การประกอบสร้างความหมายตัวละครเมียหลวงร่วมสมัยในละครโทรทัศน์

การศึกษาเรื่อง “การประกอบสร้างความหมายตัวละครเมียหลวงร่วมสมัยในละครโทรทัศน์” เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ด้วยการวิเคราะห์ตัวบท (Text) และผู้เกี่ยวข้องเบื้องหลังในการประกอบสร้างโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการประกอบสร้างความหมายของเมียหลวงที่ถูกนำเสนอผ่านละครโทรทัศน์และเพื่อศึกษาความคิดเห็นของผู้เกี่ยวข้องเบื้องหลังในการประกอบสร้างตัวละครเมียหลวงในเมีย 2018 โดยในการศึกษาครั้งนี้ ผู้วิจัยได้หยิบยกละครโทรทัศน์เรื่อง “เมีย 2018” ออกอากาศตั้งแต่วันที่ 28 พฤษภาคม 2018 ถึง 28 สิงหาคม 2018 ทางช่อง ONE 31 เขียนบทโดย เนปาลี (วรรธนา วีรยวรรธน) และกำกับการแสดงโดย สันต์ ศรีแก้วหล่อผลการวิจัยพบว่าละครโทรทัศน์ได้ประกอบสร้างความเป็นจริงให้ตัวละครเมียหลวงที่เป็นตัวละครหลักของละครเรื่อง เมีย 2018 ในหลายชุดความหมาย ซึ่งจะปรากฏออกมาในรูปแบบที่สลับกันของตัวละครที่แปรเปลี่ยนไปตามบทบาทในสถานการณ์ต่าง ๆ ทั้งเมียแบบโบราณอยู่กับเหย้าเฝ้ากับเรือน ที่มักใช้ชีวิตความเป็นเมียอยู่ในขนบธรรมเนียมเข้าสูตร เมียที่ดี ประเสริฐ ไม่มีปากเสียงที่ทำหน้าที่ดูแลสามีและลูกของเธอ เป็นกุลสตรีและเป็นแม่บ้านแม่ศรีเรือน ผู้หญิงคล่องแคล่วที่ทำงานนอกบ้านและมีบทบาทชัดในเรื่องการงาน โดยสะท้อนให้เห็นถึงความพยายามต่อสู้กับภาพความเป็นเมียในอดีตซึ่งมีพื้นที่หลักในการแสดงบทบาทอยู่ในบ้าน และอรุณาที่มีมิติของการเป็นนักจัดการ จัดระเบียบ ต่อรอง และสร้างความสมดุลโดยเฉพาะในเรื่องความเป็นอยู่และความสัมพันธ์ โดยอาจกล่าวได้ว่าละครเรื่องนี้ได้ประกอบสร้างเมียหลวงให้มีลักษณะของการเป็นเมียแบบนักบริหารจัดการความสัมพันธ์ กล่าวคือ อรุณาไม่ใช่เมียที่อุดอู้อยู่แต่ในพื้นที่ของตัวเอง ที่เป็นพื้นที่บ้านเพียงเท่านั้น แต่ยังไปอยู่ในพื้นที่อื่น ๆ ในสาธารณะ เช่นพื้นที่ที่ทำงาน รวมถึงพื้นที่สาธารณะร่วมกับคนที่เธอรักด้วย ทั้งนี้จากการพิจารณาข้างต้นผู้วิจัยพบว่าละครได้สะท้อนความย้อนแย้งในเรื่องการประกอบสร้างภาพชุดความเป็นเมียหลวง โดยส่วนหนึ่งละครได้ยกระดับความเป็นผู้หญิงให้เห็นชัดขึ้น แต่เมื่อมองอีกมุมหนึ่งจะเห็นว่าละครก็ผลิตซ้ำภาพความกดทับและเป็นรองและพร้อมกับลดคุณค่าความเป็นผู้หญิงด้วยในเวลาเดียวกัน ในส่วนของการวิเคราะห์ผู้ส่งสารผู้วิจัยพบว่าท้ายที่สุดแล้ว ละครเรื่องเมีย 2018 ก็ต้องทำละครเพื่อตอบโจทย์ทางการตลาด โดยจุดยืนแรกของการผลิตละครเรื่องนี้ไม่ได้ต้องการท้าทายอำนาจ แต่มันเริ่มจากการที่จะทำอะไรก็ได้ที่เข้าสูตรที่ละครจะสำเร็จซึ่งก็คือการเอาละครที่มีอยู่หรือที่เคยฉายทางโทรทัศน์นั้นมาผลิตซ้ำใหม่ (Remake) และทำละครเพื่อกลุ่มผู้ชมผู้หญิงเนื่องจากผู้หญิงนั้นเป็นกลุ่มคนที่ดูละครโทรทัศน์มากที่สุดละครเรื่องเมีย 2018 พยายามจะต่อสู้กับขนบของละครแบบเก่าที่เคยนำเสนอมาไม่ว่าจะเป็นการสู้คน การต่อรอง การต่อต้านต่าง ๆ เพื่อให้เข้าใจสภาพความเป็นผู้หญิงในยุคปัจจุบันที่มีอำนาจมากขึ้นจากการทำงานนอกบ้านและไม่ต้องหวังพึ่งผู้ชายที่เคยเปรียบเหมือนช้างเท้าหน้าอีกต่อไป ผู้วิจัยพบว่าสุดท้ายแล้วละครนั้นก็ยังมีกรอบที่เป็นสูตรสำเร็จของละครน้ำเน่า ไม่ว่าละครจะสร้างเมียยุคใหม่ออกมาให้แตกต่างมากขนาดไหน ความเป็นเมีย เป็นกุลสตรีก็ยังต้องคงเอาไว้เพื่อรักษาขนบธรรมเนียมที่ถูกปฏิบัติกันมาอย่างยาวนาน

本研究题为《当代电视剧女主角形象的意义建构》，属于质性研究（qualitative research），采用文本分析（Text）与幕后主创访谈相结合的研究方法，旨在探究电视剧所呈现的女主角形象的意义建构路径，并剖析2018年剧集《妻子2018》幕后主创对女主角形象建构的观点。本次研究选取的研究对象为剧集《妻子2018》，该剧于2018年5月28日至2018年8月28日在ONE 31频道播出，由内帕里（วรรธนา วีรยวรรธน，音译：翁达娜·威里亚瓦拉坦）担任编剧，桑·斯里考洛（สันต์ ศรีแก้วหล่อ，音译：桑·斯里考洛）执导。研究结果显示，《妻子2018》为主角女主角建构了多重维度的形象意义，其形象会随不同情境下的角色定位发生动态变化：一类是恪守传统妇道的贤妻形象，此类女性依附家庭秩序，温顺贤淑、沉默寡言，全心照料丈夫与子女，扮演着合格的妻子与家庭主妇的角色；另一类则是独立干练的职场女性形象，她们外出工作，拥有清晰的职场角色定位，这一设定实则反映了对传统女性仅限家庭空间的角色桎梏的反抗。剧中女主角阿隆（อรุณา）还兼具统筹协调、平衡生活与人际关系的管理者特质，换言之，该剧将女主角塑造为兼具亲密关系管理能力的妻子形象——她并未局限于家庭一隅，而是同时涉足职场、公共空间，与所爱之人共同参与社会生活。基于上述分析，本研究发现该剧在女主角形象的意义建构中存在内在悖论：一方面，剧集通过形象塑造提升了女性的社会能见度；但另一方面，其叙事又复刻了女性受压迫、处于从属地位的刻板印象，同时在一定程度上消解了女性的自身价值。在对主创团队的创作逻辑分析中，本研究发现，《妻子2018》最终仍以市场需求为导向。该剧的创作初衷并非挑战既有权力结构，而是遵循成功剧集的通用创作套路，即对过往播出的电视剧进行翻拍（Remake），并将目标受众锁定为女性群体——女性是泰国电视剧的核心收视群体。《妻子2018》试图打破过往剧集的固化叙事，通过角色对抗、协商与反抗等情节，展现当代女性通过外出工作获得更多权力、不再依附于曾被比作“大象”的男性的现状。但本研究最终发现，该剧仍未能脱离肥皂剧的创作框架：无论新时代女性形象的塑造有多鲜明，女主角仍需保留妻子、主妇的身份，以维系长期以来被社会普遍遵循的传统妇道规范。