Plangebied Gasthuiswijk fase 4 te Leiden, gemeente Leiden.

</p>
In opdracht van de gemeente Leiden heeft RAAP in november 2024 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Gasthuiswijk fase 4 te Leiden in de gemeente Leiden. Het onderzoek vond plaats in het kader van de aanvraag van een omgevingsvergunning.
</p></p>
Op grond van de onderzoeksresultaten en onder verwijzing naar de doelstellingen, kunnen de volgende uitspraken worden gedaan:
</p></p>
• Vanaf 12 m diepte kunnen dekzandafzettingen worden verwacht met een niet nader te specificeren verwachting voor de aanwezigheid van resten van tijdelijke kampementen uit de steentijd. Dit niveau zal door de geplande ingrepen niet worden geraakt.
</p></p>
• Vanaf direct onder een recent ophogingspakket kunnen resten worden verwacht van bewoning uit de periode laat neolithicum tot en met de middeleeuwen.
</p></p>
• Resten van bewoning uit de nieuwe tijd worden op vijf plekken verwacht waar in de 19e en 20e eeuw inmiddels verdwenen panden hebben gestaan.
</p></p>
Op basis van de resultaten van het onderzoek blijkt dat in het plangebied (mogelijk) archeologische resten bedreigd worden door de voorgenomen bodemingrepen.
Om de gespecificeerde verwachting aan te vullen en te verfijnen wordt een vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van een inventariserend veldonderzoek door middel van een verkennend onderzoek. Een dergelijk vervolgonderzoek heeft tot doel de opbouw van de ondergrond, de bodemopbouw en/of bodemverstoringen gedetailleerd in kaart te brengen. Aan de hand daarvan kan de in dit bureauonderzoek opgestelde archeologische verwachting worden getoetst en kunnen concrete gegevens worden verzameld over gaafheid en diepteligging van de verwachte archeologische resten.
</p></p>
Normaal gesproken wordt een dergelijk onderzoek uitgevoerd in de vorm van boringen. Gezien de aanwezigheid van vele kabels en leidingen – die door middel van proefsleuven moeten worden opgespoord – lijkt dit niet de meest efficiënte aanpak. Zelfs het zetten van boringen in de naast de wegen gelegen stoepen lijkt vanwege het grote aantal huisaansluitingen niet goed haalbaar. Boringen in de achtertuinen – die geheel vrij lijken te zijn van kabels en leidingen – is wel mogelijk, maar deze bevinden zich niet in de zones waar ingrepen plaatsvinden. Voor het openbaar groen geldt dit wel en ook deze lijken grotendeels vrij van kabels en leidingen. Nadeel van de stroken openbaar groen is dan weer dat ze zich niet langs de Mulderstraat, de Hoflaan en de Rooseveltstraat bevinden. Welke aanpak ook wordt gekozen voor een booronderzoek, het zal altijd ergens in het plangebied een onvolledig beeld geven en begeleiding van de ingrepen op die plekken waar onvoldoende gegevens voorhanden zijn zal dan ook noodzakelijk zijn (In het kader van deze ingrepen wordt beslist géén proefsleuvenonderzoek aanbevolen, dat in principe hiervoor een oplossing zou kunnen zijn, omdat zulks betekent dat de straat twee keer open moet, met alle gevolgen voor het verkeer en de toegankelijkheid voor bewoners, bedrijven en hulpdiensten).
</p></p>
Het valt dan ook te overwegen om – als begeleiding toch noodzakelijk zal blijken – het vervolgonderzoek te laten uitvoeren in de vorm van een begeleiding, waarbij het archeologische onderzoek wordt uitgevoerd tijdens de civiele werkzaamheden. Dit houdt echter wel in dat het verkennende doel gecombineerd moet worden met het karterende (het opsporen van archeologische resten), het waarderende (bepalen of de archeologische resten de moeite van het behouden waard zijn) en het veiligstellende onderzoek (lees: opgraven). Dit houdt op zijn beurt in dat in de planning voldoende tijd en gelegenheid moet worden ingeruimd om vertraging in geval van archeologische vondsten op te kunnen vangen. Daarbij moet niet alleen gedacht worden aan voldoende ruimte voor de archeologen om hun werk te kunnen doen, maar ook goede afspraken tussen de uitvoerder, de archeologen en de gemeente (als bevoegd gezag) over de wijze van en tijdsduur voor de besluitvorming ten aanzien van het staken of voortzetten van het archeologisch onderzoek op een locatie waar resten zijn aangetroffen.
</p></p>
Bij de overwegingen in de keuze tussen het laten uitvoeren van een booronderzoek gevolgd door een begeleiding en het uitsluitend laten uitvoeren van een begeleiding speelt ook de overweging een rol hoe krap de civiele planning is en hoeveel risico – dat bij alleen een begeleiding altijd groter zal zijn – tijdens de werkzaamheden gelopen kan worden.
</p></p>
In het deel van het plangebied dat valt onder het besluitgebied van ‘Vijf Meilaan 7’ wordt in het kader van de voorgenomen bodemingrepen geen archeologisch vervolgonderzoek aanbevolen. Indien bij de uitvoering van de werkzaamheden onverwacht archeologische resten worden aangetroffen, dan is conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet aanmelding van de desbetreffende vondsten bij de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap c.q. de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed verplicht (vondstmelding via ARCHIS).
</p></p>
Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Leiden, deze al dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit.
</p>

受莱顿市政府委托，RAAP机构于2024年11月针对莱顿市加斯图伊克斯韦克（Gasthuiswijk）4期规划地块，开展了一项室内考古勘查（bureauonderzoek）工作，本次勘查系环境许可证申请流程的组成部分。

基于本次勘查结果，并结合相关目标要求，可得出如下结论：

• 地下12米以深可出现底砂沉积层（dekzandafzettingen），该层存在石器时代临时性营地遗存的可能性，但无法精准确认其具体分布；规划施工不会触及该地层。
• 近代加高土层下方直接分布的地层中，可发现新石器时代晚期至中世纪的居住遗存。
• 该区域5处原址曾为19至20世纪的已拆除楼宇，预计存在近代居住遗存。

本次勘查结果显示，规划地块内的（潜在）考古遗存正面临拟建土体工程的破坏威胁。为补充并细化现有考古遗存预期评估，建议开展后续勘查工作，采用勘探式勘查的形式开展盘点性野外调查。该后续勘查旨在详细测绘地下结构、地层构成及/或地层扰动情况，以此验证本次室内考古勘查得出的考古遗存预期结论，并收集预期考古遗存的保存状况与埋藏深度的具体数据。

通常此类勘查以钻探作业开展，但由于地块内存在大量管线，需通过试掘槽（proefsleuven）进行探测，因此钻探并非最高效的方案。即便在道路两侧的人行道布设钻探点位，由于住宅管线数量众多，也难以实施。在后院布设钻探点位可行——目前来看后院基本无管线分布，但这些区域并不在施工影响范围内。公共绿地区域则无此限制，且其内部管线分布也相对较少，但公共绿地均未沿穆尔德街（Mulderstraat）、霍夫巷（Hoflaan）及罗斯福街（Rooseveltstraat）分布。无论选择何种钻探方案，均无法实现地块全覆盖，因此在数据不足的区域开展施工时，必须进行现场监管。（针对本次工程，不建议开展试掘槽勘查：尽管试掘槽可解决部分问题，但需两次开挖路面，会对交通、居民、商户及应急服务的通行造成负面影响。）

因此，若后续确需现场监管，可考虑将后续勘查与施工作业同步开展，即由考古人员在土建施工过程中同步开展考古工作。但该方案需将勘探目标与分类记录（探测考古遗存）、价值评估（判断考古遗存是否具备保护价值）及抢救性考古发掘（即发掘）相结合。这意味着需在施工计划中预留充足时间与空间，以应对因发现考古遗存导致的工期延误。除需为考古人员提供充足作业空间外，还需在施工方、考古团队与作为主管部门的莱顿市政府之间，就发现遗存后的考古作业暂停或继续推进的决策流程与时限达成明确协议。

在选择“先开展钻探勘查再同步监管”与“仅开展施工同步考古监管”两种方案时，还需考虑土建施工计划的紧凑程度，以及仅采用同步监管方案可能带来的更高作业风险。

在规划地块内属于"Vijf Meilaan 7"审批区域的部分，建议无需开展后续考古勘查。若施工过程中意外发现考古遗存，则需依据《荷兰遗产法》（Erfgoedwet）第5.10条规定，向荷兰教育、文化与科学部及荷兰国家文化遗产局（Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed）上报相关发现（需通过ARCHIS系统提交上报信息）。

本报告仅提供（选择性）建议，最终是否采纳相关建议并作出（选择性）决策，由主管部门莱顿市政府决定。