การนำแนวทางโมเดลเศรษฐกิจชีวภาพมาใช้ในอุตสาหกรรมการผลิตข้าว

การศึกษาเรื่อง “การนำแนวทางโมเดลเศรษฐกิจชีวภาพมาใช้ในอุตสาหกรรมการผลิตข้าว” นี้ ผู้วิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการและวิธีการที่หน่วยงานภาครัฐนำแนวทางโมเดลเศรษฐกิจชีวภาพมาใช้ในอุตสาหกรรมการผลิตข้าว รวมถึงศึกษาถึงปัญหาและอุปสรรค เพื่อเสนอแนวทางที่เหมาะสมในการนำแนวทางโมเดลเศรษฐกิจชีวภาพมาใช้เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มในอุตสาหกรรมการผลิตข้าว โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ เป็นการวิจัยเอกสาร โดยรวบรวมข้อมูลจากหนังสือและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง เว็บไซต์ การตีความ และถอดความจากการเก็บรวบรวมข้อมูลภาคสนาม โดยการสัมภาษณ์ ด้วยวิธีการสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง และการสัมภาษณ์เชิงลึก จากบุคคลที่เกี่ยวข้อง ผลการศึกษาพบว่า กระบวนการและวิธีการที่หน่วยงานภาครัฐนำแนวทางโมเดลเศรษฐกิจชีวภาพมาใช้ในการดำเนินการในอุตสาหกรรมการผลิตข้าว ทั้งในระดับต้นทาง กลางทาง และปลายทาง ที่หน่วยงานภาครัฐภายใต้สังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ดำเนินการส่งเสริม สนับสนุนให้ได้มาซึ่งข้าว การแปรรูปข้าว การพัฒนาผลิตภัณฑ์ หรือการสร้างแบรนด์สินค้า และการจำหน่ายข้าวสู่ผู้บริโภค รวมถึงการนำเศษวัสดุเหลือใช้จากการผลิตกลับมาใช้ เป็นการสร้างคุณค่าและมูลค่าข้าวให้เพิ่มขึ้น รวมถึงการส่งเสริมและสนับสนุนการลดการใช้สารเคมีทางการเกษตรลง อันเป็นการลดผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมลง แต่จากการศึกษาถึงความร่วมมือในการนำแนวทางโมเดลเศรษฐกิจชีวภาพมาใช้นั้น ยังพบว่าเป็นเพียงความร่วมมือกันในรูปแบบของการประสานงานระหว่างหน่วยงาน (co-ordination) กล่าวคือ เป็นการประสานความร่วมมือระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้องโดยมีเป้าหมายเพื่อให้การดำเนินงานในการนำแนวทางเศรษฐกิจชีวภาพมาใช้ ในอุตสาหกรรมการผลิตข้าวให้เป็นไปในทิศทางเดียวกัน แต่ในทางปฏิบัติแต่ละหน่วยงานต่างดำเนินงานไปตามบทบาทอำนาจหน้าที่ของตนเท่านั้น จึงนำไปสู่ข้อเสนอแนะและแนวทางในการนำแนวทางโมเดลเศรษฐกิจชีวภาพมาใช้ในอุตสาหกรรมการผลิตข้าว คือ การเพิ่มคุณค่าและมูลค่าข้าวให้เพิ่มขึ้นด้วยการรับรองข้าวสายพันธุ์พื้นเมืองและคัดเลือกสายพันธุ์ข้าวพื้นเมืองเพื่อรับรองเป็นสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์เพิ่มเติม ปรับเปลี่ยนกระบวนการผลิตข้าวจากการใช้สารเคมีไปสู่การผลิตข้าวในรูปแบบข้าวปลอดภัยได้มาตรฐาน GAP รวมถึงการผลิตข้าวอินทรีย์ และการส่งเสริมสนับสนุนการแปรรูปข้าวให้เป็นผลิตภัณฑ์ที่สะท้อนถึงวัฒนธรรม ประเพณี และความเป็นเอกลักษณ์ของท้องถิ่นนั้น ๆ และให้มีกระบวนการความร่วมมือในลักษณะร่วมมือกันทำงาน (Collaboration) โดยเริ่มจากการตั้งเป็นคณะทำงานในระดับพื้นที่ เพื่อให้มีการทำงานร่วมกันระหว่างภาคส่วนต่าง ๆ