Wybrane uwarunkowania tworzenia lokalnych systemów innowacji społecznych przez wiejskie organizacje pozarządowe

Badanie przeprowadzono w ramach projektu pt.: „Lokalne systemy innowacji społecznych na wsi”, finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki (na podstawie UMO-2015/19/D/HS6/00690) realizowanego w latach 2016-2021.Kierownikiem projektu była dr Katarzyna Zajda (Katedra Socjologii Wsi i Miasta, Instytut Socjologii, Uniwersytet Łódzki), wykonawcą dr Agnieszka Kretek-Kamińska (Katedra Metod i Technik Badawczych, Instytut Socjologii, Uniwersytet Łódzki).Przedmiotem badania były cechy organizacji pozarządowych wyróżniające te, które posiadały doświadczenie we wdrażaniu innowacji społecznych.Założono, że cechy te można wspierać, by zwiększać potencjał organizacji pozarządowych do wdrażania innowacji społecznych samodzielnie lub we współpracy z innymi podmiotami (tworząc tym samym lokalny system wdrażania innowacji społecznych).Innowacje społeczne zdefiniowano jako nietypowe praktyki społeczne, alternatywne w stosunku do dominujących na danym obszarze (tj. na obszarze gminy wiejskiej) których celem jest wprowadzenie zmiany w obszarze rozwiązywania problemów społecznych.Zadano pytanie: Jakie cechy wyróżniają wiejskie organizacje pozarządowe, które wdrażały innowacje społeczne?Z reprezentantami organizacji pozarządowych przeprowadzono wywiad kwestionariuszowy. Dotyczył on:1)     cech organizacji, takich jak ich:-       wiek (czyli długość działania),-       zasoby ludzkie i finansowe (liczba osób wykazujących się ciągłą aktywnością w organizacji, zatrudnianie pracowników na umowę o pracę, zatrudnienie pracowników na podstawie umów cywilno-prawnych, korzystanie z pomocy wolontariuszy, roczny budżet organizacji);2)     współpracy organizacji z innymi podmiotami lokalnymi i pozalokalnymi (tj. usytuowanymi na obszarze gminy wiejskiej lub poza nią);3)     włączania mieszkańców w działania podejmowane na rzecz rozwiązywania dotykających ich problemów społecznych.Pozyskano informacje o tym, czy badane organizacje pozarządowe wdrażały innowacje społeczne. W celu pozyskania tej informacji respondentom zadano pytanie: „Czy w celu rozwiązania problemów dotykających mieszkańców gminy organizacja realizowała jakieś działania, które można określić jako nietypowe, inne od powszechnie realizowanych przez inne podmioty (usytuowane na terenie tej gminy) działające na rzecz rozwiązania tego samego problemu społecznego?”;Na podstawie uzyskanych danych zbudowano indeksy:1)     współpracy organizacji pozarządowych z lokalnymi podmiotami (IRW), takimi jak koła gospodyń wiejskich, ochotnicze straże pożarne, lokalna grupa działania, spółdzielnie socjalne;2)     współpracy organizacji pozarządowych z lokalnymi organizacjami pozarządowymi tzw. nowego typu (IWNGOs);3)     współpracy z lokalnymi instytucjami publicznymi (IWIP);4)     współpracy z organizacjami pozarządowymi (tradycyjnymi, jak i nowego typu) spoza gminy (IWNGOsE);5)     współpracy z instytucjami publicznymi spoza gminy (IWIPE);6)     włączania mieszkańców w działania na rzecz rozwiązywania dotykających ich problemów społecznych (IWM);7)     zasobów ludzkich i finansowych organizacji (IZLiF).Współpracę zdefiniowano jako działania na rzecz wspólnie określonych celów. Współpraca mogła przybierać trzy formy:Tworzenie wspólnych zespołów o charakterze doradczym i inicjatywnymWspółpraca przy realizacji konkretnych działań, projektówWspółpraca przy tworzeniu i realizacji konkretnych działań, projektówDążono do ustalenia, które z wyżej wymienionych cech wyróżniają organizacje pozarządowe z gmin wiejskich, które posiadają doświadczenie we wdrażaniu innowacji społecznych, a zatem mogą pobudzać je do wdrażania innowacji społecznych samodzielnie, jak i we współpracy z innymi podmiotami.W badaniu wzięło udział 400 organizacji pozarządowych usytuowanych na terenie gmin wiejskich O ich aktywności oraz cechach wypowiadali się respondenci – liderzy tych organizacji.Przeprowadzono z nimi wywiady kwestionariuszowe.Do oceny zgodności rozkładów analizowanych zmiennych – z rozkładem normalnym zastosowano test istotności statystycznej Shapiro-Wilka. Na założonym poziomie istotności statystycznej alfa=0,05 wykazał on, że rozkład każdej z tych zmiennych – cech organizacji pozarządowych - różni się od rozkładu normalnego.Istotność statystyczną różnic pomiędzy grupami badano za pomocą nieparametrycznego testu U Manna-Whitney’a dla dwóch prób niezależnych z poprawką dla rang wiązanych i wielkością efektu. Istotność statystyczną wyników przyjęto na poziomie α=0,05

本研究依托波兰国家科学中心（Narodowe Centrum Nauki, NCN）资助的编号为UMO-2015/19/D/HS6/00690的项目“乡村本地社会创新系统”开展，执行周期为2016—2021年。项目负责人为罗兹大学（Uniwersytet Łódzki）社会学研究所乡村与城市社会学教研室的卡塔日娜·扎伊达（Katarzyna Zajda）博士，项目执行人为该所研究方法与技术教研室的阿格涅什卡·克雷泰克-卡明斯卡（Agnieszka Kretek-Kamińska）博士。

本研究的核心对象为具备社会创新实施经验的乡村非政府组织的特征。我们假设，通过对这些特征加以扶持，可以提升非政府组织独立或联合其他主体实施社会创新的能力，进而构建本地社会创新实施系统。

社会创新被界定为相对于特定区域（即乡村乡镇辖区）内主流实践而言的非常规社会活动，其目标是推动社会问题解决领域的变革。本研究提出核心问题：具备社会创新实施经验的乡村非政府组织具有哪些独特特征？

研究面向非政府组织代表开展了问卷调查，调研内容涵盖三部分：
1) 组织自身特征，包括：
- 组织存续年限（即运营时长）；
- 人力与财务资源：组织持续活跃人员数量、劳动合同制雇员人数、民事合同用工人数、志愿者参与情况、组织年度预算；
2) 组织与本地及跨本地主体（即位于乡村乡镇辖区内或辖区外的主体）的合作情况；
3) 组织吸纳居民参与解决自身面临的社会问题的实践情况。

调研收集了受访非政府组织是否实施过社会创新的相关数据。为此，我们向受访者提出问题：“为解决本乡镇居民面临的问题，本组织是否开展过可被认定为非常规的、区别于该乡镇内其他同类主体为解决同一社会问题所普遍采用的活动？”

基于收集到的数据，本研究构建了以下7类指数：
1) 非政府组织与本地实体的合作指数（IRW），本地实体包括乡村妇女协会、志愿消防队、本地行动小组、社会合作社等；
2) 非政府组织与本地新型非政府组织的合作指数（IWNGOs）；
3) 非政府组织与本地公共机构的合作指数（IWIP）；
4) 非政府组织与乡镇外非政府组织（含传统型与新型）的合作指数（IWNGOsE）；
5) 非政府组织与乡镇外公共机构的合作指数（IWIPE）；
6) 居民参与指数（IWM），用于衡量组织吸纳居民参与解决自身社会问题的实践；
7) 组织人力与财务资源指数（IZLiF）。

合作被界定为为共同目标开展的协同行动，具体包含三种形式：
- 组建咨询与倡议性质的联合团队；
- 合作开展特定活动或项目；
- 合作策划并实施特定活动或项目。

本研究旨在明确，上述哪些特征能够显著区分乡村乡镇辖区内具备社会创新实施经验的非政府组织，并以此为依据为这类组织独立或联合其他主体开展社会创新提供实践指引。

本次调研共纳入400家位于乡村乡镇辖区内的非政府组织，受访者为各组织的负责人，他们汇报了组织的活动情况与自身特征，研究共完成对应问卷调查。

为检验各分析变量的分布是否符合正态分布，本研究采用夏皮罗-威尔克检验（Shapiro-Wilk test）。在预设的显著性水平α=0.05下，检验结果显示所有非政府组织特征变量的分布均不符合正态分布。

针对两组独立样本间差异的显著性检验，本研究采用带有结秩修正与效应量计算的曼恩-惠特尼U检验（Mann-Whitney U test），并将显著性水平设定为α=0.05。