ซอกะบั้งไทเลย: ลักษณะทางกายภาพและแนวทางการอนุรักษ์ กรณีศึกษาชุมชนบ้านหนองบัว อำเภอภูหลวง จังหวัดเลย

งานวิจัยเรื่องซอกะบั้งไทเลย: ลักษณะทางกายภาพและแนวทางการอนุรักษ์ กรณีศึกษาชุมชนบ้านหนองบัว อำเภอภูหลวง จังหวัดเลย เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมา ลักษณะทางกายภาพ วัสดุที่ใช้สร้าง ของเครื่องดนตรีซอกะบั้งในพื้นที่บ้านหนองบัว ตำบลภูหอ อำเภอภูหลวง จังหวัดเลย 2) เพื่อสร้างแนวทางการอนุรักษ์เครื่องดนตรีซอกะบั้งของชุมชนบ้านหนองบัว ผลการวิจัยพบว่า 1. ซอกะบั้งในท้องถิ่นบ้านหนองบัวมีประวัติมาอย่างยาวนาน สืบทอดมาจากบรรพบุรุษ โดยเป็นการรับเอาวัฒนธรรมด้านดนตรีจากกลุ่มประเทศที่อยู่ในภูมิภาคเดียวกันเข้ามา ซอกะบั้งใช้ไม้ไผ่ที่มีความยาว 50-60 เซนติเมตร เส้นผ่าศูนย์กลาง 5-8 เซนติเมตร ถากเปลือกรอบกระบอก เจาะรูให้เกิดโพรงเสียงด้านหลัง ด้านบนของตัวซอมีลูกบิดตั้งสาย สายซอทำด้วยลวด คันชักอยู่ภายนอกสาย ตัวคันชักทำด้วยไม้ไผ่และหางม้ายาว 40 เซนติเมตร ซอกะบั้งมีการตั้งสายแบบ คู่ 5 Perfect สายในเสียง A สายนอกเสียง E ใช้ระบบบันไดเสียง Pentatonic Major และบันไดเสียง Pentatonic Minor มีค่าความถี่เสียงในช่วงเดียวกันกับความถี่เสียงของไวโอลิน ไม่สามารถบรรเลงทำนองที่มีความสลับซับซ้อนได้ สามารถใช้บรรเลงประสมวงกับเครื่องดนตรีชนิดอื่นๆ เพื่อใช้ในการประกอบพิธีกรรม 2. แนวทางการอนุรักษ์ ชุมชนควรมีแนวทางการส่งเสริมในส่วนของการแสดงซอกะบั้ง หรือมีการส่งเสริมให้มีการบรรเลงซอกะบั้งในงานกิจกรรมที่สำคัญในชุมชน ผู้นำชุมชนต้องมีบทบาทในการหางานและประสานงานกับหน่วยงานต่างๆ ของรัฐและเอกชน มีการรณรงค์ให้ชุมชนตระหนักในความสำคัญของซอกะบั้ง รวมไปถึงการประสานงานจัดกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับซอกะบั้งร่วมในกิจกรรมต่างๆ การอนุรักษ์เครื่องดนตรีซอกะบั้งบนพื้นฐานของการมีส่วนร่วมในการดำเนินการของชุมชน จะส่งผลให้ชุมชนสามารถอนุรักษ์เครื่องดนตรีซอกะบั้งให้ดำรงอยู่สืบไป

本研究为质性研究，主题为索卡邦（Sokabang）乐器：物理特征与保护路径——以泰国黎府普隆县农波村社区为研究案例。本研究旨在达成两大目标：1）探究泰国黎府普隆县普霍分区农波村地区索卡邦乐器的历史沿革、物理特征与制作材料；2）构建农波村社区索卡邦乐器的保护方案。研究结果显示：1. 农波村本地的索卡邦拥有悠久历史，由当地先民代代传承，吸纳了同区域周边国家的音乐文化元素。该乐器采用长度50-60厘米、直径5-8厘米的竹筒制作，截取完整竹筒后在背面钻出声孔；琴杆顶部设有弦轴，琴弦为金属丝，弦轴外置，弦轴杆由长40厘米的竹筒与马尾制成。索卡邦采用5组双弦配置：内弦为A调，外弦为E调，采用大调五声音阶（Pentatonic Major）与小调五声音阶（Pentatonic Minor）音高体系，其音频率范围与小提琴一致，无法演奏复杂旋律，可与其他乐器合奏以用于仪式伴奏。2. 索卡邦乐器的保护路径包括：社区应推动索卡邦的展演活动，或在社区重大活动中开展索卡邦演奏；社区带头人需承担联络各级政府与私营机构的职责，宣传并提升社区成员对索卡邦文化价值的认知，同时协同开展各类索卡邦相关活动。基于社区全员参与的索卡邦乐器保护工作，可使该乐器得以永续传承。