การศึกษามรดกทางวัฒนธรรมผ่านย่านและความเป็นตัวตน: กรณีศึกษา เทศบาลตำบลเชียงคาน อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย

การศึกษาในครั้งนี้มีเป้าหมายเพื่อศึกษามรดกทางวัฒนธรรมในเขตเทศบาลตำบลเชียงคาน อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย ผ่านย่านและความเป็นตัวตน ทั้ง 4 องค์ประกอบ ได้แก่ ความโดดเด่น ความต่อเนื่อง ความภาคภูมิใจในตนเอง และความมีประสิทธิภาพในตนเอง รวมทั้งเพื่อสังเคราะห์ข้อมูลจากแนวคิดย่านและความเป็นตัวตน บริเวณพื้นที่ศึกษาในเชิงกายภาพออกมาในรูปแบบที่เข้าใจง่าย ผ่านการวิเคราะห์เชิงกายภาพและวิธีการสัมภาษณ์ผ่านแบบสอบถามเชิงคุณภาพของผู้ที่อาศัยและมีประสบการณ์ในพื้นที่ศึกษา ทั้งสิ้น จำนวน 32 ชุด โดยพบว่าเกิดความเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของคนเกี่ยวกับย่านชุมชนของตนเองในทุกด้าน และในส่วนของด้านกายภาพของพื้นที่ พบว่ามีความเปลี่ยนแปลงอย่างมากจากการเข้ามามีบทบาทของการท่องเที่ยวตั้งแต่ พ.ศ. 2552 ทั้งการระบุย่านที่อยู่อาศัย รวมไปถึงความทรงจำที่มีต่ออาคารและสภาพแวดล้อมประเภทต่างๆ และเนื่องจากระบบเศรษฐกิจในย่านปัจจุบันพึ่งพากับการท่องเที่ยวเป็นหลัก นอกจากนั้นยังส่งผลให้ลักษณะทางสังคม และวิถีชีวิตของคนในย่านชุมชนเปลี่ยนแปลงไป รวมไปถึงสร้างผลกระทบอันเป็นอุปสรรคต่อการดำเนินชีวิตของคนในพื้นที่ ทั้งผู้ที่อยู่อาศัยดั้งเดิม และผู้ที่เข้ามาอยู่อาศัยใหม่ ดังนั้นพบว่าการท่องเที่ยวเข้ามามีบทบาทอย่างมากต่อแนวคิดย่านและความเป็นตัวตนของคนเชียงคาน ทั้งผลกระทบเชิงลบอย่างปัญหาสาธารณูปโภคที่ไม่เพียงพอ และปัญหาการจราจร รวมไปถึงค่าครองชีพและที่ดินแพง อย่างไรก็ตามพบว่าผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่นั้นยังเห็นประโยชน์ของการท่องเที่ยวมากกว่าผลเสีย และยังคงเรียกตัวเองว่าเป็น คนเชียงคาน และมีความผูกพันกับสถานที่และบรรยากาศในย่าน รวมทั้งมีภาคภูมิใจในย่านของตน ส่งผลให้คนในพื้นที่ไม่คิดที่จะละทิ้งย่านของตนเอง