Gravin Catharinalaan 1, Leidschendam, Gemeente Leidschendam-Voorburg

<p>In opdracht van de gemeente Leidschendam-Voorburg heeft IDDS Archeologie in mei 2014 een archeologisch bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek (IVO), verkennende fase, uitgevoerd aan de Gravin Catharinalaan 1 in Leidschendam, gemeente Leidschendam-Voorburg. De aanleiding voor dit onderzoek is de sloop van het voormalig schoolgebouw op de locatie. De doelstelling van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen en zo nodig aanvullen van de gespecificeerde verwachting.</p><p>Het plangebied is gelegen op een strandwal/duinpakket. In de top van de strandwal heeft zich een bodem gevormd. Vanaf de Brons-/IJzertijd is de strandwal bedekt geraakt met veen. Het veen is zandig als gevolg van ingewaaid zand. Op het veen ligt een zandlaag die waarschijnlijk geassocieerd kan worden met het bebouwen van het plangebied. Het veen is veraard door oxidatie als gevolg van het dalen van de grondwaterspiegel tot onder het veenpakket.</p><p>Uit het bureauonderzoek is gebleken dat voor het plangebied een hoge archeologische verwachting geldt voor vindplaatsen die dateren uit de periode Neolithicum tot Nieuwe tijd. Strandwallen waren vanwege hun relatief hoge ligging gunstige plaatsen voor bewoning. Ook kunnen resten van begraving en ander landgebruik worden aangetroffen. Sporen en vondsten die zijn aangetroffen op het nabijgelegen Prinsenhof maken de verwachting met name hoog voor vondsten en sporen met een datering in het Neolithicum. Uit de Nieuwe tijd worden met name resten van landbouw en percelering verwacht.</p><p>Sporen kunnen zich aftekenen in de top van het strandwalzand. Vondsten kunnen in de sporen of in de lagen daarboven worden aangetroffen. Tevens kan er een vondstlaag worden aangetroffen in de vorm van een laag zandig veen, vergelijkbaar met de vondstlaag die op het Prinsenhof aanwezig was.</p><p>Te verwachten archeologische resten bestaan uit grondsporen zoals paalsporen, kuilen, waterkuilen en greppels, structuren zoals huisplattegronden en spiekers en vondsten zoals aardewerk en vuursteen. Organische resten en metaal zullen in het zand slecht of niet bewaard zijn gebleven, behalve onder de grondwaterspiegel. In een eventuele veenlaag kunnen archeologische resten wel goed bewaard zijn gebleven.</p><p>Het veldonderzoek heeft de hoge verwachting uit het bureauonderzoek bevestigd. Als de bodemopbouw van het plangebied wordt vergeleken met de bodemopbouw die is aangetroffen ter plaatse van de neolithische vindplaats in het Prinsenhof, is duidelijk dat deze op beide locaties vergelijkbaar is. De top van de strandwal ligt in het plangebied op een diepte van 1,17 à 1,65 m – NAP, een niveau dat vergelijkbaar is of hoger ligt dan de intacte top van de zandrug die in het Prinsenhof is aangetroffen. De humeuze A-horizont die in het plangebied is aangetroffen, betreft de vondstlaag waarin in het Prinsenhof neolithisch materiaal is aangetroffen. Hoewel in het plangebied geen vondsten zijn aangetroffen in deze laag, kan gezien het verkennende karakter van het onderzoek niet worden uitgesloten dat er wel een vindplaats aanwezig is. </p><p>Op basis van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek wordt geadviseerd om voorafgaand aan de ndergrondse sloop vervolgonderzoek uit te laten voeren. Dit vervolgonderzoek kan het beste bestaan uit de aanleg van een antal proefsleuven. De proefsleuven zouden rondom de bestaande bebouwing kunnen worden aangelegd of ze zouden na de sloop van de bovengrondse delen van de bebouwing tussen de funderingsbalken kunnen worden gegraven. Bij het aanleggen van de proefsleuven dienen de veenlaag en de humeuze A-horizont laagsgewijs te worden ontgraven, waarbij vondsten per vak worden verzameld. Vervolgens kan een vlak worden aangelegd in de top van de strandwal.</p>

受莱岑丹-福尔堡市（Gemeente Leidschendam-Voorburg）委托，IDDS考古公司于2014年5月，在莱岑丹市格拉芬·卡塔里娜大道1号（Gravin Catharinalaan 1）场地开展了考古室内研究（bureauonderzoek）与勘探性田野调查（Inventarising Field Investigation, IVO）。本次调查的触发事由为场地内原有校舍建筑的拆除工程。其中，室内研究的目标是为规划区域制定明确的考古遗存预期，而勘探性田野调查的目标则是对该预期进行验证，并按需补充完善。
规划场地坐落于砂堤/沙丘复合体（strandwal/duinpakket）之上。砂堤顶部形成了成熟土层，自青铜时代-铁器时代起，该砂堤便被泥炭层覆盖。受风积砂的影响，该泥炭层呈砂质特征。泥炭层上方覆盖有一层砂层，推测与规划场地的前期建筑活动存在关联。由于地下水位下降至泥炭层以下，泥炭层因氧化作用发生了矿化降解。
室内研究结果显示，规划区域内新石器时代至近现代的考古遗存均具备较高的考古潜力。砂堤因地势相对较高，曾是史前人类宜居的优选区位，同时场地内也可能留存墓葬遗迹及其他土地利用痕迹。邻近的普林森霍夫（Prinsenhof）考古遗址已发现相关遗迹与遗物，进一步提升了本场地新石器时代遗存的预期概率。近现代遗存则以农业活动痕迹与地块划分遗迹为主。
考古遗迹大概率留存于砂堤顶部的砂层中，遗物则可能出现在遗迹本体或其上方地层内。此外，场地内还可能存在一层砂质泥炭构成的遗物堆积层，与普林森霍夫遗址发现的遗物层特征相似。
预期可发掘的考古遗存包括：柱洞、坑穴、水井、沟堑等遗迹，住宅基址、桩材等建筑结构，以及陶器、燧石等人工遗物。除地下水位以下区域外，砂层中的有机遗存与金属遗物保存状况较差，甚至完全不存；而在泥炭层中，考古遗存则可得到较好的保存。
本次勘探性田野调查证实了室内研究得出的高潜力考古预期。将规划区域的地层剖面与普林森霍夫新石器时代考古遗址的地层剖面对比可见，二者地层结构高度相似。规划区域内砂堤顶部的埋深为1.17~1.65米（荷兰国家基准面Nederlands Amsterdams Peil, NAP），该标高与普林森霍夫遗址中完整砂脊顶部的标高相当甚至更高。本次调查中发现的腐殖质A层（humeuze A-horizont），即普林森霍夫遗址出土新石器时代遗物的核心遗物层。尽管本次调查未在该层中发现遗物，但考虑到本次勘探的局限性，无法排除场地内存在考古遗址的可能性。
基于本次勘探性田野调查的结果，建议在地下拆除工程开展前启动后续考古调查。最佳的后续调查方案为布设若干探槽（proefsleuven）。探槽可设置在既有建筑周边，也可在拆除地面以上的建筑结构后，于基础梁之间开挖。开挖探槽时，需分层剥离泥炭层与腐殖质A层，并按发掘单元分类收集遗物。随后可在砂堤顶部布设完整的发掘揭露面。