Archeologisch bureau- en booronderzoek Jaarlasloot, Wetsens, gemeente Dongeradeel (FR)

<p>De aanleiding tot het hier beschreven archeologische onderzoek wordt gevormd door werkzaamheden aan de oevers van de Jaarlasloot, gemeente Dongeradeel, provincie Fryslân. Omdat deze plannen met bodemverstorende ingrepen gepaard gaan, is er een archeologisch vooronderzoek conform de Wet op de archeologische monumentenzorg noodzakelijk.</p><p>Wetterskip Fryslân heeft MUG Ingenieursbureau b.v., afdeling Archeologie, opdracht gegeven voor de uitvoering van het archeologische onderzoek. Het archeologisch onderzoek bestaat uit een bureau- en booronderzoek.</p><p>Uit het bureauonderzoek blijkt dat het onderzoeksgebied op een hogere rug in het landschap ligt. Deze rug lijkt te wijzen op een kwelderwal of dekzandrug in de ondergrond. De geomorfologische kaart geeft aan dat het terrein binnen een vlakte van kweldervlakte ligt. De terpen Wetsens en Oostrum ten noorden en zuiden van het onderzoeksgebied liggen op een dekzandopduiking. Bij Oostrum zijn in de top van het dekzand diverse vondsten van trechterbekeraardewerk en vuurstenen artefacten gevonden. Als ook binnen het hier beschreven onderzoeksgebied het dekzand hoog ligt moet er rekening mee gehouden worden dat ook hier resten uit het neolithicum aanwezig kunnen zijn. Omdat het bureauonderzoek geen uitsluitsel kan geven over de diepte van het dekzand dient een verkennend booronderzoek uitgevoerd te worden om na te gaan of de voorgenomen ingrepen de dekzandondergrond raken en zo een bedreiging vormen voor het eventueel aanwezige archeologisch erfgoed</p><p>Uit het uitgevoerde onderzoek blijkt dat bij een hoge ligging van het dekzand er een goede trefkans is op archeologische resten uit de steentijd. Daarnaast kunnen bij de aanwezigheid van een kwelderwal resten uit de periode ijzertijd-nieuwe tijd verwacht worden. Het booronderzoek geeft aan de bodem van het terrein bestaat uit kwelderafzettingen die in het zuiden iets zandiger zijn. Dit laatste kan wijzen op de aanwezig-heid van een kwelderwal. In de boringen zijn geen indicaties voor archeologische resten aangetroffen. Binnen de toekomstige verstoringsdiepte is in geen van boringen dekzand aangetroffen. Hierdoor wordt de trefkans op archeologische resten als laag ingeschat.</p><p>Uit het onderzoek blijkt dat er sprake is kwelderafzettingen waarin geen indicaties zijn aangetroffen voor archeologische resten. Daarom bevelen wij aan het onderzoeksgebied vrij te geven.</p><p>Wanneer bij de uitvoering van de werkzaamheden onverhoopt toch grondsporen en/of vondsten worden aangetroffen, dient hiervan direct melding te worden gemaakt bij de bevoegde overheid, gemeente Dongeradeel.</p>

本项考古研究的缘起，系荷兰弗里斯兰省（Fryslân）东代尔自治市（gemeente Dongeradeel）耶尔拉斯洛特水道（Jaarlasloot）沿岸开展的工程作业。由于该工程计划涉及土壤扰动作业，因此需依据《考古遗迹保护法》（Wet op de archeologische monumentenzorg）开展考古前置调查。
弗里斯兰水利管理局（Wetterskip Fryslân）委托MUG工程股份有限公司（MUG Ingenieursbureau b.v.）考古事业部开展本次考古工作。本次考古调查分为室内文献研究（bureau-onderzoek）与钻探调查（booronderzoek）两类。
室内文献研究结果显示，本次调查区域地处一处地势较高的地貌脊之上，该脊状地貌推测为地下的潮滩堤（kwelderwal）或冰碛砂脊（dekzandrug）。地貌图（geomorfologische kaart）显示，该区域位于潮滩平原内部。调查区域南北两侧的韦岑（Wetsens）与奥斯特伦（Oostrum）两弗里斯兰土墩（terpen）均坐落于冰碛砂隆起之上。在奥斯特伦的冰碛砂表层，曾出土多件漏斗颈陶器（trechterbekeraardewerk）与燧石制品（vuurstenen artefacten）。若本次调查区域内同样存在厚层冰碛砂，则需考虑该区域可能存在新石器时代（neolithicum）遗存。由于室内文献研究无法确定冰碛砂层的埋藏深度，因此需开展勘探性钻探调查（verkennend booronderzoek），以确认拟建作业是否会触及冰碛砂地层，进而对可能存在的考古遗产构成威胁。
本次实际调查结果显示，若冰碛砂层埋藏较浅，则该区域存在较高概率发现石器时代（steentijd）遗存。此外，若存在潮滩堤，则有望发现铁器时代至近现代（ijzertijd-nieuwe tijd）的遗存。钻探调查结果表明，该区域的地层由潮滩沉积（kwelderafzettingen）构成，南部区域沉积砂质含量略高。该特征可作为潮滩堤存在的佐证。本次钻探未发现任何考古遗存相关的迹象。在未来工程扰动深度范围内，所有钻孔均未钻遇冰碛砂层。因此，本区域发现考古遗存的概率被评估为极低。
本次调查结果显示，本区域仅存在潮滩沉积，且未发现任何考古遗存相关迹象。因此，我方建议解除对本调查区域的考古保护限制。
若在工程作业过程中意外发现地下遗迹或出土文物，需立即向东代尔自治市主管部门报告。