การวิเคราะห์ปัจจัยด้านทัศนคติต่อการตัดสินใจใช้งานพื้นที่กึ่งสาธารณะของศูนย์การค้าในย่านศูนย์กลางธุรกิจของกรุงเทพมหานคร

จากปัญหาความแออัดของผู้คน และการขาดแคลนพื้นที่สาธารณะที่ประชาชนสามารถใช้ประโยชน์ได้จริงโดยเฉพาะอย่างยิ่งในเขตศูนย์กลางธุรกิจของกรุงเทพมหานคร ถึงแม้จะมีการใช้ข้อกำหนดที่สร้างแรงจูงใจให้กับผู้ประกอบการภาคเอกชนในการเพิ่มพื้นที่สาธารณะ แต่พื้นที่เหล่านั้นยังไม่อาจตอบสนองให้เกิดกิจกรรมที่ผู้คนต้องการใช้งานอย่างแท้จริง ซึ่งศูนย์การค้าเป็นอาคารสาธารณะประเภทหนึ่งที่มีการให้บริการพื้นที่สาธารณะทั้งภายในและภายนอกอาคาร และเป็นอสังหาริมทรัพย์ประเภทหนึ่งที่มีการกระจายตัวอยู่มากในกรุงเทพมหานคร ดังนั้นการพัฒนา หรือปรับปรุงพื้นที่ว่างบริเวณศูนย์การค้าสำหรับภาคเอกชนอาจช่วยลดความขาดแคลนพื้นที่สาธารณะได้ โดยในการศึกษานี้ใช้พื้นที่ว่างกึ่งสาธารณะแบบเปิดโล่งบริเวณอาคารศูนย์การค้าเซ็นทรัลเวิลด์ และ ศูนย์การค้าสามย่านมิตรทาวน์เป็นกรณีศึกษา การค้นคว้าอิสระนี้มีจุงมุ่งหมายเพื่อศึกษาทัศนคติต่อปัจจัยด้านต่างๆ เกี่ยวกับพื้นที่ว่างกึ่งสาธารณะแบบเปิดโล่งของศูนย์การค้า ได้แก่ การเข้าถึง การจัดพื้นที่นั่ง การผสมผสานพื้นที่ อุณหภูมิ/สภาพอากาศ ความสวยงาม ความปลอดภัย และปฏิสัมพันธ์ทางสังคม ที่ส่งผลต่อการตัดสินใจใช้งานพื้นที่ จากการสำรวจลักษณะทางกายภาพของพื้นที่ ลักษณะประชากร ลักษณะพฤติกรรมการใช้งานพื้นที่ว่างกึ่งสาธารณะ ทัศนคติต่อปัจจัยด้านต่างๆ ของพื้นที่ ความพึงพอใจ และการตัดสินใจใช้งานพื้นที่ โดยอาศัยแบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูลจากนั้นจึงทำการศึกษาความสัมพันธ์ของลักษณะประชากรและพฤติกรรมการใช้งานพื้นที่ด้วยการทดสอบความสัมพันธ์ไคสแควส์ (Chi-Square Test) และศึกษาอิทธิพลของปัจจัยด้านทัศนคติต่อการตัดสินใจใช้งานพื้นที่ด้วยการทดสอบการถดถอยพหุคูณ (Regression Analysis) ในการศึกษานี้ใช้วิธีการเก็บข้อมูลโดยการกระจายแบบสอบถามแบบสุ่มบนช่องทางออนไลน์ได้แก่ Facebook Line และ Twitter รวมถึงช่องทางออฟไลน์จากการสัมภาษณ์ผู้ใช้งานภายในพื้นที่กรณีศึกษาผ่านแบบสอบถาม รวมมีกลุ่มตัวอย่างทั้งสิ้นจำนวน 406 ตัวอย่าง ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง มีอายุอยู่ในช่วง 18-30 ปี ประกอบอาชีพเป็นนักเรียน นักศึกษา และพนักงานเอกชน จากการศึกษาพบว่า พฤติกรรมการใช้งานพื้นที่มีความสัมพันธ์กับลักษณะประชากร โดยกิจกรรมที่เกิดขึ้นในพื้นที่มากที่สุดคือ การนั่งเล่น/พักผ่อน ถัดมาเป็นการพบปะสังสรรค์ ซึ่งส่วนใหญ่ประชากรมักจะใช้งานพื้นที่นี้กับเพื่อน รองลงมาคือกลุ่มคนที่มาใช้งานพื้นที่คนเดียว มักจะเดินทางมาใช้งานพื้นที่ด้วยรถไฟฟ้า มีความถี่การใช้งานพื้นที่ที่ 1-2 ครั้ง/เดือน และใช้เวลาอยู่ในพื้นที่ประมาณ 30-60 นาทีซึ่งช่วงเวลาที่ประชากรนิยมมาใช้พื้นที่ส่วนใหญ่อยู่ในช่วง 16.00-20.00 น. และจากการศึกษาอิทธิพลของปัจจัยด้านทัศนคติ พบว่าปัจจัยด้านความสะดวกสบาย และปฏิสัมพันธ์ทางสังคม เป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อความพึงพอใจอันนำไปสู่การตัดสินใจใช้งานพื้นที่ว่างกึ่งสาธารณะแบบเปิดโล่ง ซึ่งปัจจุบันพื้นที่ว่างกึ่งสาธารณะรอบอาคารศูนย์การค้าจะมีลักษณะเป็นลานโล่งกว้าง มีพื้นที่นั่งและพื้นที่สีเขียวล้อมรอบพื้นที่เพียงเล็กน้อย การปรับปรุงพื้นที่ให้ตอบสนองกับความต้องการของประชากรมากขึ้นควรมีการเพิ่มพื้นที่สีเขียวที่ให้ร่มเงา พื้นที่นั่งเพื่อพักผ่อนหรือที่นั่งรับประทานอาหาร และให้มีสิ่งอำนวยความสะดวกในพื้นที่หรือบริเวณใกล้เคียงที่สามารถเข้าถึงได้ง่าย เช่น ร้านค้า ร้านอาหาร ห้องน้ำ รวมถึงการจัดสรรพื้นที่ และบริหารจัดการที่สนับสนุนให้เกิดกิจกรรมต่างๆ เช่น การออกกำลังกาย การแสดงศิลปะหรือดนตรี การนั่งทำงาน/อ่านหนังสือ ที่มีปลั๊กไฟ และ Wi-Fi เพื่อการค้นคว้าข้อมูลและชาร์จแบตเตอรี่ จัดพื้นที่สำหรับสูบบุหรี่ให้เป็นสัดส่วน เพิ่มถังขยะหรือวางไว้ในจุดที่มองเห็นได้ง่าย บริหารจัดการให้มีกิจกรรมหรืองานอีเว้นเกิดขึ้นหมุนเวียนภายในพื้นที่อยู่เสมอ

针对曼谷市中心区域面临的人群拥堵与真实可用公共空间匮乏问题，尽管已出台激励私营企业增设公共空间的相关规范，但此类空间仍无法满足民众的实际使用需求。购物中心作为一类兼具室内外公共服务空间的建筑业态，在曼谷市分布广泛，因此针对购物中心闲置空间进行优化改造，或可有效缓解公共空间短缺问题。
本研究以中央世界（Central World）与三养美城（Samyan Mitrtown）购物中心的半开放露天闲置空间为研究案例，旨在探究影响该类半开放公共空间使用决策的多维度影响因素，包括可达性、座椅配置、空间融合度、温湿度/气候条件、景观美观度、安全性及社交互动水平。
研究通过实地调研空间物理特征、人口特征、空间使用行为、民众对各影响因素的态度、满意度及使用决策，以问卷调查作为数据收集工具，同时通过线上渠道（Facebook、Line、Twitter）与线下现场访谈的方式采集样本，最终获得有效样本406份，其中以女性群体为主，年龄集中于18-30岁，职业多为学生与私营企业员工。随后采用卡方检验（Chi-Square Test）分析人口特征与空间使用行为的关联关系，并通过多元回归分析（Regression Analysis）探究民众态度因素对空间使用决策的影响效应。
研究发现，空间使用行为与人口特征存在显著关联；该类空间的核心使用活动为休憩放松，其次为社交聚会，多数使用者结伴同行，独自到访者占比较低；使用者多以轨道交通作为通勤方式，月均使用频次为1-2次，单次停留时长约30-60分钟，主流使用时段为每日16:00-20:00。进一步分析态度因素的影响效应可知，舒适度与社交互动是影响民众满意度、进而决定其空间使用意愿的核心因素。
当前购物中心周边的半开放公共空间多为开阔广场，仅配套少量绿化与座椅设施。为更好匹配民众使用需求，建议新增遮阳绿化设施、休憩与餐饮配套区域，优化周边可达性强的配套服务（如商铺、餐厅、公共卫生间），增设配备电源插座与Wi-Fi的办公/阅读空间，合理规划吸烟区，增设便于目视可达的垃圾桶，并定期举办各类主题活动（如健身活动、艺术/音乐表演、休闲办公场景活动）以维持空间活力。