Engelermeer (Haverlij) te 's-Hertogenbosch

De aanleiding voor het hier gerapporteerde onderzoek is de aanleg van poelen ten behoeve van de nieuw te realiseren natuurontwikkeling. Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de gemeente ’s-Hertogenbosch. De locatie waar de poelen aangelegd gaan worden is op de Archeologische Verwachtingskaart van de gemeente ‘s-Hertogenbosch aangegeven als gebied met hoge en middelhoge archeologische verwachting. Op basis van de reeds in de omgeving uitgevoerde onderzoeken zijn sporen uit het late neolithicum (Klokbekerperiode) en vroege/midden bronstijd tot de vroege ijzertijd te verwachten.DoelstellingHet doel van de archeologische begeleiding is een inventarisatie, karakterisering en documentatie van aan- en afwezigheid van archeologische waarden in een door een niet archeologische, bodemverstorende activiteit te verstoren gebied. Van de archeologische waarden wordt een karakterisering gegeven, waarbij tenminste de volgende aspecten aan de orde zijn: periodeaanduiding, geologische context, aard (typering) en waarderingsaspecten.Gevolgde onderzoeksmethodeHet onderzoek aan de Engelermeer te ‘s-Hertogenbosch is op 15 december 2010 uitgevoerd volgens de uitgangspunten en randvoorwaarden zoals vastgelegd in het Programma van Eisen (PvE) dat is opgesteld door E. Nijhof. Tijdens het veldonderzoek is er geen reden geweest om van de hierin beschreven onderzoeksmethodiek af te wijken. In totaal zijn er twee proefsleuven gegraven. In proefsleuf 1 zijn twee vlakken aangelegd en gedocumenteerd en in proefsleuf 2 één vlak. Omdat binnen sleuf 2 sporen zijn aangetroffen is op 19 januari 2011 het uitgraven van de poel verder begeleidt. In elke proefsleuf zijn drie profielkolommen gedocumenteerd. Op de noordelijke locatie aan de noordwestzijde van de sleuf en op de zuidelijke locatie aan de zuidkant.ResultatenTijdens de archeologische begeleiding is gebleken dat er in proefsleuf 1, zowel in vlak 1 als in vlak 2 geen archeologische resten aanwezig zijn. Op basis hiervan is het terrein ter plaatse van sleuf 1 vrijgegeven.In proefsleuf 2 is één vlak aangelegd op het archeologische niveau. Hierin zijn verschillende paalsporen vrijgelegd. Nadat het vlak gedocumenteerd is zijn de sporen gecoupeerd. Uit de meeste sporen is ijzertijdmateriaal afkomstig. Daarom is in overleg met de opdrachtgever en het bevoegd gezag besloten om het uitgraven van de poel archeologisch te begeleiden. Tijdens het begeleiden zijn nog een aantal paalkuilen aangetroffen met eenzelfde datering. Vermoedelijk gaat het om een tweetal overlappende spiekers, die elkaar hebben opgevolgd.

本研究的启动背景为服务于新型生态修复工程的池塘开挖项目。本研究受斯海尔托亨博斯（'s-Hertogenbosch）市政府委托开展。拟建池塘的选址在斯海尔托亨博斯市考古预期图中被划定为高、中高考古预期区域。结合周边已完成的考古调查成果，该区域预计存在新石器晚期（钟杯文化期）、早-中青铜时代至早期铁器时代的考古遗迹。

### 研究目标
本次考古监护工作的核心目标为：对受非考古性土壤扰动活动影响的区域内考古遗存的存在与否进行清查、特征刻画与文档记录，并对考古遗存开展系统性特征界定，至少涵盖以下维度：年代标识、地质背景、遗存类型（特征）及价值评估要素。

### 研究方法
本研究于2010年12月15日在斯海尔托亨博斯市恩格尔湖（Engelermeer）区域实施，严格遵循由E. Nijhof编制的《要求大纲（Programma van Eisen，PvE）》所确立的研究原则与限制条件。野外调查阶段未出现偏离既定研究方法的情况。本次研究共布设2个试掘探方：探方1设置并完成了2个发掘面的记录工作，探方2设置1个发掘面。因在探方2内发现考古遗迹，故于2011年1月19日启动该池塘开挖工程的考古监护工作。每个试掘探方内均布设3处剖面柱进行记录，分别位于探方西北侧的北部点位与探方南侧的南部点位。

### 研究结果
考古监护工作结果显示，探方1的两个发掘面均未发现考古遗存，因此探方1所在场地获批可进行施工。
探方2的考古层面布设了1个发掘面，该区域内发现多处柱洞遗迹。完成该发掘面的文档记录后，对遗迹进行了切割处理。多数出土遗存可追溯至铁器时代，因此经与委托方及文物主管部门协商后，决定对该池塘的开挖全过程实施考古监护。监护过程中又陆续发现多处同年代的柱坑，推测为两组依次衔接的重叠式桩柱遗迹。