Eindrapportage archeologisch vooronderzoek (14943.001) Bilderdijkstraat 46 te Putten

<p>Gespecificeerde archeologische verwachting<br>Op basis van het archeologisch bureauonderzoek heeft het plangebied een hoge verwachting voor het voorkomen van archeologische resten uit de perioden (Laat-)Paleolithicum t/m de Middeleeuwen. Het plangebied ligt op een daluitspoelingswaaier die waarschijnlijk bedekt is met (gordel)dekzand, als overgangs-/randzone van de ten oosten gelegen Stuwwal van Garderen naar het ten westen gelegen Pleistocene bekken van de Gelderse Vallei. Gordeldekzandgebieden, op de flanken van stuwwallen, betreffen landschappelijke eenheden waar vaak een hoge dichtheid aan archeologische resten kan worden verwacht. In de omgeving van het plangebied zijn het aantal in ARCHIS geregistreerde archeologische onderzoek vrij beperkt en hebben tot op heden niet geresulteerd in het aantreffen van behoudenswaardige archeologische vindplaatsen. Wel zijn vondstmeldingen bekend, waarbij aangetroffen vondsten tijdens niet-archeologische graafwerkzaamheden voornamelijk bestaat uit fragmenten aardewerk daterend vanaf het Neolithicum t/m de Middeleeuwen. Alleen voor de periode Nieuwe tijd is de verwachting laag. Op basis van het geraadpleegde historisch kaartmateriaal zijn er geen aanwijzingen dat binnen de begrenzing van het plangebied een historisch (boeren)erf heeft gelegen. Het plangebied behoort namelijk tot de jonge (heide)ontginningen en is pas in de tweede helft van de 19e eeuw ontgonnen ten behoeve van agrarisch gebruik. Kortstondig hebben eind jaren ’50 en begin jaren ’60 van de 20e eeuw enkele schuren binnen het plangebied gestaan. De huidige situatie, waarbij in het noordelijke deel van het plangebied een supermarkt is gebouwd met bijbehorend parkeerterrein en het zuidelijke deel in gebruik is als openbaar groen/speelveld, dateert vanaf begin jaren ’80 van de 20e eeuw. </p><p>Resultaten inventariserend veldonderzoek<br>Uit de resultaten van het inventariserend veldonderzoek (IVO, verkennende fase) blijkt dat er binnen het gehele plangebied bodemverstorende ingrepen/vergravingen zijn uitgevoerd. In géén van de boringen zijn restanten van de oorspronkelijke bodemopbouw aangetroffen. De bodemopbouw ter plaatse van het parkeerterrein bestaat onder het cunetzand uit niet meer dan een dunne laag gevlekt, zwak humeus zand tot gemiddeld 40 cm -mv, direct gevolgd door de 1C-horizont. In de groenstroken/het speelveld komt een laag humeuze grond van zeer gevarieerde dikte, van minimaal 55 tot wel 120 cm, met ook hieronder een scherpe overgang naar de 1C-horizont. Dit betreffen goed gesorteerde (gordel)dekzandafzettingen. Op een diepte van circa 180 cm -mv vindt een overgang plaats naar sneeuwsmeltwaterafzettingen/hellingsafspoelingen (2C-horizont).</p><p>Conclusie<br>In géén van de boringen zijn restanten van de oorspronkelijke bodemopbouw aangetroffen, waarvan op basis van het bureauonderzoek verwacht wordt dat dit een holtpodzolbodem is geweest. Binnen het plangebied zijn reeds grootschalige verstoringen/vergravingen uitgevoerd, meest waarschijnlijk ten behoeve van de huidige inrichting. Hierbij is ter plaatse van de groenstroken/speelveld langs de west- en zuidzijde van de supermarkt een pakket humeus zand teruggestort. Geconcludeerd wordt dat het archeologisch potentiele vondst- als sporenniveau waarschijnlijk volledig is verstoord/vergraven binnen het gehele plangebied. De hoge archeologische verwachting voor de perioden (Laat-)Paleolithicum t/m de Middeleeuwen kan dan ook worden bijgesteld naar een lage verwachting. Voor de perioden Nieuwe tijd was de verwachting al laag en blijft laag,</p><p>Advies<br>Op grond van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek, waardoor de archeologische verwachting voor het gehele plangebied bijgesteld kan worden naar een lage verwachting, adviseert Econsultancy om, ten aanzien van de geplande bodemingrepen, in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ), geen vervolgonderzoek te laten plaatsvinden. Binnen het gehele plangebied zijn reeds grootschalige verstoringen/vergravingen uitgevoerd, waardoor het archeologisch potentiele vondst- als sporenniveau waarschijnlijk volledig is verstoord/vergraven. Archeologische waarden worden dan ook niet meer in situ worden verwacht.</p><p>Er is geprobeerd een zo gefundeerd mogelijk advies te geven op grond van de gebruikte onderzoeksmethode. De aanwezigheid van archeologische sporen of resten in het plangebied kan nooit volledig worden uitgesloten. Mochten tijdens de graafwerkzaamheden toch archeologische waarden worden aangetroffen, dan dient hiervan melding te worden gemaakt conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet uit juli 2016 bij het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed).</p>

一、特定考古预判
根据考古室内调研结果，本规划地块内存在（晚）旧石器时代至中世纪考古遗存的预判等级为高。本规划地块位于一处山谷冲积扇上，地表大概率覆盖有（环）带状覆砂，作为东部加尔登冰碛丘陵与西部盖尔德斯河谷更新世盆地之间的过渡/边缘地带。冰碛丘陵侧翼的环带状覆砂区域属于典型地貌单元，此类区域通常可预判存在高密度考古遗存。
规划地块周边在ARCHIS（荷兰国家考古信息数据库）中登记的考古调查项目数量极为有限，且迄今为止未发现具有保存价值的考古遗址。但目前已有考古发现记录：非考古类发掘活动中出土的遗存主要为新石器时代至中世纪的陶器碎片。仅近现代的考古预判等级为低。
根据查阅的历史地图资料，未发现规划地块范围内存在历史时期（农场）宅院的痕迹。本规划地块属于近代荒原开垦区域，直至19世纪下半叶才被开垦为农业用地。20世纪50年代末至60年代初，规划地块内曾短暂搭建过若干简易棚屋。目前的场地布局为：规划地块北部建有超市及配套停车场，南部作为公共绿地/运动场地使用，该布局自20世纪80年代初沿用至今。

二、清单式野外调查结果
本次清单式野外调查（IVO，勘探阶段）结果显示，整个规划地块内均已实施过土壤扰动作业/挖掘活动。所有钻孔中均未发现原始土壤剖面的残留。
停车场区域的土壤剖面在楔状砂层之下，仅存在一层厚度不超过地下平均40厘米的斑驳弱腐殖质砂层，其下直接为1C发生层。绿地/运动场地区域则存在一层厚度差异极大的腐殖质土层，厚度范围为55厘米至120厘米不等，其下同样以清晰界面过渡至1C发生层。上述均为分选良好的（环）带状覆砂沉积层。在地下约180厘米位置，土壤过渡至融雪沉积/坡面冲刷沉积层（2C发生层）。

三、结论
所有钻孔均未发现原始土壤剖面残留，根据前期室内研究预判，该原始剖面应为腐殖质灰化土。规划地块内已实施过大规模土壤扰动/挖掘作业，其目的大概率为当前场地的建设改造。其中，超市西侧及南侧的绿地/运动场地区域曾回填过一层腐殖质砂土层。
综上可判定，整个规划地块内的考古潜在遗存层及遗迹面大概率已完全被扰动/挖掘破坏。原预判的（晚）旧石器时代至中世纪高考古遗存可能性等级，可调整为低等级。而近现代的考古预判等级原本就为低，且维持该等级不变。

四、建议
基于本次清单式野外调查结果，规划地块整体考古预判等级已调整为低，Econsultancy建议：针对拟实施的土壤作业，依据《考古文物保护法》（AMZ），无需开展后续考古调查。规划地块内已存在大规模土壤扰动/挖掘活动，考古潜在遗存层及遗迹面大概率已完全被破坏，因此无法再原位保留考古价值遗存。

本次建议系基于所采用的调查方法尽可能严谨推导得出。但本规划地块内始终无法完全排除存在考古遗迹或遗存的可能性。若在后续挖掘作业中发现考古价值遗存，需依据2016年7月颁布的《遗产法》第5.10条，向荷兰教育、文化与科学部（荷兰国家文化遗产局）提交相关报告。