Inventariserend veldonderzoek – Proefsleuven en booronderzoek. Locatie Slotgraven Hardenberg. Laagland Archeologie Rapport 100

<p>Laagland Archeologie heeft op 21 juni 2017 een proefsleuvenonderzoek uitgevoerd op een herontwikkelingslocatie in Hardenberg. De aanleiding tot het proefsleuvenonderzoek zijn de nieuwbouwplannen op het terrein dat als ‘Slotgraven’ bekend staat. Voor de ontwikkeling is een nieuw bestemmingsplan nodig. <br>Op het terrein is in 2016 door Hamaland Advies een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Op basis van dit onderzoek is op advies van Hamaland door het bevoegd gezag besloten dat er een aanvullend onderzoek dient plaats te vinden in de vorm van een proefsleuvenonderzoek en een aanvullend booronderzoek. Het doel van het proefsleuvenonderzoek is een waardering van het terrein waarmee moet worden vastgesteld of er een behoudenswaardige archeologische vindplaats aanwezig is. Het doel van het booronderzoek is om te bepalen wat de aard van de voormalige waterloop ‘De Slotgraven’ was. <br> <br>Voor het proefsleuvenonderzoek is er een proefsleuf van circa 40 bij 4 m aangelegd. Daaruit bleek dat er een dik ophogingspakket op het oorspronkelijke maaiveld in het beekdal is aangebracht. Afgezien van recente bodemverstoringen en enkele natuurlijke grondsporen bestaan de sporen uit een kuil met botresten en enkele scherven uit periode na 1675 en enkele vuursteenartefacten die zijn gevonden op het grensvlak van het recente ophogingspakket en een kleine natuurlijke depressie. Van deze laatst genoemde vondsten kan worden betwijfeld of deze in de oorspronkelijke context lagen. De kuil (spoor 4) is waarschijnlijk een afvalkuil, mogelijk een oud drinkgat, waarin ergens in de periode na 1675 onder andere slachtafval is gedumpt. Er is geen sprake van sporenclusters en de omvang van de vindplaats is ook niet goed vast te stellen. Het is aannemelijk dat er meer van dergelijke dumpkuilen aanwezig zijn binnen het beekdal in het plangebied. <br> <br>De vindplaats ligt in het beekdal van de voormalige Slotgraven en dat tot in het begin van de jaren 60 van de vorige eeuw een laag weidegebied moet zijn geweest. Het beekdal lag tussen bouwlanden op de dekzandruggen aan weerszijden ervan. Pas vanwege de bouw van het nieuwe gemeentehuis en het nieuwe politiebureau in het begin van de jaren 60 van de vorige eeuw is het beekdal flink opgehoogd. <br>Het oorspronkelijke bodemniveau is nog deels intact. Er zijn zones waar nog een licht afgetopte beekeerdgrond (onder het recente grondpakket) aanwezig is. Het bodemarchief dat in deze context uit de nieuwe tijd dateert, is matig verstoord. <br> <br>Gezien de ligging van het plangebied in een voormalig beekdal is het onwaarschijnlijk dat er sporen van bewoning of bijvoorbeeld grafvelden en landbouw aanwezig zijn. <br> <br>Er zijn bij het booronderzoek geen beekvullingen aangetroffen. Mogelijk zijn deze afgegraven maar het is ook denkbaar dat de Slotgraven ter plaatse van de boorraai niet heeft gelopen. Hoewel de naam Slotgraven in eerste instantie wel het vermoeden oproept dat het om een gegraven of vergraven natuurlijke beek gaat, is op de oude topografische kaarten te zien dat deze waterloop tot ver in de 20e eeuw nog steeds een kronkelige loop had. Er is niet echt een deel van de waterloop te zien met een recht verloop. Op basis van deze waarneming is het niet waarschijnlijk dat het om een gekanaliseerde of gegraven waterloop gaat.<br> <br>Op basis van de KNA-waarderingscriteria krijgt de vindplaats een lage waardering en wordt als niet behoudenswaardig beschouwd. Laagland Archeologie adviseert daarom om geen verder archeologisch onderzoek uit te voeren en het plangebied vrij te geven voor de geplande ontwikkeling.</p>

拉格兰德考古事务所（Laagland Archeologie）于2017年6月21日在哈滕贝格（Hardenberg）的一处再开发地块开展了考古试掘槽调查。本次调查的缘起为该地块的新建工程计划，该地块又名“斯洛特格雷文（Slotgraven）”。该开发项目需编制全新的土地用途规划。
2016年，Hamaland咨询公司（Hamaland Advies）已在该地块开展了勘探钻探调查。基于该勘探结果，主管部门采纳Hamaland的建议，决定开展补充调查，具体形式为考古试掘槽调查与补充钻探调查。本次试掘槽调查的目标是对该地块开展考古价值评估，以判定是否存在具有保护价值的考古遗存；钻探调查的目标则是明确原水道“斯洛特格雷文水道（De Slotgraven）”的性质。
本次试掘槽调查共布设了一处尺寸约为40米×4米的试掘槽。调查结果显示，溪流河谷的原地面之上堆积有一层较厚的抬升土层。除了近期的土壤扰动与少量自然成因的地层痕迹外，本次发现的遗存包括一处带有动物骨骼残骸的坑穴、数件1675年之后的陶片，以及在近期抬升土层与一处小型自然洼地的接触面处发现的数件燧石制品。对于最后提及的这批出土物，其是否属于原生埋藏环境仍存疑。该坑穴（编号遗迹4）大概率为废弃物坑，也可能是一处古代取水坑，1675年之后的某一时期，此处曾被倾倒包括屠宰废弃物在内的垃圾。现场未发现遗存集群，且该遗址的范围也无法准确界定。可以合理推断，在规划区域的河谷范围内，可能存在更多此类倾倒坑。
该遗址位于原斯洛特格雷文水道河谷之中，直至20世纪60年代初，此处仍为低矮的牧草地。该河谷夹在两侧冰碛砂丘的耕地之间。直至20世纪60年代初，因新建市政厅与新警察局工程，该河谷才被大幅抬升。
原始土层仍有部分得以保留。部分区域仍留存有轻微被剥蚀的河漫滩土壤（位于近期土层堆积之下）。该语境下的近代土壤遗存受到了中等程度的扰动。
鉴于规划区域位于原河谷地带，此处不太可能存在居住遗迹、墓地或农业活动相关遗存。
钻探调查未发现河谷充填物。这些充填物可能已被挖掘移除，但也有可能斯洛特格雷文水道并未流经本次钻探的点位。尽管“斯洛特格雷文”这一名称最初会让人联想到这是一处人工开挖或被改造的天然河道，但从旧地形图来看，该水道直至20世纪末仍保持蜿蜒曲折的形态，未发现任何一段河道呈直线走向。基于上述观察，可以判定该水道并非人工渠化或开挖的河道。
根据KNA评估标准，该遗址获得了较低的考古价值评级，被认定为不具备保护价值。拉格兰德考古事务所因此建议无需开展进一步考古调查，可将规划区域释放用于既定开发项目。