ปัญหาการฟ้องปิดปากในคดีผู้บริโภค

ปัจจุบันสิทธิของผู้บริโภคยังไม่ได้รับความคุ้มครองที่เพียงพอ ผู้บริโภคยังคงไม่สามารถใช้สิทธิของตนในการแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับสินค้าและบริการของผู้ประกอบธุรกิจในทางลบแม้จะเป็นกระทำโดยสุจริตได้อย่างเป็นอิสระ เพราะหวาดกลัวว่าผู้ประกอบธุรกิจจะฟ้องให้ตนต้องรับผิดจากการทำให้ผู้ประกอบธุรกิจได้รับความเสียหายต่อชื่อเสียง เกียรติคุณ โดยอาจเป็นการฟ้องให้ผู้บริโภคต้องรับผิดต่อชื่อเสียงของผู้ประกอบธุรกิจตามมาตรา 423 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ซึ่งการฟ้องลักษณะนี้เป็น “การฟ้องปิดปาก” หรือ “การฟ้องเชิงยุทธศาสตร์” ที่รู้จักกันในชื่อ “Strategic Lawsuit Against Public Participation” หรือที่เรียกสั้น ๆ ว่า “SLAPP” อันเป็นการฟ้องที่มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ผู้ที่แสดงความคิดเห็นในทางลบเกี่ยวกับตนได้รับความยากลำบากจากการต้องเข้าสู่กระบวนการพิจารณาของศาลและทำให้ผู้อื่นหวาดกลัวที่จะแสดงความคิดเห็นเช่นกัน โดยการฟ้องในลักษณะนี้มักเกิดขึ้นระหว่างผู้ที่มีอำนาจในทางเศรษฐกิจที่แตกต่างกันมากและผู้ฟ้องมักไม่ได้สนใจถึงผลคำพิพากษา เพียงต้องการใช้ประโยชน์จากการดำเนินกระบวนการทางกฎหมายเพื่อสร้างความลำบากให้อีกฝ่ายเท่านั้น กล่าวคือ ผู้ฟ้องมักใช้ประโยชน์จากอำนาจทางเศรษฐกิจของตนที่มากกว่าและความยุ่งยากของกระบวนพิจารณาทางศาลจากการฟ้องผู้ที่มีอำนาจน้อยกว่า ซึ่งถือเป็นการใช้กฎหมายในทางที่ผิด โดยสำหรับผู้บริโภคนั้น นอกจากปัญหานี้จะเกี่ยวข้องกับการใช้กฎหมายในทางที่ผิดแล้ว ยังเกี่ยวข้องกับการละเมิดสิทธิของผู้บริโภคซึ่งมีความสำคัญอย่างมากอีกด้วย อย่างไรก็ตาม ในการพิจารณาจำเป็นจะต้องคำนึงถึงสิทธิของผู้ประกอบธุรกิจด้วย โดยจากการศึกษาพบว่ามีปัญหาที่จำเป็นต้องวิเคราะห์คือ ความสำคัญและนิยามของผู้บริโภคที่ได้รับการคุ้มครองตามกฎหมายต่อต้านการฟ้องปิดปากในคดีผู้บริโภคเพื่อเป็นการยืนยันถึงสิทธิของผู้บริโภคในการแสดงออกเกี่ยวกับสินค้าและบริการ รวมถึงนิยามผู้บริโภคที่ควรต้องได้รับการคุ้มครอง ซึ่งครอบคลุมทั้งผู้บริโภคที่เป็นบุคคลทั่วไปและองค์กรที่ทำหน้าที่เพื่อผู้บริโภค วิเคราะห์ลักษณะการฟ้องปิดปากจากจุดร่วมของกรณีศึกษาคดีฟ้องปิดปากในประเด็นเรื่องเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับประโยชน์สาธารณะ ประเด็นการฟ้องให้รับผิดทางละเมิดต่อชื่อเสียงและประเด็นเรื่องพฤติการณ์อื่น ๆ ที่แสดงถึงการใช้สิทธิฟ้องโดยไม่สุจริต นอกจากนี้ยังต้องวิเคราะห์ถึงแนวทางการต่อสู้ของผู้บริโภคก่อนและในชั้นศาล ซึ่งแบ่งเป็นทั้งการต่อสู้ก่อนที่คดีจะเข้าสู่ศาลโดยสร้างช่องทางให้กับทั้งผู้บริโภคและผู้ประกอบการในการปกป้องสิทธิของตนเองโดยการตั้งคณะกรรมการที่มีความเชี่ยวชาญเกี่ยวกับสินค้าหรือบริการประเภทต่าง ๆ เพื่อทำหน้าที่ตรวจสอบข้อเท็จจริงและไกล่เกลี่ยก่อนฟ้อง รวมถึงสนับสนุนให้มีการแจ้งเบาะแสข้อมูลที่เป็นประโยชน์สาธารณะและวิเคราะห์แนวทางการปรับใช้คำร้องระงับการพิจารณาชั่วคราว (Motion to Strike) เพื่อเป็นช่องทางให้กับผู้บริโภคในการต่อสู้คดีในชั้นศาล รวมถึงวิเคราะห์แนวทางการใช้สิทธิของผู้บริโภคหลังถูกฟ้องปิดปากว่าไม่อาจฟ้องแย้งในคดีเดียวกันนั้นได้ แต่อาจฟ้องกลับได้เป็นคดีใหม่โดยความช่วยเหลือขององค์กรที่ทำหน้าที่เพื่อผู้บริโภค รวมถึงปัญหากรณีผู้ประกอบธุรกิจใช้วิธีการอื่นเพื่อการปิดปากผู้บริโภคนอกเหนือจากการฟ้องที่อาจสร้างความหวาดกลัวให้แก่ผู้บริโภคได้เช่นเดียวกับการฟ้อง โดยภาครัฐจะต้องส่งเสริมให้ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องตระหนักถึงปัญหานี้