Archeologisch vooronderzoek in het kader van nieuwvestiging aan de Lambertusstraat 11a te Hedikhuizen, gemeente Heusden

Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie heeft een archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennende fase) uitgevoerd voor een plangebied aan de Lambertusstraat 11a te Hedikhuizen, gemeente Heusden (kaart 1; afbeelding 1). Circulaire bouwmaterialen b.v. is betrokken bij de wijziging van het bestemmingsplan ten behoeve van nieuwvestiging. Het plangebied heeft een oppervlakte van ca. 0,77 ha en is momenteel onbebouwd. De ontwikkeling bestaat uit een opstal voor het stallen van vrachtwagens, materieel en materialen van het sloopbedrijf. Het dak van de opstal wordt met zonnepanelen bekleed en zal als zonnepark functioneren. Men is voornemens het plangebied te ontgraven en de opstal verdiept aan te leggen, waarschijnlijk een meter beneden huidig maaiveld (afbeelding 2). Voorafgaand aan de ontwikkelingen dient in kaart gebracht te worden of zich binnen het onderzoeksgebied behoudenswaardige archeologische resten (zouden kunnen) bevinden, die tegen de achtergrond van de bodemingrepen gevaar lopen. Op basis van het bureauonderzoek gold voor het gehele plangebied een hoge archeologische verwachting. Binnen het plangebied werden oever- en beddingafzettingen verwacht van twee stroomgordels, de Hoorzik en het Oude Maasje. Door de relatief hoge ligging was het gebied geschikt voor bewoning vanaf de Late Bronstijd tot Late IJzertijd – midden Romeinse Tijd. Op basis van historisch kaartmateriaal blijkt echter dat het plangebied tot in de Nieuwe Tijd in agrarisch gebied heeft gelegen en dat bewoning pas vanaf 1900 nabij het plangebied heeft plaatsgevonden. Om dit verwachtingsmodel te toetsen is op 22 juli 2021 een inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende boringen uitgevoerd. Tijdens het veldonderzoek zijn alleen in de bouwvoor indicatoren (dakpan en bouwpuin) uit de moderne tijd aangetroffen. De bodemopbouw geeft een sequentie van natuurlijke afzettingen die op- en rond een stroomrug te verwachten is, zonder de aanwezigheid van vegetatiehorizonten of fosfaatvlekken. Menselijke bewoning in de late prehistorie tot de Middeleeuwen lijkt daarmee onwaarschijnlijk. Vermeld dient te worden dat het booronderzoek verkennend van aard was en niet gericht op het opsporen van archeologische vindplaatsen. De archeologische verwachting kan daarom naar beneden worden bijgesteld. Advies. Op basis van de resultaten van onderhavig onderzoek is de archeologische verwachting voor het gehele plangebied bij te stellen naar ‘laag’. Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie adviseert dan ook geen vervolgstappen in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ). Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Heusden, om op basis van dit rapport en het daarin geformuleerde advies een besluit te nemen ten aanzien van het voortzetten of beëindigen van het onderzoeksproces. Ook nadat het archeologisch onderzoek is afgerond, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische toevalsvondst wordt gedaan, is het wenselijk om voorafgaande aan de werkzaamheden een werkprotocol toevalsvondsten op te stellen. De uitvoerder van het grondwerk wordt daarmee geïnstrueerd wat te doen bij een dergelijke vondst. Het is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Heusden, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Naschrift. Het bevoegd gezag heeft het selectieadvies overgenomen; zie bijlage 3 (Selectieadvies archeologische monumentenzorg (Erfgoed ’s-Hertogenbosch), d.d. 1 augustus 2022).

Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie 为荷兰赫斯登（Heusden）市赫迪克胡森（Hedikhuizen）地区兰伯图斯街（Lambertusstraat）11a号规划地块开展了考古室内研究与系统性野外调查（勘探阶段），相关内容见图1、插图1。
循环建筑材料有限公司（Circulaire Bouwmaterialen B.V.）参与本次新建项目相关的土地用途规划变更事宜。
本次规划地块总面积约0.77公顷，目前未建有任何构筑物。
本次开发项目拟建设一座用于停放货车、存放拆迁作业设备及物料的建筑。
该建筑屋顶将铺设太阳能光伏板，兼具小型光伏电站功能。
项目方计划对规划地块进行土方开挖，并下沉式建设该建筑，预计施工基面低于当前地面约1米（插图2）。
在开展开发作业前，需先探明研究区域内是否存在可能因本次土方作业受到破坏的具有保护价值的考古遗存。
根据前期室内考古研究，整个规划地块被判定为具有较高考古潜力。
规划地块内被推测存在两条古河道（霍尔济克河（Hoorzik）与旧马斯河（Oude Maasje））的河漫滩与层积沉积层。
由于地势相对较高，该区域自晚青铜时代至晚铁器时代—罗马时代中期均具备人类居住的适宜条件。
但结合历史地图资料分析可知，直至近代，该地块仍为农业用地，且仅在1900年之后地块周边才出现人类居住活动。
为验证上述考古潜力评估模型，项目组于2021年7月22日采用勘探钻孔法开展了系统性野外调查。
本次野外调查仅在耕作层内发现了现代遗物（陶瓦与建筑碎料）。
土层剖面显示为自然沉积序列，推测形成于古河漫滩之上及周边区域，未发现植被层或磷异常聚集区。
由此可推断，该区域在晚史前时代至中世纪期间基本无人类居住活动。
需说明的是，本次钻孔勘探仅为勘探性质，并非以发现考古遗存为直接目标。
因此，该地块的考古潜力评估等级可下调。

### 评估建议
基于本次研究结果，整个规划地块的考古潜力评估等级可调整为“低”。Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie 建议无需开展考古遗产保护（Archeologische Monumentenzorg，简称AMZ）框架下的后续工作。
最终决策权归属主管单位赫斯登市人民政府，相关方可结合本报告及其中提出的建议，决定是否继续推进或终止本次考古研究流程。
即便本次考古研究完成后，考古意外发现或观测的报告义务依然有效（依据《遗产法》（Erfgoedwet）第5.10条“考古意外发现”款）。
由于无法完全排除在后续土方作业中发现考古意外遗存的可能性，建议在施工作业前制定《考古意外发现处置工作规程》。
该规程可明确土方作业方在发现此类遗存时的处置流程。
同时需提醒土方作业方，其负有尽快向主管单位赫斯登市人民政府及荷兰国家文化遗产局（Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed）报告的法定义务。

### 附记
主管单位已采纳本次遴选建议，详见附件3（《考古遗产保护遴选建议（斯海尔托亨博斯遗产机构）》，2022年8月1日）。