sGravenhofplein, Hulst, Gemeente Hulst

<p>In opdracht van de gemeente Hulst zijn in maart 2009 een archeologisch bureauonderzoek en een Inventariserend Veldonderzoek (IVO) karterende fase (door middel van boringen) uitgevoerd in verband met de geplande (her)ontwikkeling van het plangebied aan het ’s Gravenhofplein in Hulst, gemeente Hulst. Er zal een parkeerkelder worden aangelegd. De exacte verstoringsdiepte is niet bekend, maar zal naar schatting enkele meters bedragen. Het plangebied is opgedeeld in twee deelgebieden: A (in en rond het voormalige postkantoor) en B (parkeerplaats op het ’s Gravenhofplein).<br>Het bureauonderzoek heeft uitgewezen dat in het plangebied archeologische waarden vanaf het Laat Paleolithicum aanwezig kunnen zijn. Deze kunnen worden aangetroffen in de top van de dekzandrug, die op een diepte van 100 tot 400 cm –mv wordt verwacht. Hierop was bewoning mogelijk tot ca. 1500 v.Chr. (Midden-Bronstijd), toen door vernatting van het landschap veen werd gevormd.<br>Er zijn in de omgeving van het plangebied geen aanwijzingen dat voor het begin van de Late Middeleeuwen dit veen is ontgonnen. Het veen dat zich boven het dekzand vormde is vermoedelijk afgegraven. Boven het zand wordt derhalve een ophogingspakket uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd verwacht. Dit houdt zeer waarschijnlijk samen met het Minderbroedersklooster dat halverwege de 15e eeuw in het plangebied is gebouwd en de aanleg van vestingwerken in dezelfde periode. Voor die tijd was het terrein vermoedelijk niet bebouwd. Mogelijk is tussen het zand en het pakket een dunne laag van mariene afzettingen aanwezig. Het booronderzoek heeft uitgewezen dat de oorspronkelijke bodem van het dekzand niet meer aanwezig is. Derhalve zijn eventuele archeologische waarden daterend van voor de Late Middeleeuwen waarschijnlijk niet meer aanwezig. Ook de veenlaag boven het zand is niet meer aanwezig, uitgezonderd één boring. Hier is de veenlaag echter vermoedelijk niet meer intact. Er zijn twee concentraties van boringen aan te wijzen waar indicaties zijn aangetroffen voor exploitatie van het veen ten behoeve van zoutwinning. Ook is het mogelijk dat veen van elders aan is gevoerd en hier is verwerkt.<br>In deelgebied A kunnen voornamelijk archeologische waarden die samenhangen met de aanleg van vestingwerken worden gevonden. Historische bronnen tonen aan dat een eerste omwalling reeds in de Late Middeleeuwen werd aangelegd, maar het booronderzoek heeft hier enkel archeologische indicatoren uit de Nieuwe tijd opgeleverd. Op basis van historische bronnen en eerder onderzoek wordt aangenomen dat in deelgebied B vooral resten van het Minderbroedersklooster kunnen worden aangetroffen. Dit is in de 15e eeuw in het plangebied opgetrokken. Er zijn geen aanwijzingen dat het gebied voor de bouw van het klooster bebouwd is geweest. Wel kunnen mogelijk archeologische waarden die samenhangen met de aanwezigheid van een natuurlijke haven voordat het klooster werd gebouwd, zoals scheepsresten en kadewanden, aanwezig zijn. Vanwege het ontbreken van veen is de kans op het aantreffen van archeologische waarden in situ uit de IJzertijd en Romeinse tijd in zowel plangebied A als plangebied B zeer klein.<br>Tijdens het booronderzoek is geconstateerd dat in het hele plangebied archeologische waarden aanwezig zijn uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd. Deze worden onder een zandige ophooglaag van 20 tot 80 cm dikte verwacht. Tot het dekzand, waarvan de diepteligging varieert van 150 tot meer 500 cm –mv, kunnen deze worden aangetroffen. Op basis van de resultaten van het Inventariserend Veldonderzoek wordt daarom geadviseerd om archeologisch vervolgonderzoek uit te laten voeren in de vorm van een proefsleuvenonderzoek. In deelgebied A worden voornamelijk resten van vestingwerken verwacht, in deelgebied B met name resten van het Minderbroedersklooster, zoals bijvoorbeeld funderingen en graven.</p>

受赫尔斯特（Hulst）市政府委托，2009年3月于赫尔斯特市斯赫拉芬霍夫广场（’s Gravenhofplein）的规划地块内，针对该地块的计划（再）开发项目开展了考古室内研究与勘探性野外调查（Inventariserend Veldonderzoek, IVO）的测绘阶段（采用钻探手段）。该地块将建设地下停车场，目前确切的扰动深度尚未明确，预估为数米量级。规划地块划分为两个子区域：A区（前邮政局及其周边区域）与B区（斯赫拉芬霍夫广场停车场区域）。
室内考古研究结果显示，规划地块内可能存在旧石器时代晚期的考古遗存，这类遗存大概率分布在覆盖砂岗地（dekzandrug）顶部，埋深为阿姆斯特丹基准面下100至400厘米。该区域在公元前1500年左右（中青铜时代）仍适宜人类居住，后因景观湿地化形成泥炭层。
规划地块周边暂无证据表明，中世纪晚期之前该区域的泥炭层曾被开采。覆盖于砂层之上的泥炭层大概率已被剥离。因此砂层之上推测存在中世纪晚期至近代的堆积层，这大概率与15世纪中期在本区域修建的小兄弟会修道院（Minderbroedersklooster）以及同期防御工事的修建有关。在此之前该区域大概率未被开发建设。砂层与堆积层之间可能存在一层薄海相沉积层。钻探结果显示，覆盖砂岗地的原生土层已不复存在，因此中世纪晚期之前的考古遗存大概率已无存。砂层之上的泥炭层也仅在一处钻孔中被发现，但该泥炭层大概率已遭破坏。两处钻孔集中区域显示出曾为提取泥炭以制盐而进行开采的迹象。此外也不排除有外来泥炭被转运至此处并进行处理的可能性。
A区内主要可能发现与防御工事修建相关的考古遗存。历史文献显示，中世纪晚期已修建了首批防御围墙，但钻探仅发现了近代的考古遗存。结合历史文献与既往研究，B区内大概率存在小兄弟会修道院的遗存，该修道院于15世纪建于本规划地块内。暂无证据表明修道院修建前该区域已被开发建设。不过可能存在与修道院修建前天然港口相关的考古遗存，例如船舶残骸与岸墙遗迹。由于泥炭层缺失，A、B两区发现铁器时代与罗马时期原位考古遗存的概率极低。
钻探调查显示，整个规划地块内均存在中世纪晚期至近代的考古遗存，这类遗存分布于厚20至80厘米的砂质堆积层之下，埋深范围为阿姆斯特丹基准面下150厘米至500厘米以上（覆盖砂岗地的埋深存在波动）。基于勘探性野外调查的结果，建议开展进一步考古工作，采用试掘槽调查（proefsleuvenonderzoek）的形式。其中A区主要预期发现防御工事遗存，B区则以小兄弟会修道院遗存为主，例如地基与墓葬遗迹。