Archeologisch bureau- en booronderzoek Jaarlasloot, Wetsens, gemeente Dongeradeel (FR)

De aanleiding tot het hier beschreven archeologische onderzoek wordt gevormd door werkzaamheden aan de oevers van de Jaarlasloot, gemeente Dongeradeel, provincie Fryslân. Omdat deze plannen met bodemverstorende ingrepen gepaard gaan, is er een archeologisch vooronderzoek conform de Wet op de archeologische monumentenzorg noodzakelijk.Wetterskip Fryslân heeft MUG Ingenieursbureau b.v., afdeling Archeologie, opdracht gegeven voor de uitvoering van het archeologische onderzoek. Het archeologisch onderzoek bestaat uit een bureau- en booronderzoek.Uit het bureauonderzoek blijkt dat het onderzoeksgebied op een hogere rug in het landschap ligt. Deze rug lijkt te wijzen op een kwelderwal of dekzandrug in de ondergrond. De geomorfologische kaart geeft aan dat het terrein binnen een vlakte van kweldervlakte ligt. De terpen Wetsens en Oostrum ten noorden en zuiden van het onderzoeksgebied liggen op een dekzandopduiking. Bij Oostrum zijn in de top van het dekzand diverse vondsten van trechterbekeraardewerk en vuurstenen artefacten gevonden. Als ook binnen het hier beschreven onderzoeksgebied het dekzand hoog ligt moet er rekening mee gehouden worden dat ook hier resten uit het neolithicum aanwezig kunnen zijn. Omdat het bureauonderzoek geen uitsluitsel kan geven over de diepte van het dekzand dient een verkennend booronderzoek uitgevoerd te worden om na te gaan of de voorgenomen ingrepen de dekzandondergrond raken en zo een bedreiging vormen voor het eventueel aanwezige archeologisch erfgoedUit het uitgevoerde onderzoek blijkt dat bij een hoge ligging van het dekzand er een goede trefkans is op archeologische resten uit de steentijd. Daarnaast kunnen bij de aanwezigheid van een kwelderwal resten uit de periode ijzertijd-nieuwe tijd verwacht worden. Het booronderzoek geeft aan de bodem van het terrein bestaat uit kwelderafzettingen die in het zuiden iets zandiger zijn. Dit laatste kan wijzen op de aanwezig-heid van een kwelderwal. In de boringen zijn geen indicaties voor archeologische resten aangetroffen. Binnen de toekomstige verstoringsdiepte is in geen van boringen dekzand aangetroffen. Hierdoor wordt de trefkans op archeologische resten als laag ingeschat.Uit het onderzoek blijkt dat er sprake is kwelderafzettingen waarin geen indicaties zijn aangetroffen voor archeologische resten. Daarom bevelen wij aan het onderzoeksgebied vrij te geven.Wanneer bij de uitvoering van de werkzaamheden onverhoopt toch grondsporen en/of vondsten worden aangetroffen, dient hiervan direct melding te worden gemaakt bij de bevoegde overheid, gemeente Dongeradeel.

本考古研究的缘起，系弗里斯兰省（Fryslân）东拉德尔市（Dongeradeel）境内雅拉水道（Jaarlasloot）沿岸的施工作业。因该工程涉及土方扰动类作业，故需依据《考古遗迹保护法》（Wet op de archeologische monumentenzorg）开展考古前置调查。
弗里斯兰水务委员会（Wetterskip Fryslân）委托MUG工程有限公司考古部（MUG Ingenieursbureau b.v., afdeling Archeologie）实施本次考古调查，调查内容包含文献调研与钻探勘探两个部分。
文献调研结果显示，研究区域坐落于一处地势较高的地貌脊之上，该脊大概率为地下潮滩堤（kwelderwal）或冰碛砂脊（dekzandrug）。地貌图表明，该区域属于潮滩平原。研究区域南北两侧的韦岑土墩（Wetsens）与奥斯特伦土墩（Oostrum）均位于冰碛砂隆起带之上，其中奥斯特伦地区的冰碛砂表层曾出土大量漏斗杯陶器（trechterbekeraardewerk）与燧石制品（vuurstenen artefacten）。若本研究区域的冰碛砂层厚度可观，则需考虑存在新石器时代遗存的可能性。由于文献调研无法确定冰碛砂层的埋藏深度，因此需开展勘探性钻探，以确认拟建作业是否会触及冰碛砂地下层，进而对可能存在的考古遗产构成威胁。
勘探结果表明，若冰碛砂层埋藏较浅，则存在较高概率发现石器时代考古遗存；此外，若区域内存在潮滩堤，则可预期出土铁器时代至近代的考古遗存。钻探结果显示，场地土层为潮滩沉积，南部土层含沙量略高，这可能指示潮滩堤的存在。本次钻探未发现任何考古遗存的迹象，且所有钻探孔的未来作业扰动深度范围内均未触及冰碛砂层，因此考古遗存发现概率被评估为极低。
本次研究证实，研究区域的潮滩沉积中未发现考古遗存迹象，故我方建议解除对该研究区域的考古保护限制。
若在后续施工作业中意外发现地下遗迹或出土文物，请立即向主管部门东拉德尔市（Dongeradeel）通报。