰动深度超过地面以下30厘米时，需开展考古调查。由于该规划用地的扰动面积超出了50平方米的豁免阈值（AWG3）且符合扰动深度要求，因此需依据《考古遗产保护法》（Wet op de archeologische monumentenzorg, Wamz）在获得施工许可前完成相关考古调查。
本次研究包含依据KNA 4.0与SIKB BRL 4002标准开展的案头调研，并补充了依据SIKB BRL 4003标准实施的勘察性田野调查（勘探阶段）。

结论
案头调研显示，规划用地范围内自史前时期至今均可能存在考古遗存。调研表明，该区域为一处冰碛砂脊，其上曾发育有古农耕土层。此外，该规划用地位于一处历史庄园的范围之内，其起源可追溯至中世纪晚期（埃辛克家族，Essinck）。棕色黏磐土上的庄园土层形成过程，间接使得中世纪晚期及更早的潜在考古遗址，能够在一定程度上免受近代及亚近代的土壤活动（如建筑施工、拆除与庄园改造）的破坏。场地内曾存在因建造厩舍及后续庄园改造而采砂引发的未知土壤扰动，其实际范围与深度需通过钻探工作进行核实。
基于钻探结果可知，研究区域内的表层土壤在很大程度上经亚近代扰动，其下伏基底层为冰碛砂。不过，在1号与4号钻孔的亚近代耕作层之下，发现了黑色粉砂质溪积层（beekeerd，荷兰土壤学术语，指溪流沉积的黏土层），这是河谷地带的典型特征。这一现象可归因于该规划用地位于普尔溪（Poelsbeek）的影响范围之内；此外，该区域的地名“布罗克（Broeke）”意为沼泽湿地，也佐证了这一点。

调查建议
鉴于场地内几乎不存在完整的土壤剖面，且未发现考古遗址的相关标识，我方建议无需在规划用地内开展进一步考古调查。此外，该场地曾为古河谷地带，因此历史上农耕社群在此长期定居的可能性极低。不过，该区域在历史上可能曾作为狩猎采集者的觅食场地，但此类遗存很难通过钻探工作得以证实。加之存在被侵蚀的C层土壤（土壤剖面的C层），狩猎采集者遗存的发现概率也进一步降低。

决策结果
伯克伦德自治市及其考古顾问机构ODA的A·勒蒂赫德-亨德里克斯女士（A. Lugtigheid-Hendriks）于2017年4月11日对本概念报告与调查建议进行了评审，一致通过该报告与建议，认为无需开展后续调查。

保留声明
本次研究严格按照行业通用的认知与方法开展。本次考古调查的目的，是降低规划用地内施工活动发现或破坏考古遗存的风险。
此外，在发放环境许可时，需始终告知相关方法定申报义务（《2016年7月1日遗产法》第5.10条与第5.11条），以确保意外发现的遗存得到记录："任何人若非通过考古发掘，而是发现了已知或有合理理由推定属于文物（可移动或不可移动文物）的物品，应尽快向我国主管部长报告此事"。该申报需向位于阿默斯福特的荷兰文化遗产局（Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, RCE）提交。同时建议立即将此情况告知伯克伦德自治市的负责官员A·勒蒂赫德-亨德里克斯女士。