Nieuwveen, Geerpolder, Gemeente Nieuwpolder (ZH.). Een Archeologisch Bureauonderzoek

<p>Door De Steekproef is in februari 2018 een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor een plangebied in de Geerpolder te Nieuwveen, gemeente Nieuwkoop, provincie Zuid-Holland (zie Figuur 1). Het plangebied bestaat uit twee delen; een noordelijk tracé met een lengte van circa 35 meter en een zuidelijk tracé circa 335 meter lang. De aanleiding voor het onderzoek is geplande verbreding van de sloten om de afvoer van water te verbeteren. De sloten worden verbreed en de slootkanten zullen tot een meter worden ontgraven. Deze werkzaamheden vormen mogelijk een bedreiging voor eventuele aanwezige archeologische resten in de bodem. Het doel van dit onderzoek is om vast te stellen wat de kans is op de aanwezigheid van archeologische waarden. Bij het bureauonderzoek is een archeologisch verwachtingsmodel opgesteld van het gebied aan de hand van beschikbare fysisch-geografische, archeologische en historisch-geografische informatie.<br> Het plangebied lag vanaf het laat-neolithicum in een veengebied dat doorbroken werd door rivieren en kreken. Langs de rivieren ontstonden verhogingen in het landschap, de oeverwallen en crevasseruggen. Voor mensen in het verleden kunnen deze verhoogde en droge plekken in het veen een aantrekkelijke vestigingsplaatsen zijn geweest.<br> Vanaf de middeleeuwen werd het veen in Zuid-Holland ontgonnen. Op historische kaarten uit de 17e is de drooggemaakte polder, wat later de Geerpolder zal worden genoemd, te herkennen. Tot aan de jaren zestig van de 20e eeuw blijft de Geerpolder grotendeels vrij van bebouwing. Bebouwing vanaf deze periode concentreert zich in het zuidelijk en westelijk deel van de polder, buiten het plangebied van dit onderzoek. <br> Een groot deel van het plangebied ligt in een stroomgordelzone. Op de cultuur historische kaart van de provincie Zuid-Holland heeft deze stroomgordel een hoge archeologische waarde op een diepte van -3 tot -5 meter beneden maaiveld en dieper dan -5 meter beneden maaiveld. Dit is ongeveer -4,5 tot -6,5 meter onder NAP. <br> Archeologisch onderzoek in de omgeving van de Geerpolder en onderzoeken waar de polder een onderdeel van was, zijn niet verder dan de inventariserende fase uitgevoerd. In de omgeving van het plangebied zijn geen archeologische vondsten gedaan.</p><p>Het selectie-advies door dr. J. Jelsma, senior KNA-archeoloog/prospector luidt: <br>In en rondom het plangebied heeft vanaf het laat-neolithicum mogelijke bewoning op oeverwallen plaatsgevonden. In het plangebied en de directe omgeving zijn echter geen aanwijzingen voor een archeologische vindplaats gevonden. De exacte verstoringsdiepte van de graafwerkzaamheden die nodig zijn voor het verbreden van de sloten is een meter. Omdat er geen aanwijzingen voor een vindplaats zijn en de trefkans op archeologie pas vanaf een diepte van -3 meter beneden het maaiveld hoog is, adviseren wij om bij graafwerkzaamheden tot een meter diepte geen vervolgonderzoek uit te voeren. <br> Tenslotte geldt voor al het toekomstig graafwerk dat als archeologische grondsporen worden aangetroffen en/of vondsten worden gedaan, dat deze conform de Erfgoedwet 2015, artikel 5.10 & 5.11 direct dienen te worden gemeld. Wij adviseren dit te doen bij de gemeente Nieuwkoop.</p>

本调查于2018年2月针对荷兰南荷兰省奈乌科普市尼乌芬镇吉尔普尔德内的一处规划地块开展了桌面考古评估（archeologisch bureauonderzoek，详见图1）。该规划区域分为两段：北段长约35米，南段长约335米。本次调查的缘起为规划实施的沟渠拓宽工程，旨在提升排水能力。工程内容包括拓宽沟渠，并开挖渠岸至1米深度。此类施工活动可能对地下潜在的考古遗存构成威胁。本研究的目标为评估该区域存在考古价值遗存的可能性。本次桌面考古评估通过整合现有自然地理、考古及历史地理资料，建立了该区域的考古预测模型。
规划区域自晚新石器时代起便处于一片被河流与溪涧割裂的泥炭沼泽地带。沿河区域形成了地势抬升的地貌单元，包括河岸阶地与决口砂脊。对于古代人类而言，这些泥炭沼泽中地势较高且干燥的区域或许是颇具吸引力的定居点。
自中世纪起，南荷兰省的泥炭沼泽便得到垦殖开发。在17世纪的历史地图中，这片日后被称为吉尔普尔德的排干圩田区域已可被辨识。直至20世纪60年代，吉尔普尔德仍基本未开发建设。该时期之后的建筑活动主要集中于该圩田的南部与西部区域，均位于本次调查范围以外。
规划区域的大部分区域位于河流冲积带内。根据南荷兰省的历史文化地图，该冲积带在地面以下-3米至-5米及-5米以下的深度范围内具有较高的考古价值，对应荷兰阿姆斯特丹高程基准（NAP）下约-4.5米至-6.5米的深度。
针对吉尔普尔德周边区域以及曾隶属于该圩田的区域开展的考古研究，仅止步于勘察登记阶段，尚未开展进一步工作。规划区域周边未发现任何考古遗存。

荷兰皇家艺术与科学院（KNA，Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen）高级考古学家/勘探师J. Jelsma博士出具的选址建议如下：
自晚新石器时代起，规划区域及周边范围内曾存在依托河岸阶地的潜在人类定居活动，但目前未发现任何考古遗址的相关证据。本次沟渠拓宽工程所需的开挖扰动深度为1米。鉴于未发现考古遗址的相关线索，且考古遗存的发现概率仅在地面以下-3米处才显著升高，因此建议在1米深度以内的开挖作业无需开展进一步考古调查。
最后，针对未来所有开挖作业中发现的考古遗迹或遗物，需严格遵照《2015年遗产法》（Erfgoedwet 2015）第5.10条与第5.11条的规定，立即向主管部门上报。建议上报至奈乌科普市市政当局。