Utrecht Utrecht Oudegracht 74 Opgraving

<p>In opdracht van Wildschut Beheer BV heeft ADC ArcheoProjecten een archeologische opgraving uitgevoerd aan de Oudegracht 74 in het centrum van Utrecht. Op deze locatie wordt een kelder onder het pand vergroot om als horecagelegenheid te dienen. De archeologische werkzaamheden vonden plaats van 24 november tot en met 9 december 2008. Daarbij zijn sporen uit de Middeleeuwen aangetroffen en is een duidelijke stratigrafie van ophogingslagen gedocumenteerd.</p><p>Voordat de archeologische opgraving aan de Oudegracht 74 heeft plaatsgevonden, is er door de gemeente Utrecht archeologisch onderzoek uitgevoerd in de kelder van het pand aan de Oudegracht 74-76. Bij dit onderzoek zijn ook ophogingslagen aangetroffen en is aardewerk verzameld. De resultaten van dit onderzoek staan ook in dit rapport beschreven.</p><p>De opgraving bestond uit het laagsgewijs opgraven van twee blokken grond, die zich onder het pand aan de Oudegracht 74 bevonden. Deze blokken zijn opgebouwd uit ophogingslagen uit de Middeleeuwen. In die tijd is de grond opgehoogd met veen, om zo bescherming te bieden tegen het water van de Oudegracht. Ter versteviging is het veen afgedekt met kleilagen. Doordat het veen inklinkt, is regelmatig een nieuw pakket grond nodig. Uiteindelijk is dit pakket metershoog geworden. Omdat er nooit een kelder is aangebracht onder het pand Oudegracht 74, zijn deze ophogingslagen nooit verstoord of verwijderd. Een mooie kans voor de archeologie om deze lagen nu nader te onderzoeken.<br>Veel vondstmateriaal In de ophogingslagen is veel vondstmateriaal aangetroffen. In totaal is bijna 26 kilo aardewerk verzameld en ook een ruime hoeveelheid botmateriaal. Dit is in de ophogingslagen terecht gekomen als afval. Door dit ‘afval’ kunnen de lagen gedateerd worden en is duidelijk te zien dat de oudste ophogingslagen vanaf de 11e eeuw voorkomen en de jongste aangetroffen lagen in de 14e eeuw gedateerd worden. Door het botmateriaal te onderzoeken kan nagegaan worden welke diersoorten gegeten zijn.</p><p>De ophogingslagen zijn niet jonger dan de 14e eeuw. In de 13e eeuw wordt een stenen pand aan de Oudegracht 76 gebouwd, waarbij de vloer van dit pand de lagen heeft afgedekt. Aan het einde van de 13e eeuw of het begin van de 14e eeuw is ook de fundering van het pand van de Oudegracht 74 aangebracht. In deze fundering is een waterput aangebracht: de put is in verband gemetseld met de beide muren. Onder de put is een greppel aangetroffen die watervoerend is geweest. In de muur van de fundering en dus ook van de put zat een nis. De functie van deze nis is niet bekend.</p><p>Zowel ter hoogte van Oudegracht 74 als 76 zijn rijen van houten paaltjes aangetroffen. Meestal staan ze langs een greppel. Zij bevinden zich onder de ophogingslagen en zijn de oudste archeologische sporen die zijn aangetroffen. De stakenrijen staan of haaks op de Oudegracht, of lopen parallel hieraan. Ze worden geïnterpreteerd als perceelaanduidingen. Er zijn geen bewijzen om deze sporen te verbinden aan het graven van de Oudegracht, eind 10e eeuw. De sporen worden gedateerd in de 10e of 11e eeuw. Er wordt verondersteld dat na de aanleg van de Oudegracht, het onderzoeksgebied in gebruik is genomen. Het archeologisch onderzoek aan de Oudegracht 74 en 76 heeft plaatsgevonden in de kelders van deze panden. Omdat de doorgang te klein was, was het niet mogelijk met een graafmachine te werken. Al het onderzoek is dan ook met de hand gedaan. Dit geldt dus ook voor het opgraven (afgraven) van de ophogingslagen, die op één locatie een blok vormden van 3 x 3 x 3 m. Daartegenover stond dat we geen last hadden van kou en regen.</p>

受Wildschut Beheer BV委托，ADC ArcheoProjecten于乌得勒支市中心的奥特格拉赫特74号（Oudegracht 74）开展考古发掘工作。该建筑下方的地下室正被扩建为餐饮经营场所。本次考古作业于2008年11月24日至12月9日期间进行，期间发现了中世纪时期的考古遗存，并对清晰的堆积层地层序列进行了建档记录。
在奥特格拉赫特74号的考古发掘正式开展前，乌得勒支市政当局已先于该建筑74-76号的地下室开展了考古调查。此次调查同样发现了堆积层，并收集了陶器标本。本次调查的相关结果亦收录于本报告中。
本次发掘工作针对奥特格拉赫特74号建筑下方的两处土方区块开展分层发掘。该两处区块均由中世纪时期的堆积层构成。当时人们通过堆积泥炭来抬高地面，以抵御奥特格拉赫特河（Oudegracht）的河水侵袭；为加固泥炭层，又在其表面覆盖黏土层。由于泥炭会发生沉降，因此需要定期添加新的土层单元，最终该土层堆积厚度达到数米。由于奥特格拉赫特74号建筑从未修建过地下室，这些堆积层从未遭到扰动或破坏，为考古学研究该地层提供了绝佳的契机。在堆积层中出土了大量遗物：总计收集了近26千克陶器标本，以及数量可观的动物骨骼遗存。这些遗物原本作为废弃物被丢弃在堆积层中。通过对这些“废弃物”的分析，可以对堆积层进行断代：目前发现的最早堆积层形成于11世纪，最晚的堆积层可追溯至14世纪。通过对动物骨骼遗存的研究，可以还原当时人们的食用动物种类。
本次发现的堆积层年代不晚于14世纪。13世纪，奥特格拉赫特76号的石质建筑完工，其建筑地面覆盖了原有堆积层。13世纪末至14世纪初，奥特格拉赫特74号建筑的地基被修建完成，地基内设有一口水井：水井与两侧墙体连为一体。水井下方发现了一条曾作为蓄水设施的沟壕。地基（即水井墙体）上设有一处壁龛，其具体功能暂未明确。
在奥特格拉赫特74号与76号区域均发现了成排的木桩，这些木桩大多沿沟壕分布，且埋藏于堆积层下方，是本次发掘中发现的年代最早的考古遗存。桩列要么与奥特格拉赫特河（Oudegracht）垂直，要么与其平行，研究人员将其解读为地块界标。目前尚无证据表明这些遗存与10世纪末奥特格拉赫特河的开凿有关，其年代可追溯至10或11世纪。研究人员推测，奥特格拉赫特河开凿完成后，本次调查区域即被投入使用。本次针对奥特格拉赫特74号与76号的考古调查均开展于建筑地下室内部，由于通道过于狭窄，无法使用挖掘机开展作业，因此所有考古工作均以手工方式完成。包括对堆积层的发掘（即剥离土层）也均采用手工操作，该发掘区块单处尺寸为3×3×3米。不过值得庆幸的是，本次作业未受严寒与降雨的干扰。