Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende en karterende fase Vlasbergen 1 te Uffelte, gemeente Westerveld (DR) Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende en karterende fase Vlasbergen 1 te Uffelte, gemeente Westerveld (DR)

<p>Laagland Archeologie heeft in januari 2024 een Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende en karterende fase uitgevoerd aan de Vlasbergen 1 te Uffelte. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom de geplande bouw van nieuwe woningen.<br>Het onderzoek is uitgevoerd conform de protocollen SIKB KNA 4002 en 4003. Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd.<br>Het plangebied ligt op gordeldekzandwelvingen. Deze kenmerken zich door weinig reliëf. Het dekzandpakket is vermoedelijk dun: op basis van een geologische boring is een dekzanddikte van circa 30 cm te verwachten. Eronder ligt grondmorene. Ruwweg in de periode Midden-Neolithicum ? Vroege Bronstijd was het terrein bedekt met veen, maar vermoedelijk is het terrein aldoor drassig geweest. Dit wordt ondersteund door het aanwezige bodemtype en het historisch gebruik.<br>Bodemkundig is een veldpodzolbodem te verwachten. Tussen 1832 en 1900 is het noordelijke deel in ontginning genomen en in de loop van de afgelopen eeuw volgt het resterende plangebied. In de loop van de afgelopen eeuw hebben er op twee verschillende locaties gebouwen (schuren) gestaan; een daarvan is nog aanwezig. Ongeveer 340 m ten oosten van het plangebied stroomt de nu gekanaliseerde Oude Vaart. In/nabij het beekdal zijn binnen het onderzoeksgebied resten uit het Mesolithicum en IJzertijd bekend. Oostelijk ligt de oude kern van Uffelte (tevens AMK-terrein). Hier kunnen resten uit de Vroege Middeleeuwen en later worden verwacht. Het plangebied maakt geen deel uit van de oude bewoningskern.</p><p>Op basis de nabijheid van de Oude Vaart en een wat hogere ligging van het plangebied kunnen resten uit de periode Laat-Paleolithicum ? Vroeg-Neolithicum worden verwacht. Resten uit deze periode worden meestal op kleine dekzandopduikingen in een beekdal aangetroffen. Het plangebied ligt echter enkele honderden meters van het beekdal en dichter bij de waterstroom zijn op het AHN diverse opduikingen te zien die waarschijnlijk geschikter waren voor bewoning in die periode. Mogelijk echter vormde het plangebied een overgangsgebied tussen zand- en veengronden, wat het terrein wellicht interessant maakte voor bewoning. Voor wat betreft de periode Laat-Paleolithicum ? Vroeg-Neolithicum wordt daarom een middelhoge verwachting aangehouden.<br>Bodemkundig was het terrein waarschijnlijk ongeschikt voor vroegere landbouwtechnieken. De geringe dikte van het aanwezige dekzandpakket met direct daaronder een slecht-waterdoorlatende grondmorene, de aanwezigheid van een veldpodzolbodem en een ontginning die pas rond 1900 lijkt te zijn gestart ondersteunen deze stelling. Voor het grootste deel van de periode Midden-Neolithicum tot en met de Nieuwe Tijd kan daarom een lage verwachting worden gehanteerd. Een uitzondering vormt wellicht de IJzertijd. Uit diverse archeologische bronnen is bekend dat men met name in deze periode vaak de wat vochtiger gronden opzocht. Dit had mogelijk te maken met een klimaatsoptimum, waardoor de hogere zandgronden vermoedelijk te droog waren. Gelet op de nabije ijzertijdvindplaats kunnen resten uit deze periode ook in het plangebied worden verwacht (middelhoge verwachting) .<br>Het uitgevoerde verkennende booronderzoek heeft tot doel het verwachtingsmodel te toetsen en zo nodig aan te vullen. Hiertoe zijn verspreid over het toegankelijke deel van het plangebied verkennende boringen gezet. In dit stadium is verkennend booronderzoek de meest efficiënte onderzoekswijze om de archeologische potentie van het plangebied in kaart te brengen.<br>Uit het verkennend booronderzoek blijkt dat de bodem overwegend tot in de C-horizont is verstoord. De kans dat het gebied nog archeologische resten met een intacte archeologische context bevat wordt daarom laag geacht. De C-horizont bestaat hoofdzakelijk uit lemige, grindhoudende zanden of zandig leem die zijn geïnterpreteerd als de C-horizont van een beekeerdgrond.<br>In één boring is een intacte podzolbodem aangetroffen. Hier is sprake van een veldpodzolbodem. Deze locatie was waarschijnlijk voldoende ontwaterd om geschikt te zijn voor bewoning in de periode Laat-Paleolithicum ? Vroeg-Neolithicum. De kans op resten uit de IJzertijd is, gezien de geringe omvang en de nabije zeer drassige gronden, te verwaarlozen. Rondom deze boring zijn vier karterende boringen gezet. In deze boringen zijn geen archeologische indicatoren waargenomen. De aanwezigheid van een mogelijke steentijdvindplaats kan daarom naar laag worden bijgesteld.<br>Op basis van de resultaten van de veldonderzoeken wordt geadviseerd om geen vervolgonderzoek uit te voeren en het plangebied vrij te geven voor het aspect archeologie.<br>Dit advies is in handen van de bevoegde overheid, de gemeente Westerveld. De gemeente wordt hierin vertegenwoordigd door haar deskundige, mevr. drs. M. Montforts (Libau).<br>Mochten tijdens de werkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden aangetroffen, of resten waarvan redelijkerwijze kan worden vermoed dat het om archeologische resten gaat, dan geldt op grond van de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht. Dit kan bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE, www.cultureelerfgoed).<br>?</p>

低地考古事务所（Laagland Archeologie）于2024年1月在乌费尔特（Uffelte）的弗拉斯贝根1号地块开展了案头考古调查与探索填绘型系统性田野考古工作，本次工作服务于新建住宅项目的空间规划审批流程。
本次调查严格遵循SIKB KNA 4002与4003号规程开展。案头调查的核心目标为构建考古预期模型，核心研究问题为：规划地块内是否存在考古遗存，若存在则需明确其组合类型、年代、埋藏深度与保存完整性。为此，研究团队查阅了地貌学、考古学与历史学相关资料。
规划地块位于环带状覆盖沙隆起地貌区，该区域地形起伏极小。推测覆盖沙层厚度较薄：基于地质钻孔数据，预计覆盖沙厚度约为30厘米，其下为底碛层。大致在中新石器时代至早期青铜时代，该区域曾被泥炭覆盖，但推测该区域长期处于沼泽状态，这一推测可通过现有土壤类型与历史土地利用情况得到佐证。
从土壤学角度推测，该区域应为野地灰化土。1832年至1900年间，地块北部完成垦殖；近一个世纪以来，剩余地块也逐步得到开发。近百年间，地块内两处不同位置曾建有谷仓，其中一处至今尚存。规划地块东侧约340米处为已渠化的老运河（Oude Vaart）。在河谷地带及研究范围内的邻近区域，已发现中石器时代与铁器时代的考古遗存。地块东侧为乌费尔特旧镇区（同时为AMK管理地块），此处可预期存在早期中世纪及更晚时期的考古遗存，但规划地块并不属于旧镇区范围。
基于老运河的邻近性与规划地块稍高的地势，可预期存在旧石器时代晚期至新石器时代早期的考古遗存。该时期的遗存通常发现于河谷内的小型覆盖沙丘地带，但规划地块距河谷仅数百米，而在荷兰国家最新高程模型（Actueel Hoogtebestand Nederland，简称AHN）中可见靠近水道的多处沙丘，这些区域或许更适合该时期的人类定居。不过，规划地块可能曾作为砂质土地与泥炭土地的过渡地带，这或许使其具备定居吸引力。因此，针对旧石器时代晚期至新石器时代早期遗存，本次研究设定为中等预期概率。
从土壤条件来看，该区域大概率不适用于早期农耕技术：覆盖沙层厚度较薄，其下为透水性极差的底碛层，加之野地灰化土的土壤属性，以及垦殖活动直至约1900年才启动的历史背景，均可佐证这一点。因此，除铁器时代外，从中新石器时代至近现代的绝大多数时期，考古遗存预期概率均为低水平。铁器时代或为例外：多项考古资料显示，该时期人类常选择湿度较高的土地进行活动，这可能与当时的气候适宜期有关，彼时较高的砂质土地可能过于干燥。结合邻近的铁器时代遗存发现点，规划地块内也可预期存在该时期的遗存（中等预期概率）。
本次开展的勘探钻孔调查旨在验证并补充前述考古预期模型。为此，研究团队在规划地块的可通行区域布设了若干勘探钻孔。在当前阶段，勘探钻孔调查是评估规划地块考古潜力的最高效手段。
勘探钻孔结果显示，该区域土壤直至C层均已受到扰动，因此该区域保存有完整埋藏环境的考古遗存的概率较低。C层主要由粉砂质含砾砂土或砂质粉土构成，被认定为溪滩土壤的C层。
在一处钻孔中发现了完整的灰化土剖面，该土壤为野地灰化土，其所在位置大概率具备足够的排水条件，适合旧石器时代晚期至新石器时代早期的人类定居。结合该区域狭小的范围与邻近的高沼泽土地，此处发现铁器时代遗存的概率可忽略不计。围绕该钻孔，研究团队布设了4个填绘钻孔，未在其中发现任何考古指示物。因此，该区域存在疑似石器时代遗存点的可能性可下调至低水平。
基于田野调查结果，研究团队建议无需开展后续考古工作，可就考古影响层面批准该规划地块的开发。
本建议已提交至主管部门——韦斯特费尔德市镇政府（Gemeente Westerveld），该市镇由其专家M. Montforts女士（Libau）负责对接。
若在施工过程中意外发现考古遗存，或疑似具有考古价值的遗存，根据《荷兰遗产法》第5.10条，相关方需履行报告义务。报告可提交至荷兰国家文化遗产局（Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed，简称RCE，官网：www.cultureelerfgoed.nl）。
？