มาตรการทางกฎหมายในการจัดการและส่งเสริมการใช้งานสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าในประเทศไทย

ปัจจุบันทั่วโลกมีความตระหนักถึงปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและได้มีการส่งเสริมให้มีการใช้งานพาหนะพลังงานสะอาด เช่น พลังงานไฟฟ้า ตลอดจนสนับสนุนให้ใช้งานระบบขนส่งสาธารณะ เพื่อลดปัญหาทางด้านมลพิษทางอากาศที่เกิดจากการใช้งานพาหนะที่ใช้เครื่องยนต์แบบสันดาปภายใน รวมไปถึงลดปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจก โดยในหลายประเทศได้มีการสนับสนุนให้มีการใช้งานพาหนะขนาดเล็กมากยิ่งขึ้น เช่น รถจักรยาน รถจักรยานไฟฟ้า รถสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า (e-scooter) เพื่อนำมาเป็นพาหนะทางเลือกสำหรับการเดินทางในระยะสั้น หรือการเดินทางในเขตเมือง โดยอาจนำมาใช้งานร่วมกับระบบขนส่งสาธารณะเพื่อแก้ปัญหาการเดินทางในลักษณะ First mile – Last mile ที่เป็นปัญหาสำคัญของผู้ใช้งานระบบขนส่งสาธารณะ โดยจากการศึกษาพบว่า สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าส่วนบุคคลมีปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกตลอดวัฏจักรชีวิตของพาหนะ น้อยกว่ารถยนต์พลังงานไฟฟ้า 3 เท่าและใช้พลังงานในการขับเคลื่อนพาหนะไปในระยะทางหนึ่งกิโลเมตรน้อยกว่ารถยนต์พลังงานไฟฟ้าถึง 5 เท่า รวมถึงยังใช้พื้นที่ในการขับขี่และการจอดน้อยกว่ามาก ซึ่งหากมีการส่งเสริมและใช้งานพาหนะประเภทนี้มากยิ่งขึ้นย่อมเป็นการลดปริมาณการใช้งานรถยนต์ ลดความแออัดของการจราจรและลดปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกโดยรวมลงได้ แต่โดยที่พาหนะขนาดเล็กมีรูปร่างและลักษณะที่หลากหลาย ไม่มีปัจจัยในการกำหนดรูปแบบที่ตายตัว การจะอนุญาตให้นำมาใช้งานบนท้องถนนย่อมต้องมีการกำหนดชนิดและประเภทว่า พาหนะขนาดเล็กรูปแบบใดบ้างที่จะอนุญาตให้มีการนำมาใช้งาน รวมถึงการกำหนดหลักเกณฑ์ในการใช้งานของพาหนะแต่ละประเภทที่มีความเหมาะสมการค้นคว้าอิสระฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาหลักเกณฑ์และแนวทางในการจัดการและส่งเสริมการใช้งานพาหนะขนาดเล็ก ประเภทสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าที่มีความเหมาะสม โดยศึกษาเปรียบเทียบกับกฎหมายของประเทศเยอรมนี ประเทศสิงคโปร์ และรัฐนิวยอร์ค สหรัฐอเมริกา โดยจากการศึกษาพบว่า ประเทศเหล่านี้มีการตรากฎหมายเพื่อกำหนดประเภทและนิยามของพาหนะชนิดใหม่ขึ้นมาเพื่อรองรับและควบคุมให้มีการใช้งานสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า รวมไปถึงพาหนะขนาดเล็กประเภทอื่นอย่างถูกต้องตามกฎหมาย โดยจะมีข้อกำหนดและหลักเกณฑ์ของพาหนะเหล่านี้โดยเฉพาะ สำหรับกฎหมายในประเทศไทย สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า ถูกกำหนดตามนิยามของกฎหมายว่าเป็น รถจักรยานยนต์ ซึ่งต้องใช้หลักเกณฑ์และข้อกำหนดเช่นเดียวกันกับพาหนะประเภทดังกล่าว แต่โดยที่พาหนะประเภทนี้มีรูปร่างลักษณะและรูปแบบในการใช้งานที่แตกต่างจากรถจักรยานยนต์ และข้อกำหนดบางประการไม่สามารถนำมาใช้งานร่วมกันได้ การที่กฎหมายกำหนดให้อยู่ภายใต้หลักเกณฑ์และข้อกำหนดของรถจักรยานยนต์ จึงเป็นการกำหนดนิยามไว้อย่างกว้าง โดยไม่ได้คำนึงถึงความแตกต่างทางด้านคุณลักษณะและการใช้งานของพาหนะ ย่อมก่อให้เกิดอุปสรรคในการนำพาหนะเหล่านี้มาใช้งานอย่างกว้างขวาง และหากฝ่าฝืนย่อมมีความผิดตามกฎหมาย จึงควรมีการปรับปรุงแก้ไขกฎหมายในการกำหนดหลักเกณฑ์สำหรับการกำกับดูแลโดยเฉพาะ เพื่อส่งเสริมให้มีการนำพาหนะประเภทสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้ามาใช้งานได้อย่างถูกต้อง เหมาะสมและปลอดภัยต่อไป

当前全球已愈发重视气候变化问题，一方面推动清洁能源车辆（如电动汽车）的应用，另一方面支持公共交通系统的普及，以降低内燃机车辆引发的大气污染问题，并减少温室气体排放。诸多国家亦大力推广小型化交通工具，例如自行车、电动自行车、电动滑板车（e-scooter），将其作为短途出行或城市内通勤的可选交通方式，甚至可与公共交通系统配合使用，以解决公共交通使用者普遍面临的「最后一英里」出行难题。研究表明，个人电动滑板车在全生命周期内的温室气体排放量较电动汽车低3倍，每行驶1公里的能耗也比电动汽车少至多5倍，同时所需的行驶与停放空间也大幅缩减。若进一步推广此类交通工具，可有效减少私家车使用量、缓解交通拥堵，并整体降低温室气体排放总量。然而小型交通工具形态多样，并无统一的标准定义，因此若要允许其在道路上使用，需明确可合法上路的小型交通工具类型与范畴，并为各类交通工具制定适配的使用规范。本独立研究旨在探究适配电动滑板车的管理与推广准则，并以德国、新加坡及美国纽约州的相关法律法规作为对照样本。研究发现，上述国家均出台了新型交通工具的定义与分类法规，以规范电动滑板车及其他小型交通工具的合法使用，并针对此类交通工具制定了专属的要求与准则。反观泰国的法律法规，电动滑板车被归类为摩托车，需遵循与普通摩托车完全一致的规范与标准。但电动滑板车的外观形态、使用场景与普通摩托车存在显著差异，部分条款无法适配其实际使用情况。当前的法规将其宽泛地纳入摩托车监管范畴，未考虑此类交通工具在特性与使用场景上的特殊性，这不仅对其广泛推广造成了阻碍，使用者若违反相关规定还将面临法律处罚。因此，有必要修订专门的监管准则，以确保电动滑板车能够合规、合理且安全地得到推广应用。