Archeologisch bureau- en verkennend veldonderzoek door middel van boringen Twaalf apostelenweg te Nijmegen

<p>Het plangebied is gelegen op een grote stuwwal, ingeklemd tussen de Waal en de Maas, ten oosten van de kern van Nijmegen.</p><p>Op basis van de bekende gegevens omtrent archeologische waarden in het gebied en de geografische ligging moet worden geconcludeerd dat een hoge verwachting geldt voor de gehele vroege prehistorie. Men verkoos in deze periode de hoger gelegen gebieden in het landschap, indien mogelijk nabij water. Met de ligging op een stuwwal aan de Waal voldoet het plangebied aan beide eisen. Daarnaast bevindt zich op ca. 670 meter ten zuiden van het plangebied een terrein met sporen van vier grafheuvels daterend tussen het neolithicum en de ijzertijd. Ook werden in de omgeving verschillende waarnemingen gedaan van vondsten uit het neolithicum en de bronstijd. Met deze reden geldt een hoge verwachting voor het paleolithicum tot en met de bronstijd.</p><p>Op ca. 120 meter afstand ten noordwesten van het plangebied bevindt zich een terrein van zeer hoge archeologische waarde met sporen van een urnenveld uit de ijzertijd. In de Romeinse tijd was Nijmegen zowel een groot militair als een civiel centrum. Hoewel de diverse legerkampen en civiele nederzettingen verder naar het westen gesitueerd waren, kunnen sporen uit deze periode niet worden uitgesloten. Daarnaast werden in de omgeving van het plangebied al enkele waarnemingen van Romeins aardewerk gedaan en werden sporen van een Romeinse weg en crematiegraven aangetroffen. Derhalve geldt voor de ijzertijd en de Romeinse tijd een hoge verwachting.</p><p>Hoewel er weinig informatie is over de vroege middeleeuwen, was Nijmegen door haar ligging nog steeds een voorkeurslocatie voor bewoning. De weinige archeologische aanwijzingen die er zijn duiden dan ook op een continuïteit van bewoning. In de volle middeleeuwen groeit Nijmegen uit tot een grote vestingstad, maar uit historisch kaartmateriaal blijkt dat het plangebied tot ca. 1900 onbebouwd bleef. Bewoningssporen uit de vroege en late middeleeuwen vallen echter niet uit te sluiten. Derhalve geldt voor de middeleeuwen een middelhoge verwachting.</p><p>Ook kunnen sporen worden aangetroffen van de belegeringen van Nijmegen in 1591 en 1794 en van krijgsverrichtingen in de Tweede Wereldoorlog in de vorm van defensieve structuren als wallen, greppels, schuttersputten, etc. Met deze reden geldt voor de nieuwe tijd een middelhoge verwachting.</p><p>Nederzettingsresten uit het neolithicum tot en met de nieuwe tijd kunnen voorkomen als concentraties van vondstmateriaal (aardewerk, bouwsteen, natuursteen) of als vullingen van afvalkuilen, paalkuilen, waterputten, perceleringssloten, e.d.. De aanwezigheid van eventuele sporen van begravingen in de vorm van crematie- en inhumatiegraven kan in geval van voormalige bewoning niet worden uitgesloten.</p><p>Op basis van het uitgevoerde bureau- en verkennend booronderzoek is gebleken dat er binnen het plangebied een intacte holtpodzolbodem aanwezig is. Dergelijke bodems zijn kwetsbaar van aard en kunnen derhalve als indicatief gezien worden voor een goed geconserveerde bodem en eventuele archeologische resten. Dergelijke resten kunnen aangetroffen worden vanaf het maaiveld. Uitzondering hierop is de zone rond boring 6 en ter plaatse van het bestaande zwembad. Aangezien het voorgenomen plan grotendeels samenvalt met het bestaande zwembad vormt de ontwikkeling grotendeels geen bedreiging voor het bodemarchief. Uitzondering hierop is de meest noordelijke zone van de bouw. Deze zone valt vrijwel volledig binnen een onverstoorde zone. Ter plaatse kunnen eventueel aanwezige archeologische resten verloren gaan. Er wordt, gezien de beperkte omvang van de ingreep, aanbevolen dit deel van de bouw archeologisch te begeleiden. Uiteraard kan ook gekozen worden voor planaanpassing. Indien de voorgenomen noordgevel 10 tot 15 meter zuidelijk wordt geplaats dan valt de voorgenomen bouw volledig binnen de verstoorde zone en is er geen bedreiging voor het bodemarchief.</p>

本规划场地坐落于一处大型冰碛垄之上，夹于瓦尔河与马斯河之间，地处奈梅亨中心城区东侧。
基于该区域已知的考古价值相关资料与地理区位，可得出结论：整个早期史前时期均存在较高的考古遗存可能性。该时期人类优先选择景观中地势较高且尽可能临近水源的区域。本场地地处瓦尔河畔的冰碛垄之上，完全符合这两项选址条件。此外，在场地以南约670米处，有一处带有4座墓冢遗迹的地块，其年代可追溯至新石器时代至铁器时代之间。同时，场地周边多处发现了新石器时代与青铜时代的出土遗物。基于上述依据，旧石器时代至青铜时代均存在较高的考古遗存可能性。
在场地西北方向约120米处，有一处考古价值极高的地块，留存有铁器时代瓮棺墓地的遗迹。罗马时期，奈梅亨既是大型军事要塞，也是民用中心。尽管当时的多处军营与民用定居点均位于更西侧的区域，但该时期的遗迹并非不可能存在于本场地。此外，场地周边曾多次发现罗马时期陶器，同时还找到了罗马道路与火葬墓的遗迹。因此，铁器时代与罗马时期均存在较高的考古遗存可能性。
尽管关于中世纪早期的资料较为匮乏，但奈梅亨凭借其区位优势仍是宜居的首选之地。目前仅存的少量考古线索也表明该区域存在持续的人类定居活动。中世纪鼎盛时期，奈梅亨发展为大型设防城市，但历史地图资料显示，本场地直至约1900年仍未被开发建设。不过，中世纪早期与晚期的定居遗迹并非不可能存在。因此，中世纪时期的考古遗存可能性为中等偏高。
此外，场地内还可能发现1591年与1794年奈梅亨围城战，以及第二次世界大战期间军事行动相关的防御工事遗迹，包括壁垒、壕沟、射击掩体等。基于上述依据，近代时期的考古遗存可能性为中等偏高。
从新石器时代至近代的定居遗迹，可能以出土遗物（陶器、建筑石材、天然石材）的集中分布形式存在，也可能表现为垃圾坑、柱坑、水井、地块沟渠等遗迹的回填堆积。若该区域曾有人类定居，则无法排除存在火葬墓与土葬墓类墓葬遗迹的可能性。
基于已完成的室内资料调研与勘探钻探工作，本规划场地内存在一处完整的腐殖质灰化土层。此类土壤本身较为脆弱，因此可作为土壤保存状况良好且可能存在考古遗存的指示标志。这类遗迹可在地表层被发现，但6号钻探孔周边区域以及现有泳池所在区域属于例外情况。由于拟建方案与现有泳池的范围大部分重合，本次开发活动对土壤考古遗存的威胁基本可以忽略，仅建筑最北侧的区域属于例外。该区域几乎完全处于未受扰动的地块内，若存在考古遗存，则可能在施工过程中遭到破坏。鉴于本次施工规模有限，建议对该部分施工进行考古全程监督。当然，也可选择调整施工方案：若将拟建的北立面向南移动10至15米，则整个拟建建筑将完全处于受扰动区域内，不会对土壤考古遗存造成威胁。