YAPON ISHBILARMONLIK DISKURSIDA DIREKTIV NUTQIY AKTNING SAVOL SHAKLI ORQALI VOQELANISHI

Mazkur maqolada yapon ishbilarmonlik diskursida savol shakli orqali voqelanadigan direktiv nutqiy aktlarning pragmatik funktsiyasi tahlil qilinadi. Ishbilarmonlik muloqotida so‘zlovchi ko‘p hollarda adresatdan muayyan harakatni bajarishni, javob qaytarishni, kutishni, qayta qo‘ng‘iroq qilishni, ma’lumot berishni yoki muddatni aniqlashtirishni so‘raydi. Biroq yapon tilida bunday harakatga undash mazmuni odatda to‘g‘ridan-to‘g‘ri buyruq shaklida emas, savol shaklidagi iltimos-so‘rov turg‘un iboralari orqali ifodalanadi. Maqolada yapon ishbilarmonlik muloqotida qo‘llanadigan bilvosita turg‘un savol konstruktsiyalari asosida savol shaklining harakatga undash, nutqiy bosimni kamaytirish, ishbilarmonlik etiketini saqlash va adresatga shartli tanlov imkoni qoldirish funktsiyalari ko‘rib chiqiladi. Tahlilga ko‘ra, gapning nutqiy aktning savol shakli yapon ishbilarmonlik diskursida faqat axborot so‘rash vositasi emas, balki bilvosita direktiv ifoda sifatida ham qo‘llanishini ko‘rsatadi.本论文将分析日语交际话语中以问句形式实施的指令性言语行为（directive speech act）的语用功能（pragmatic function）。在日语交际中，发话者往往会向受话者（addressee）请求其实施特定行为、作出答复、进行等待、回拨电话、提供信息或明确时限。但在日语中，这类祈使性语义通常并不以直接命令的形式呈现，而是通过问句形式的委婉请求表达出来。本文将以日语交际中常用的间接委婉问句句式为基础，探讨问句形式所具备的祈使功能、减轻言语压力、维系交际得体性以及为受话者提供选择空间等语用功能。分析结果表明，在日语交际话语中，以问句形式呈现的言语行为并非仅作为获取信息的手段，同时也可作为间接指令性表达来使用。