Plangebied Willibrordusstraat te Batenburg, gemeente Wijchen: Een archeologisch proefsleuvenonderzoek, een archeologische opgraving en een opgraving variant archeologische begeleiding. Plangebied Willibrordusstraat te Batenburg, gemeente Wijchen. Een archeologisch proefsleuvenonderzoek, een archeologische opgraving en een opgraving ? variant archeologische begeleiding.

<p><p>Inleiding In opdracht van de gemeente Wijchen heeft RAAP van 17 februari 2022 tot en met 18 september 2023 drie archeologische onderzoeken uitgevoerd in het kader van het project ?Willibrordusstraat? in de gemeente Wijchen. De drie onderzoeken betreffen een proefsleuvenonderzoek (WYWB3), een opgraving (WYWB5) en een opgraving ? variant archeologische begeleiding (WYWB6). In overleg met de bevoegde overheid is besloten de drie onderzoeken in één rapport te publiceren.<br>De doelstelling van het proefsleuvenonderzoek is het vaststellen van de archeologische waarde van het terrein dan wel de archeologische vindplaats. Voor de opgraving en de opgraving variant - archeologische begeleiding was het doel het veiligstellen van de wetenschappelijke informatie van de archeologische vindplaats binnen het plangebied, om daarmee informatie te behouden die van belang is voor de kennisvorming over het verleden (behoud ex situ).<br>Tijdens het onderzoek zijn in totaal vijf putten aangelegd. Werkput 5/1 is in twee vlakken aangelegd; daarnaast zijn in werkput 5/1 en 6/1 respectievelijk een derde en tweede vlak geadministreerd om binnen een klein oppervlak belangrijke bevindingen vast te leggen. In totaal is er 1215 m2 opgegraven.<br><p>Landschap Tijdens het onderzoek is gebleken dat binnen de plangebieden een rivierduin aanwezig. Dit duin blijkt niet te zijn ontstaan op het Terras X, dat elders in de omgeving ten noorden van de Maas voorkomt, maar op het laagterras. Dit blijkt een uitloper van het ten zuiden van de Maas gelegen laagterras en moet met het ontstaan van de meandergordel van Huisseling-Demen rond 3000 jaar geleden van de rest van het terras zijn afgesneden. In het westelijk deel van de plangebieden ligt een geul die in de nieuwe tijd is gedempt.<br><p>Archeologie De oudste archeologische resten op het rivierduin betreffen een urnbegraving met crematieresten uit de midden-bronstijd A. Andere dateerbare sporen in het rivierduin dateren uit de late middeleeuwen. De meeste sporen die in het rivierduin zijn ingegraven konden niet gedateerd worden. Wel zijn uit de periode tussen de midden-bronstijd en de late middeleeuwen vondsten gedaan. Het is echter niet te zeggen in hoeverre deze gebiedseigen zijn of van elders zijn aangevoerd. In de late middeleeuwen of nieuwe tijd werd het rivierduin in gebruik genomen als akker. Uit deze periode dateren akkerlagen en verschillende (gedempte) perceelsscheidingen. De geul in het westelijke deel van het onderzoeksgebied is in de 19e eeuw gedempt. De (gedempte) geul was aanvankelijk in gebruik als ?brede straat?, maar in de tweede helft van de 19e eeuw werd deze versmald tot een normale straat.<br><p>Aanbevelingen Met deze opgraving is de wetenschappelijke informatie ex situ bewaard, zodat verder archeologisch veldonderzoek niet meer aan de orde is. Er zijn geen belemmeringen meer voor de geplande bodemingrepen.<br>Mocht op een later moment opnieuw archeologisch onderzoek worden gedaan op het rivierduin, dan kan het zinvol zijn om een OSL-datering van het duinzand te laten doen. De resultaten van de onderhavige onderzoeken plaatsen de oudste bewoning van het huidige Batenburg namelijk tenminste 800 jaar eerder dan van tevoren werd verwacht. Gezien de context van de vindplaats op een op het laagterras ontstane rivierduin is oudere bewoning niet uit te sluiten. Middels een OSL-datering kan de ouderdom van het duin zelf worden bepaald. Op basis daarvan kan een nauwkeuriger archeologische verwachting worden gegeven.</p>

引言
受维凯恩（Wijchen）市委托，RAAP于2022年2月17日至2023年9月18日期间，在维凯恩市“维利布罗达斯街（Willibrordusstraat）”项目框架内开展了三项考古调查。三项调查分别为试槽考古调查（WYWB3）、考古发掘（WYWB5）以及带考古监管的变体发掘（WYWB6）。经与主管部门协商，决定将三项调查整合为一份报告发布。
试槽考古调查的目标为确定场地或考古遗址的考古价值；考古发掘及带考古监管的变体发掘的目标则是安全留存规划区域内考古遗址的科学信息，以保存对过去历史研究具有重要价值的资料（异地保存（ex situ））。
本次调查共布设5个探方。其中工作探方5/1分为两个发掘区，此外在工作探方5/1和6/1内分别增设了第三、第二个子区域，以在有限范围内记录重要考古发现。本次调查总发掘面积达1215平方米。

地貌
调查显示，规划区域内存在一处河漫滩沙丘（rivierduin）。该沙丘并非形成于马斯河以北区域常见的X阶地，而是形成于低阶地，属于马斯河以南低阶地的延伸部分，在约3000年前休斯林-德门（Huisseling-Demen）曲流带形成后，与阶地主体相分离。规划区域西侧存在一条近代填埋的沟渠。

考古
河漫滩沙丘上最古老的考古遗存为中青铜时代A期的火葬瓮墓。河漫滩沙丘上其他可定年的遗迹年代为中世纪晚期，多数嵌入沙丘的遗迹无法进行定年。不过在中青铜时代至中世纪晚期之间，该区域曾有文物出土，但无法确定这些文物是本地原生遗存还是外来搬运物。中世纪晚期至近代，该河漫滩沙丘被用作农田，留存有该时期的农田土层及多处（已填埋的）田界分隔遗迹。规划区域西侧的沟渠于19世纪被填埋，最初为“宽街”，19世纪下半叶被缩窄为普通街道。

建议
本次发掘已完成考古遗存科学信息的异地保存，无需再开展进一步的考古野外调查，规划中的土体工程已无考古阻碍。
若未来在该河漫滩沙丘开展考古调查，可考虑对沙丘砂进行光释光测年（OSL）。本次调查结果显示，现巴滕堡（Batenburg）区域的最早人类居住史比此前预期至少早800年。鉴于该遗址位于低阶地形成的河漫滩沙丘之上，不排除存在更早的人类活动痕迹。通过光释光测年可确定沙丘本身的形成年代，从而能够给出更为精准的考古预期。