ปัจจัยที่มีผลกำไรสุทธิและความเสี่ยงของสหกรณ์ในประเทศไทย

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา (1) ลักษณะทั่วไปของสหกรณ์ (2) ปัจจัยที่มีผลต่อกำไรสุทธิของสหกรณ์ (3) ความเสี่ยงทางการเงินของสหกรณ์ในประเทศไทย ยกเว้นชุมนุม การศึกษารวบรวมข้อมูลสหกรณ์ จํานวน 5,728 สหกรณ์ จากกรมตรวจบัญชีสหกรณ์กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ตั้งแต่เดือนตุลาคม พ.ศ. 2553 ถึงเดือนตุลาคม 2562 รวมระยะเวลา 9 ปี โดยแบ่งสหกรณ์เป็น 7 ประเภท การอธิบายลักษณะทั่วไปของสหกรณ์ จะใช้การวิเคราะห์สถิติเชิงพรรณนา และการศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อกำไรสุทธิของสหกรณ์จะใช้วิธีการวิเคราะห์แบบ Random Effects Regression รวมถึงใช้แบบจําลองความล้มเหลวทางการเงินของ Altman Z - Score ศึกษาความเสี่ยงทางการเงินของสหกรณ์ ผลการศึกษาพบว่า (1) สหกรณ์ในประเทศไทยมีสินทรัพย์เฉลี่ย จํานวน 25,348,913.53 ล้านบาท หนี้สินเฉลี่ย จำนวน 13,984,670.22 ล้านบาท ทุนเฉลี่ย จำนวน 11,364,243.31 ล้านบาท ปริมาณธุรกิจเฉลี่ย จำนวน 20,191,918.75 ล้านบาท และกำไรสุทธิเฉลี่ย จำนวน 780,726.85 ล้านบาท โดยสหกรณ์มีอัตราส่วนผลตอบแทนผู้ถือหุ้น อัตราส่วนหนี้สินต่อทุน อัตราส่วนสภาพคล่อง อัตราส่วนผลตอบแทนจากสินทรัพย์ของสหกรณ์ เท่ากับ 0.17 เท่า 2,06 เท่า 0.99 เท่า และ 0.04 เท่า ตามลำดับ (2) ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ในเชิงบวกกับกำไรสุทธิ ได้แก่ ทุนเรือนหุ้น หนี้สินรวม ทุนของสหกรณ์ ปริมาณธุรกิจรับฝากเงินและปริมาณธุรกิจให้เงินกู้ และปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ในเชิงลบกับกำไรสุทธิ คือ ค่าใช้จ่ายรวม ที่ระดับนัยสำคัญทางสถิติ 0.05 (3) สหกรณ์อยู่ในเกณฑ์ที่จะไม่ประสบปัญหาความเสี่ยงทางการเงิน คือ สหกรณ์ประมง สหกรณ์อยู่ในเกณฑ์ที่จะประสบปัญหาความเสี่ยงทางการเงิน คือ สหกรณ์การเกษตร สหกรณ์นิคมสหกรณ์บริการ สหกรณ์ออมทรัพย์และสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน โดยมีสหกรณ์ที่ไม่สามารถบอกได้แน่ชัดว่าประสบปัญหาความเสี่ยงทางการเงิน คือ สหกรณ์ร้านค้า || The purposes of this research were to study (1) the general characteristics of cooperatives (2) the factors affecting the net profits of cooperatives and (3) the financial risk of cooperatives in Thailand, excluding the cooperative federation.The study collected data of 5,728 cooperatives, between October 2010 and October 2019, 9 years in total, from the Cooperative Auditing Department, Ministry of Agriculture and Cooperatives, which were divided into 7 types of cooperatives. To explain the general characteristics of cooperatives, the descriptive statistics were utilized, while to study the factors affecting the net profit of cooperatives, the Random Effects Regression model was applied. Also, the financial failure model of Altman’s Z - Score was used to examine the financial risk of cooperatives.The results of the study showed that (1) the cooperatives in Thailand had the average asset of 25,348,913.53 million baht, the average debt of 13,984,670.22 million baht, the average equity of 11,364,243.31 million baht, the average business volume of 20,191,918.75 million baht, and the average net profit of 780,726.85 million baht. Also, the cooperatives’ return on the equity ratio, the debt to equity ratio, the liquidity ratio, and the return on assets were 0.17, 2.06, 0.99 and 0.04, respectively; (2) the factors that had a positive relationship with the net profit were capital stock, total liability, cooperative capital, and business volume of deposit and loan. Concerning factor that had a negative relationship with the net profit, at a statistically significant level of 0.05, it was the total expenses; (3) the cooperative under the financial riskless condition was the fishery cooperative, while the cooperatives under the financial risk condition were the agricultural cooperative, the land settlement cooperative, the service cooperative, the saving cooperative, and the credit union cooperative. Regarding cooperative under the undeterminable risk condition, it was the consumer cooperative.

本研究旨在探究三大主题：（1）合作社的一般特征；（2）影响泰国合作社净利润的因素；（3）泰国合作社的财务风险（不含合作社联合会）。

本研究从泰国农业与合作社部合作社审计署获取了2010年10月至2019年10月共9年的5728家合作社数据，将合作社划分为7大类。

针对合作社一般特征的分析，采用描述性统计方法；对于影响合作社净利润的因素研究，采用随机效应回归（Random Effects Regression）模型；同时使用奥尔特曼Z值（Altman Z-Score）财务失败模型评估合作社的财务风险。

研究结果如下：
（1）泰国合作社的平均资产为25,348,913.53百万泰铢，平均负债为13,984,670.22百万泰铢，平均所有者权益为11,364,243.31百万泰铢，平均业务规模为20,191,918.75百万泰铢，平均净利润为780,726.85百万泰铢。此外，合作社的净资产收益率、负债权益比、流动比率、资产收益率分别为0.17、2.06、0.99和0.04。
（2）在统计学显著性水平0.05下，与净利润呈显著正相关的因素包括股本、总负债、合作社资本金、存款及贷款业务规模；而与净利润呈显著负相关的因素为总费用。
（3）财务风险可控的合作社类型为渔业合作社；面临财务风险的合作社类型包括农业合作社、定居合作社、服务合作社、储蓄合作社及信用联盟合作社；风险等级无法明确判定的合作社类型为消费合作社。