ARAB TERMINOLOGIYASINI MUVOFIQLASHTIRISH UCHUN KO'P QATLAMLI INSTITUTSIONAL KOORDINATSIYA MODELI: NAZARIY ASOSLAR, XALQARO TAJRIBALAR VA RAQAMLI TRANSFORMATSIYA ISTIQBOLLARI

Arab dunyosida ilmiy va texnik terminologiyani muvofiqlashtirish bo'yicha mavjud institutsional tizimlar tasdiqlangan terminlarni ishlab chiqarishda sezilarli yutuqlarga erishgan bo'lsa-da, bu terminlarning maqsadli sohalarda haqiqiy qo'llanishi o'rtasida tizimli uzilish — "muomala bo'shlig'i" — barqaror muammo bo'lib qolmoqda. Ushbu tadqiqot mazkur muammoni bartaraf etish uchun ko'p qatlamli institutsional koordinatsiya modeli (KIMM)ni ishlab chiqishga qaratilgan bo'lib, uchta nazariy asosga — Terminologiyaning kommunikativ nazariyasi, sotsioterminologiya va terminologiyani rejalashtirish nazariyasi — tayanadi hamda frankofon va kataloncha terminologiya tajribalarining qiyosiy tahlilini amalga oshiradi. Tadqiqot sifatiy tahliliy metodologiyani qo'llab, hujjatlar tahlili, qiyosiy institutsional baholash va raqamli platforma hujjatlarini birlashtiradi. Xalqaro tajribalar tahlili shuni ko'rsatadiki, frankofon modeldagi huquqiy ijro mexanizmlari va Kataloniya modelidagi raqamli integratsiya arab tizimida yo'q bo'lgan muhim elementlardir. Tahlil natijalariga asoslanib, to'rtta integratsiyalashgan qatlamdan iborat KIMM taklif etiladi: boshqaruv va siyosat, metodologiya va standartlar, raqamli infratuzilma, tarqatish va teskari aloqa. Model markazlashtirilgan terminologik boshqaruvni markazlashmagan raqamli platformalar, korpusga asoslangan tasdiqlash protseduralari va avtomatlashtirilgan monitoring tizimlari bilan birlashtiradi. Sun'iy intellekt va tabiiy tilni qayta ishlash texnologiyalarining arab terminologiyasini boshqarishdagi roli ham muhokama qilinadi. Tadqiqot natijalari pluritsentrik lingvistik muhitlarda tilni rejalashtirish bo'yicha kengroq nazariy munozaraga hissa qo'shadi.