การจัดการซัพพลายเชนในธุรกิจอุตสาหกรรมนม : กรณีศึกษาองค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย (อ.ส.ค.)

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษากระบวนการจัดการซัพพลายเชนชอง อ.ส.ค. เฉพาะผลิตภัณฑ์นม ยู.เอช.ที. 2) เพื่อศึกษาข้อคิดเห็นของซัพพลายเออร์ที่มีต่อฝ่ายผลิตเกี่ยวกับการส่งมอบและคุณภาพบริการ 3) เพื่อศึกษาข้อคิดเห็นของฝ่ายผลิตที่มีต่อชัพพลายเออร์ เกี่ยวกับการส่งมอบและคุณภาพบริการ 4) เพื่อศึกษาความคิดเห็นของผู้จำหน่ายที่มีต่อฝ่ายผลิตเกี่ยวกับการส่งมอบ และคุณภาพบริการการวิจัยเซิงสำรวจนี้ กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย เป็นซัพพลายเออร์หรือผู้คัดส่งน้ำนมดิบของ องค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย (อ.ส.ค.) จำนวน 40 ราย. พนักงานของ อ.ส.ค. ระดับปฎิบัติการจำนวน 110 ราย และผู้จำหน่ายผลตภัณฑ์นมของ อ.ส.ค. จำนวน 43 ราย ตามรายชี่อเฉพาะของกลุ่มตัวอย่างทั้ง 3 กลุ่ม แบบสอบถามแยกตามกลุ่มกิจกรรมของกลุ่มตัวอย่าง ชื่งแบบมาตรประมาณค่าเป็นข้อคิดเห็นเกี่ยวกับการส่งมอบและคุณภาพบริการที่ผู้วิจัยสร้างขึ้นมีค่าความเชื่อมั่น เท่ากับ 0.69, 0.86 และ 0.85 ตามลำดับ สถิติที่ใช้ในการวิจัยได้แก่ ความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน โดยใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์สำเร็จรูป และสัมภาษณ์เซิงลึกผู้บริหาร อ.ส.ค. เกี่ยวกับนโยบายและผลของกระบวนการจัดการชัพพลายเชนของ อ.ส.ค. ผลการวิจัยพบว่า (1) อ.ส.ค. ทำสัญญาขึ้อขายและรับน้ำนมดิบจากสหกรณ์โคนมเข้าสู่การผลิตผลิตภัณฑ์นม ยู.เอช.ที. และอื่นๆ และเก็บในคลังสินค้า โดยมีอัตราหมุนเวียนสินค้า ปี 2546 เป็นเวลา 54.97 วัน/รอบ อ.ส.ค. เก็บรักษาในคลังสินค้าและเช่าพื้นที่ภายนอก สามารถส่งมอบผลิตกัณฑ์นม ยู.เอช.ที. ได้เฉลี่ย 44 ชั่วโมง อย่างทันเวลาและครบจำนวนโดยมีระดับการบริการร้อยละ 85-95 มีค่าใช้จ่ายเฉลี่ยร้อยละ 1.88 - 5.24 ของมูลค่าผลิตภัณฑ์ (2) ชัพพลายเออร์มีความเชื่อมั่นต่อ อ.ส.ค. ในขั้นตอนการตรวจคุณภาพน้ำนมดิบการชำระเงินค่าน้ำนมดิบ ส่วนการบริการยังมีความล่าช้าในขั้นตอนตรวจคุณภาพน้ำนมดิบ (3) พนักงานของฝ่ายผลิตหรือ อ.ส.ค. มีความเห็นว่าชัพพลายเออร์ที่สามารถส่งมอบวัตถุดิบและบริการที่ดีต้องมีความน่าเชื่อถือในคุณภาพวัตถุดิบ และควรมีการวางแผนการจัดส่งวัตถุดิบร่วมกัน (4) ผู้จำหน่ายสามารถกระจายสินค้าได้ภายใน 1-4 วัน ซื้อขายเป็นเงินสด มีต้นทุนขนส่งเฉลี่ยร้อยละ 0.32-7 การตั้งราคาขายส่วนใหญ่บวกจากต้นทุนขนส่ง โดยมีความเห็นด้านคุณภาพและการบริการว่า อ.ส.ค. ควรปรับปรุงระบบงาน และพนักงานให้สอดคล้องกับกลยุทธ์การตลาดเชิงรุก || The subjects of this study are (1) supply chain management especially of UHT Milk, in Dairy Farming Organization of Thailand (D.P.O.). (2) Suppliers’ attitudes to producers delivery and service quality, (3) Producers’ attitudes to suppliers about the same, and (4) the attitude of distributors. Questionnaires were used to collect the data. Percentage, mean and standard deviation via SPSS were employed to analyze the data, while they were in depth interviews with the D.P.O. executive. It was found that (1) D.p.o. inventory turnover was lower than the milk industry average : เท 2003, there are 54.97 days per cycle. D.p.o. stores product in warehouses and public warehouse, and transports to distributor in 44 hours. Service levels were 85-95%, mean costs of transportation mean were 1.88-5.25 % of product value. (2) Suppliers have mean costs of transportation at 350 baht per ton. They were trusting about quality control and payment, but there were delays. (3) Employees’ attitudes were their suppliers must supply quality raw materials’ while there should be join planning of raw material deliveries. (4) Distribution process was 1-4 days per cycle, with transportation costs due raging 0.32 - 7.00 %. Distributors thought D.p.o. should adjust working process and staff for an aggressive marketing strategy. Recommendation D.p.o should have cleave plans of activity with suppliers and distributors, operating results should be should with suppliers and distributors as stakeholders in the dairy industry. Mean while, there should he other milk products made beside UHT.

本研究旨在达成以下四项目标：1）探究泰国乳业促进组织（Dairy Farming Organization of Thailand, D.P.O.，简称อ.ส.ค.）针对超高温灭菌乳（UHT Milk）的供应链管理流程；2）调研供应商对生产方的交付表现与服务质量的评价；3）调研生产方对供应商的交付表现与服务质量的评价；4）调研分销商对生产方的交付表现与服务质量的评价。

本研究的调研样本涵盖三类群体：泰国乳业促进组织的生鲜牛奶供应商/配送商共40家、该组织一线操作人员共110名、该组织的牛奶产品分销商共43名，均严格按照三类群体的专属名单选取。

本研究采用针对各群体工作场景定制的交付与服务质量评价问卷，其信度系数依次为0.69、0.86与0.85。数据分析采用频数、百分比、均值与标准差，借助商用统计分析软件SPSS完成，并对D.P.O.高管开展深度访谈，以了解该组织的供应链管理政策与实施效果。

研究结果如下：
1. D.P.O.通过签订合同收购生鲜牛奶，用于生产超高温灭菌乳及其他乳制品，并将产品储存于仓库中。佛历2546年（对应公历2003年）的库存周转率为54.97天/周转周期，低于乳业行业平均水平。该组织自营仓库与外包公共仓库存储产品，平均可在44小时内完成超高温灭菌乳的配送，按时按量履约率达85%-95%，物流成本占产品价值的1.88%-5.24%；此外供应商的平均运输成本为每吨350泰铢。
2. 供应商对D.P.O.的生鲜牛奶质量检测与付款环节较为信任，但在生鲜牛奶质量检测环节存在服务延迟问题。
3. 生产方（即D.P.O.员工）认为，优质供应商需具备可靠的原材料质量保障能力，且应与生产方协同规划原材料交付计划。
4. 分销商的配送周期为1-4天，采用现款交易模式，物流成本占比为0.32%-7.00%。分销商认为D.P.O.应优化工作流程与人员配置，以匹配激进式市场营销战略。

研究建议：D.P.O.应与供应商、分销商制定清晰的协同工作计划，并将运营成果与作为乳业产业链利益相关方的供应商和分销商共享；同时，除超高温灭菌乳外，还应开发其他乳制品品类。