ถอดบทเรียนความสำเร็จโครงการจัดรูปที่ดินเพื่อพัฒนาพื้นที่ในประเทศไทย

ประเทศไทยเริ่มศึกษาวิธีการจัดรูปที่ดินเพื่อพัฒนาพื้นที่เมื่อ พ.ศ. 2526 และมีการประกาศใช้พระราชบัญญัติการจัดรูปที่ดินเพื่อพัฒนาพื้นที่ พ.ศ. 2547 โดยกรมโยธาธิการและผังเมืองกระทรวงมหาดไทย ดำเนินงานด้านการพัฒนาเมืองด้วยวิธีการจัดรูปที่ดินเพื่อพัฒนาพื้นที่ (land readjustment) ภายใต้กฎหมายดังกล่าว ปัจจุบันได้ดำเนินการโครงการแล้ว 59 โครงการ ใน 50 จังหวัดทั่วประเทศ โดยงานวิจัยนี้นำเสนอสถานการณ์ของการจัดรูปที่ดินในประเทศไทยตั้งแต่แรกเริ่มจนถึงปัจจุบัน รวมทั้งวิเคราะห์ประเด็นปัจจัยนำไปสู่ความสำเร็จ และประเด็นปัญหาที่เกิดขึ้น เป็นการถอดบทเรียนโครงการจัดรูปที่ดินที่สามารถประกาศสิ้นสุดโครงการในราชกิจนุเบกษาได้จำนวน 12 โครงการ ร่วมกับการสัมภาษณ์เชิงลึก (in-depth interview) เพื่อได้ข้อมูลเชิงประจักษ์อันจะเป็นประโยชน์ต่อการดำเนินโครงการจัดรูปที่ดินต่อไปในอนาคต ผลการศึกษาจากการรวบรวมเอกสารจากกรมโยธาธิการและผังเมือง บทความทางวิชาการ ร่วมกับการทบทวนกรณีศึกษาโครงการจัดรูปที่ดิน จำนวน 12 จังหวัดและการสัมภาษณ์เชิงลึก พบว่าปัจจัยที่จะทำให้โครงการประสบความสำเร็จ ได้แก่ (1) นโยบาย แผนงานโครงการ และแนวทางที่ชัดเจนในการดำเนินโครงการ (2) การประชาสัมพันธ์ (3) การมีส่วนร่วมของเจ้าของที่ดิน และ (4) ได้รับสนับสนุนงบประมาณจากหน่วยงานภาครัฐ และปัญหาอุปสรรคที่สำคัญในการดำเนินโครงการจัดรูปที่ดิน คือ (1) ปัญหาด้านความร่วมมือ (2) ปัญหาด้านการดำเนินงาน (3) ปัญหาด้านกฎหมาย