Gemeente Arnhem, Plangebied Laarkwartier te Arnhem

Uit de voorbereiding op het booronderzoek blijkt dat het plangebied in een komgebied met holocene rivierafzettingen ligt. Deze zware klei is afgezet op terrasafzettingen (terras X) en mogelijk de Laag van Wijchen. In de top van het terras en Laag van Wijchen kunnen resten uit het laat-paleolithicum tot en met de bronstijd, maar meer waarschijnlijk mesolithicum-neolithicum aanwezig zijn. Dit is gebaseerd op de ligging van het archeologisch rijksmonument 515769, gelegen op circa 200 m ten westen van het plangebied. Ter plaatse van dit rijksmonument zijn resten van een nederzetting uit het mesolithicum, vroeg-neolithicum en midden-neolithicum aangetroffen gelegen op een door komklei afgedekte zandrug met een breedte van 60 m en een lengte van circa 200 m. Het hoogste punt ligt op 6,50-6,75 +NAP. De archeologische resten, bestaande uit vuursteen, verbrand bot en gebroken kwarts bevinden zich gemiddeld boven de 6 m +NAP. Op dit monument zijn in 2021 een aantal grondboringen gezet, waarbij binnen 3 m -mv (5,8 m +NAP) geen zand is aangetroffen dat gerekend kan worden tot Terras X. Wel zijn onder komklei geul- en oeverafzettingen aangetroffen. Bij een karterend booronderzoek dat in 2018 in het zuidoostelijke deel van het monument is uitgevoerd en bij een archeologische begeleiding op circa 10 m te oosten van het monument zijn tussen 5,5 en 6 m -mv archeologische resten aangetroffen die waarschijnlijk dateren uit het mesolithicum en/of neolithicum. Ter plaatse van het plangebied wordt het terras verwacht op een diepte van meer dan 3 m -mv (tussen 5,3 en 3,9 m +NAP). Terras X is na de bronstijd of mogelijk eerder afgedekt met relatief langzaam afgezette komafzettingen. Vanwege dit rustige afzettingsmilieu zal er waarschijnlijk weinig erosie van het onderliggende niveau zijn opgetreden. Uit het veldonderzoek blijkt, dat met name in het noordelijke deel grote hoeveelheden puin en meer dan een meter dik ophoogzand voor komen. Door de grondslag was het niet altijd mogelijk boringen tot in Terras X door te zetten, maar over het algemeen is een goed beeld verkregen van de bodemopbouw en de diepte van Terras X. De top van de afzettingen van de Formatie van Kreftenheye ligt tussen 2,7 en 4 m -mv (tussen 6 en 4,7 m +NAP). Ter plaatse van de boringen 47, 48, 49 komt Terras X iets boven de 6 m +NAP. Deze reeks boringen wordt in het zuiden scherp begrenst door een depressie in het terras. In noordelijke richting loopt deze opduiking geleidelijk af. Lokaal wordt het beddingzand afgedekt dooreen aantal decimeters dik, zwak tot sterk zandige klei. De Laag van Wijchen. Ook de Laag van Wijchen kom in een aantal gevallen iets boven de 6 m +NAP. Terras X dan wel de Laag van Wijchen wordt afgedekt door een circa 2 tot 3 m dik komkleipakket, waarin vaak veen of venige tot sterk humeuze kleilaag is ingeschakeld. Deze laag is vaak niet meer dan maximaal 20 cm dik en komt of verschillende dieptes voor. Ook komen meerdere donker gekleurde laklagen en vaak plantenresten in de zwak tot matig siltige klei voor. In het noordelijke en zuidelijke deel van het plangebied zijn geul- en verlandingsafzettingen aangetroffen. Tevens is ten zuiden van de eerder genoemde boringen 47, 48, 49 een crevasse aangeboord dwars door het plangebied loopt en is in één boring (33) een oeverafzetting aangetroffen. Ter plaatse van deze boring en een nabij gelegen boring is op terras X een dunne humeuze laag aangetroffen die kan duiden op het voorkomen van een vegetatiehorizont, waar bewoning mogelijk is geweest. Op basis van de resten die bij de eerder uitgevoerde archeologische onderzoeken zijn uitgevoerd kan deze zone op basis van de NAP hoogte (>5,5 m +NAP) uitstrekken tot circa 1,2 ha binnen het plangebied. Ook is in het zuidwestelijke deel van het plangebied een relatief hoge opduiking van het terras langs een geul aangetroffen, waar archeologische resten aanwezig kunnen zijn. Deze zone is ongeveer 0,4 ha groot.

通过钻探勘探（booronderzoek）前期准备工作可知，本次规划区域（plangebied）处于发育全新世河流沉积物（holocene rivierafzettingen）的盆地地带（komgebied）。该重质黏土层沉积于阶地沉积物（terrasafzettingen，阶地X）及可能的韦赫层（Laag van Wijchen）之上。在阶地顶部及韦赫层中，可能存在旧石器时代晚期至青铜时代的考古遗存，但更大概率为中石器时代至新石器时代遗存。该推测基于规划区域以西约200米处的国家级考古文物保护单位（archeologisch rijksmonument）515769的分布情况。在该文物保护单位范围内，已发现一处中石器时代、早新石器时代及中新石器时代的聚落遗存，该遗存坐落于被盆地黏土覆盖的沙脊之上，沙脊宽约60米，长约200米。该沙脊的最高点海拔为6.50~6.75 +NAP（阿姆斯特丹基准面，Normaal Amsterdams Peil）。该遗存的考古遗物以燧石（vuursteen）、烧骨（verbrand bot）及破碎石英（kwarts）为主，其赋存层位平均海拔高于6米 +NAP。2021年在该文物保护单位内布设了多组钻探孔（grondboringen），结果显示在地下3米以浅（对应海拔5.8 +NAP）未发现可归属于阶地X的砂层。但在盆地黏土层之下发现了冲沟沉积及河漫滩沉积。2018年在该文物保护单位东南部开展的剖面钻探勘探（karterend booronderzoek），以及在该文物保护单位以东约10米处开展的考古现场监护（archeologische begeleiding）作业中，均在地下5.5~6米范围内发现了大概率属于中石器时代及/或新石器时代的考古遗存。在本次规划区域内，阶地X的赋存深度预计大于地下3米，对应海拔3.9~5.3 +NAP。阶地X在青铜时代之后（或可能更早）被相对缓慢沉积的盆地沉积物所覆盖。由于该沉积环境较为稳定，下伏地层基本未发生明显侵蚀作用。野外调查结果显示，尤其是在区域北部，存在大量碎石及厚度超过1米的填筑砂层。受地基条件限制，并非所有钻探孔都能穿透至阶地X，但总体上已清晰掌握区域地层结构及阶地X的赋存深度。克雷夫特赫伊组地层（Formatie van Kreftenheye）沉积物的顶面赋存于地下2.7~4米范围内，对应海拔4.7~6 +NAP。在47、48、49号钻探孔位置，阶地X的顶面海拔略高于6 +NAP。该组钻探孔的南部边界受阶地内一处洼地的明显限制，而该洼地向北逐渐平缓消退。局部区域的层理砂（beddingzand）被厚度为数分米的弱至强砂质黏土所覆盖，即韦赫层。部分区域内韦赫层的顶面海拔也略高于6 +NAP。阶地X或韦赫层之上覆盖有厚度约2~3米的盆地黏土层，其中常夹有泥炭或弱至强腐殖质黏土层。该夹层厚度通常不超过20厘米，且赋存深度各异。在弱至中等粉砂质黏土中，还可见多层深色薄层泥质沉积及大量植物遗存。在规划区域的北部及南部区域，均发现了冲沟沉积及淤塞沉积。此外，在上述47、48、49号钻探孔以南区域，钻探揭露了一条横穿规划区域的决口道沉积（crevasse），且在33号钻探孔中发现了河漫滩沉积。在该钻探孔及邻近钻探孔位置的阶地X地层中，发现了一层薄腐殖质层，该层可指示存在古植被层（vegetatiehorizont），表明此处曾有人类居住的可能。基于此前考古调查中发现的遗存，结合海拔高于5.5 +NAP的条件，该潜在考古遗存区在规划区域内的分布面积约为1.2公顷。此外，在规划区域的西南部，沿一条冲沟分布有一处相对较高的阶地隆起区，该区域可能存在考古遗存，其分布面积约为0.4公顷。