การพัฒนาโมเดลการส่งผ่านของสมรรถนะทางพหุวัฒนธรรมของนักเรียนบนพื้นฐานทฤษฎีและการปฏิบัติที่ดี : การวิจัยข้ามวัฒนธรรมแบบผสมวิธี

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาแนวคิดพื้นฐานสำหรับการพัฒนาโมเดลเชิงสาเหตุของสมรรถนะทาง พหุวัฒนธรรมของนักเรียนจากการศึกษาทฤษฎีที่เกี่ยวข้องและการปฏิบัติที่ดีของโรงเรียน (2) พัฒนาและตรวจสอบโมเดลเชิงสาเหตุของสมรรถนะทางพหุวัฒนธรรมของนักเรียนที่มีความฉลาดทางวัฒนธรรมเป็นตัวแปรส่งผ่านและ (3) ตรวจสอบความไม่แปรเปลี่ยนของโมเดลเชิงสาเหตุของสมรรถนะทางพหุวัฒนธรรมที่มีความฉลาดทางวัฒนธรรมเป็นตัวแปรส่งผ่านตามประเภทของโรงเรียน การวิจัยนี้เป็นการวิจัยข้ามวัฒนธรรมแบบผสมวิธี ระยะที่ 1 เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพเพื่อวิเคราะห์และกำหนดองค์ประกอบของสมรรถนะ การจัดการชั้นเรียนพหุวัฒนธรรมของครู โดยใช้วิธีวิทยาการวิจัยเชิงคุณภาพข้ามวัฒนธรรมในการเก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างจากครูปฏิบัติดีจำนวน 10 คน ที่ปฏิบัติการสอนในระดับมัธยมศึกษาตอนต้นอยู่ในโครงการพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดารตามพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ระยะที่ 2 การศึกษาเชิงปริมาณเพื่อตรวจสอบความตรงของโมเดลเชิงสาเหตุของสมรรถนะทางพหุวัฒนธรรมของผู้เรียน มีการเก็บข้อมูลโดยใช้แบบวัด โดยมีกลุ่มตัวอย่างเป็นนักเรียนจำนวน 1,995 คน และครูจำนวน 60 คน ในโรงเรียนสังกัดสพฐ. โรงเรียนในโครงการพัฒนาเด็กและเยาวชนฯ และโรงเรียนนานาชาติในกรุงเทพมหานคร ทำการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงบรรยาย วิเคราะห์โมเดลสมการโครงสร้างและทดสอบความไม่แปรเปลี่ยนของโมเดลสมการโครงสร้างโดยใช้โปรแกรม LISREL ผลการวิจัยที่สำคัญสรุปได้ดังนี้ (1) แนวคิดพื้นฐานที่นำมาพัฒนาเป็นกรอบแนวคิดในรูปแบบความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของสมรรถนะทางพหุวัฒนธรรมของนักเรียนจากการศึกษาทฤษฎีที่เกี่ยวข้องและเก็บรวบรวมข้อมูลภาคสนามจากโรงเรียนที่มีการปฏิบัติที่ดี คือ ตัวบ่งชี้สมรรถนะการจัดการชั้นเรียนพหุวัฒนธรรมของครูประกอบด้วย 4 องค์ประกอบ และ 10 ตัวบ่งชี้ ได้แก่ (1.1) การติดตามและการจัดการพฤติกรรมของผู้เรียน มี 4 ตัวบ่งชี้ ได้แก่ การใช้กฎและสัญญาณเงียบในการจัดการพฤติกรรมที่ ไม่เหมาะสมของผู้เรียน การให้ข้อเสนอแนะและแสดงให้เห็นถึงความตระหนักรู้เกี่ยวกับความต้องการของผู้เรียน การแก้ไขข้อผิดพลาดและการลงโทษผู้เรียนโดยไม่ทำลายความภาคภูมิใจของผู้เรียน และการให้ผู้ปกครองเข้ามามีส่วนร่วมในชั้นเรียน (1.2) การสร้างและรักษาความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างครูและผู้เรียนและระหว่างผู้เรียนต่างกลุ่มวัฒนธรรม มี 2 ตัวบ่งชี้ ได้แก่ การสร้างความสัมพันธ์ที่ดี และการจัดให้นักเรียนที่มีความต่างทางวัฒนธรรมได้ทำงานร่วมกัน (1.3) การจัดการเรียนการสอนให้ผู้เรียนเกิดความสนใจและความผูกพันอยู่กับงาน มี 2 ตัวบ่งชี้ ได้แก่ การเชื่อมโยงเนื้อหาบทเรียนให้เข้ากับพื้นฐานทางวัฒนธรรมของผู้เรียน และการใช้กลวิธีการสอนที่ทำให้ผู้เรียนผูกพันอยู่กับงานและ (1.4) ทัศนคติและความรู้ที่จำเป็นของครู มี 2 ตัวบ่งชี้ ได้แก่ การตระหนักรู้ถึงทัศนคติของตนเองต่อนักเรียนต่างวัฒนธรรม และการมีความรู้ที่จำเป็นในการจัดการชั้นเรียนพหุวัฒนธรรม (2) ผลการวิเคราะห์โมเดลความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของสมรรถนะทางพหุวัฒนธรรมของนักเรียนพบว่าโมเดลความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของสมรรถนะทางพหุวัฒนธรรมของนักเรียนสอดคล้องกลมกลืนกับข้อมูลเชิงประจักษ์ (2 = 36.935; df = 27; p = 0.096; GFI = 0.997; AGFI = 0.992; และ RMR = 0.016) โดยตัวแปรความฉลาดทางวัฒนธรรมส่งอิทธิพลทางตรงต่อตัวแปรสมรรถนะทางพหุวัฒนธรรมของนักเรียนสูงสุด เท่ากับ 1.122 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 และสมรรถนะทางพหุวัฒนธรรมของนักเรียนได้รับอิทธิพลรวมจากสมรรถนะการจัดการชั้นเรียนพหุวัฒนธรรมในทิศทางลบ มีค่าเท่ากับ -0.158 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 (3) โมเดลเชิงสาเหตุสมรรถนะทางพหุวัฒนธรรมของนักเรียนมีความไม่แปรเปลี่ยนในรูปแบบโมเดลระหว่างกลุ่มโรงเรียน และค่าพารามิเตอร์ที่ไม่แปรเปลี่ยนได้แก่ ค่าพารามิเตอร์เมทริกซ์อิทธิพลเชิงสาเหตุระหว่างตัวแปรแฝงภายใน และค่าพารามิเตอร์เมทริกซ์อิทธิพลเชิงสาเหตุจากตัวแปรแฝงภายนอกไปยังตัวแปรแฝงภายใน

本研究旨在达成以下目标：（1）通过梳理相关理论与优质学校实践，构建学生多元文化胜任力（Multicultural Competence）因果模型的理论基础；（2）开发并检验以文化智能（Cultural Intelligence）为中介变量（mediator variable）的学生多元文化胜任力因果模型；（3）验证以文化智能为中介变量的学生多元文化胜任力因果模型在不同学校类型中的不变性。

本研究为混合方法跨文化研究，具体分为两个阶段：
第一阶段为质性研究（qualitative research），旨在分析并界定教师多元文化课堂管理胜任力的构成要素。研究采用跨文化质性研究方法，从参与泰国王室殿下诗琳通公主偏远青少年发展项目的10名在职优秀初中教师中采集研究数据。
第二阶段为量化研究（quantitative research），用于检验学生多元文化胜任力因果模型的拟合度。研究通过测量工具采集数据，样本涵盖曼谷地区隶属于สพฐ.的学校、偏远青少年发展项目学校及国际学校的1995名学生与60名教师。数据分析采用描述性统计、结构方程模型（Structural Equation Model, SEM）分析，并借助LISREL软件完成结构方程模型的不变性检验。

本研究的重要研究结果总结如下：
（1）基于相关理论研究与优质学校田野数据所构建的学生多元文化胜任力因果关系框架的理论基础为：教师多元文化课堂管理胜任力指标包含4个维度与10个观测变量，具体如下：
1.1 学生行为监控与管理：包含4个观测变量，即运用规则与信号管理学生不当行为、提供反馈并关注学生需求、纠正错误且不伤害学生自尊、邀请家长参与课堂管理；
1.2 构建并维护师生及不同文化背景学生间的良好关系：包含2个观测变量，即建立良好人际关系、组织不同文化背景学生开展合作学习；
1.3 开展教学以激发学生学习兴趣与投入度：包含2个观测变量，即结合学生文化背景设计教学内容、运用教学策略提升学生学习投入；
1.4 教师必备观念与知识：包含2个观测变量，即觉察自身对不同文化学生的观念、掌握多元文化课堂管理所需知识；
（2）学生多元文化胜任力因果关系模型的分析结果显示，该因果模型与实测数据拟合良好（χ²=36.935; df=自由度（degrees of freedom）=27; p=0.096; 拟合优度指数（Goodness of Fit Index, GFI）=0.997; 调整拟合优度指数（Adjusted Goodness of Fit Index, AGFI）=0.992; 残差均方根（Root Mean Square Residual, RMR）=0.016），其中文化智能对学生多元文化胜任力的直接效应最高，达1.122，在0.01水平上具有统计学显著性；学生多元文化胜任力受多元文化课堂管理胜任力的负向总效应影响，效应值为-0.158，在0.01水平上具有统计学显著性；
（3）学生多元文化胜任力因果模型在不同学校类型间具有测量不变性，其不变参数包括内生潜在变量（endogenous latent variable）间的因果效应矩阵参数，以及外生潜在变量（exogenous latent variable）到内生潜在变量的因果效应矩阵参数。