ผลกระทบของการรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจในอาเซียนที่มีต่อการลงทุนทางตรงจากต่างประเทศ

งานศึกษานี้มีวัตถุประสงค์หลัก เพื่อศึกษาอิทธิพลของการรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจในอาเซียนที่มีต่อการลงทุนทางตรงจากต่างประเทศ (FDI) จากการอ้างอิงข้อมูลสถิติในช่วงปี พ.ศ. 2518-2543 ของประเทศกลุ่มอาเซียน-5 ประกอบด้วย อินโดนีเซีย มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ สิงคโปร์ และไทย และข้อมูลของประเทศผู้ลงทุนหลักในอาเซียนซึ่งได้แก่ ญี่ปุ่น สหรัฐอเมริกา สหภาพยุโรป และเกาหลีใต้ โดยทำการประมาณค่าสมการปัจจัยกำหนด FDI ในแต่ละประเทศสมาชิกอาเซียน-5 และกลุ่มอาเซียน-5 ด้วยวิธี pooled regression แบบกำลังสองน้อยที่สุด (OLS) และทำการทดสอบ structural change ของ FDI ด้วยวิธี dummy variable ผลการศึกษา พบว่า เมื่อมีการจัดตั้ง AFTA ประเทศสมาชิกแต่ละประเทศได้รับผลกระทบที่แตกต่างกัน กล่าวคือ ประเทศมาเลเซียและไทย ได้รับปริมาณ FDI มากขึ้น ในขณะที่ประเทศอินโดนีเซีย ได้รับปริมาณ FDI ลดลง ส่วนในกรณีของประเทศสิงคโปร์และฟิลิปปินส์ ไม่ได้รับผลกระทบจากการจัดตั้ง AFTA ที่ชัดเจน โดยที่นักลงทุนต่างชาติในอาเซียนตอบสนองต่อการจัดตั้ง AFTA ด้วยการลงทุนในลักษณะ reorganization investment และ rationalization investment ส่วนผลการศึกษาผลของการจัดตั้ง AFTA ที่มีต่อปริมาณ FDI ของประเทศผู้ลงทุนหลักในอาเซียน พบว่า ปริมาณ FDI จากประเทศญี่ปุ่น สหรัฐอเมริกาและเกาหลีใต้ ไหลเข้าสู่ภูมิภาคอาเซียนเพิ่มขึ้น ในขณะที่ปริมาณ FDI จากสหภาพยุโรปไหลเข้าสู่ภูมิภาคอาเซียนลดลง โดยนักลงทุนจากประเทศญี่ปุ่น สหภาพยุโรป และเกาหลีใต้ ตอบสนองต่อการจัดตั้ง AFTA ด้วยการเข้ามาลงทุนในลักษณะ rationalization investment ส่วนนักลงทุนจากประเทศสหรัฐอเมริกาตอบสนองต่อการจัดตั้ง AFTA ในลักษณะ offensive import-substitution investment และ defensive import-substituting investment

本研究的核心目标为探究东盟经济一体化对外国直接投资（Foreign Direct Investment, FDI）的影响。本研究依托东盟五国（ASEAN-5，即印度尼西亚、马来西亚、菲律宾、新加坡、泰国）在佛历2518年至2543年的统计数据，以及东盟主要外资来源国——日本、美国、欧盟、韩国的相关数据，采用普通最小二乘法（Ordinary Least Squares, OLS）的混合回归（pooled regression）模型，分别对东盟五国个体及整体的FDI决定方程进行估计，并通过虚拟变量法检验FDI的结构变化。研究结果表明：东盟自由贸易区（ASEAN Free Trade Area, AFTA）设立后，各成员国所受影响存在显著异质性：马来西亚与泰国的FDI流入规模有所提升，印度尼西亚的FDI流入量则出现下滑，而新加坡与菲律宾未受到AFTA设立的明显影响。东盟地区的外国投资者均以重组投资（reorganization investment）与合理化投资（rationalization investment）的形式对AFTA的设立做出响应。针对主要投资来源国流向东盟的FDI规模的分析结果显示：日本、美国与韩国的FDI流入东盟地区的规模有所上升，而欧盟的FDI流入量则出现下降。其中，日本、欧盟与韩国的投资者以合理化投资（rationalization investment）的形式响应AFTA的设立，而美国投资者则以进攻型进口替代投资（offensive import-substitution investment）与防御型进口替代投资（defensive import-substituting investment）的形式做出响应。